Bursa’da MEB Onaylı Mesleki Eğitim

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 17 açık bir yasak koyar: mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz. Hangi işlerin bu kapsamda olduğunu, 13 Temmuz 2013 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik belirler.

Yönetmeliğin Ek-1’i 17 başlık altında 109 işi sayar. Metalurji, metal ve metalden mamul eşya, ağaç ve ağaç ürünleri, yapı işleri, kimya, iplik-dokuma-giyim, gıda, enerji, nakliye benzeri işler ile ardiye ve antrepoculuk bu başlıklardan bazılarıdır. Örneğin “soğuk demircilik ve her çeşit kaynak işleri” metal başlığında; kontrplak, yonga levha ve emprenye işleri ağaç ürünleri başlığında yer alır.

İki noktanın altını çizmek gerekir:

• Belirleyici olan işyeri değil, işin kendisidir. İşyeriniz tehlikeli sınıfta olsa bile çalışanın yaptığı iş Ek-1’de yoksa bu yönetmelik kapsamında mesleki eğitim belgesi aranmaz; bu durumda 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu hükümleri uygulanır.
• Belge işe alımdan önce gerekir. Ek-1’deki işlerde çalışacak kişi işe alınmadan önce mesleki eğitimini almış olmalıdır. İşveren belgenin bir örneğini özlük dosyasında saklar ve denetimde yetkililere gösterir.

Mesleki eğitim belgesi, temel İSG eğitimi ile karıştırılmamalıdır. Temel eğitim her çalışana sağlık ve güvenlik bilgisi kazandırır; mesleki eğitim ise kişinin yapacağı meslek için eğitim aldığını belgeler. Ek-1 kapsamındaki bir çalışanın her iki belgeye de sahip olması gerekir; biri diğerinin yerine geçmez.

Bursa’nın otomotiv yan sanayi, metal işleme ve mobilya gibi baskın sektörlerinde kaynak, ağaç işleme ve benzeri Ek-1 kapsamındaki işler sık görülür; bu nedenle belge kontrolünü işe alım sürecinin sabit bir adımı yapmak gerekir. Belgesi olmayan çalışanlar için SİSTEMER Mesleki Eğitim Merkezi, MEB’e bağlı Halk Eğitim Merkezleri ile yapılan işbirliği protokolü kapsamında MEB onaylı, 40 saatlik eğitim modülleri düzenler. Modüller hazır bir paket olarak değil, işletmenizin üretim konusuna göre sizinle birlikte seçilir.

İşyeri tehlikeli, iş Ek-1’de değil: ne olur?

Yönetmelik iş bazında çalışır. Tehlikeli sınıftaki bir otomotiv yan sanayi fabrikasında kaynak işi yapan çalışan Ek-1 kapsamındadır; aynı fabrikanın muhasebe veya satın alma çalışanı değildir. Yönetmelik, işyeri tehlikeli sınıfta olsa bile yapılan iş Ek-1’de yer almıyorsa bu kapsamda belge aranmayacağını açıkça söyler. Bu nedenle belge ihtiyacını işyerinin NACE koduna göre değil, pozisyon bazında çıkarıyoruz.

Pozisyon eşleştirme örneği

Tablo örnek amaçlıdır; kesin değerlendirme, pozisyonda fiilen yapılan işin Ek-1’deki madde metniyle karşılaştırılmasıyla yapılır. Aynı unvanı taşıyan iki çalışan farklı işler yapıyorsa sonuç da farklı olabilir.

Hangi belge, hangi iş için?

Yönetmelik birden fazla belge türünü kabul eder; ama her belge her iş için geçerli değildir. Denetimde sorulan soru “belge var mı?” değil, “bu belge bu işi kapsıyor mu?” sorusudur. Sık karşılaştığımız durumlar:

• Yalnız temel İSG belgesi var: Kaynakçının dosyasındaki temel İSG eğitim belgesi mesleki eğitimin yerine geçmez.
• Diploma var ama alanı farklı: Meslek lisesi diploması, alanı yapılan işle ilgili değilse yeterli değildir.
• Belge başka işyerinde alınmış: Belge kişiye aittir; yapılan işle uyumluysa bir örneği yeni işverenin özlük dosyasına konarak kullanılabilir.
• Görev değişmiş: Depodan kaynak hattına geçen çalışan için yeni işe uygun belge yeniden aranır.

40 saatlik modüller nasıl seçilir?

SİSTEMER Mesleki Eğitim Merkezi’nde modüller tek tip bir paket olarak sunulmaz. Uzmanlarımız önce işletmenizdeki tehlikeli ve çok tehlikeli işleri ve hangi çalışanın hangi mesleki eğitim programına katılması gerektiğini belirler; ardından 40 saatlik modüller işletmenizin üretim konusuna uygun olarak yetkililerinizle birlikte seçilir. Amaç, her çalışanın belgesinin fiilen yaptığı işle örtüşmesidir. Belge ile iş birbirini tutmuyorsa, eğitim alınmış olsa bile denetimde sorun çıkar.

Planlamada üretimin aksamaması için katılımcıları aynı bölümden aynı anda çekmemeye, vardiya ve sipariş yoğunluğunu gözetmeye dikkat ediyoruz.

Diğer İSG yükümlülükleriyle bağlantı

Mesleki eğitim tek başına yeterli değildir. Aynı çalışan için temel İSG eğitimi, kullandığı ekipmanın periyodik kontrolü ve pozisyonun risk değerlendirmesinde ele alınması birlikte aranır. Belge durum listesini bu kayıtlarla aynı dosyada tutmak, denetimde çalışan bazında eksiksiz bir tablo sunmanızı sağlar.