Sektörel İSG çözümleri
Bursa’da otomotiv ve yan sanayi için İSG hizmetleri
Pres hattından robotlu kaynak hücresine, boyahaneden montaja kadar her istasyonu ayrı değerlendiren; sağlık gözetimi, periyodik kontrol ve eğitimi tek takvimde yöneten bir İSG planı.
- Tehlike sınıfı
- Parça imalatı (29.32.20) tehlikeli
- Periyodik muayene
- Tehlikelide en geç 3 yılda bir
- Temel eğitim
- 12 saat; işe özgü riskler yüz yüze
- Uzman belgesi
- Tehlikelide en az B sınıfı
Otomotiv yan sanayisinde İSG neden ayrı bir uzmanlık ister?
Bursa otomotiv yan sanayisi; Nilüfer OSB, Bursa OSB, Demirtaş OSB ve Hasanağa OSB gibi bölgelerde ana sanayiye parça, karoser aksamı, kablo seti ve alt montaj üreten çok sayıda tesisten oluşur. Bu tesislerde riskler tek bir makineye değil, birbirine bağlı bir üretim zincirine aittir: Sac pres hattında başlayan iş, punta ve gazaltı kaynak hücresinden, yüzey işlem ve boyahaneden geçerek montaj ve sevkiyatla tamamlanır. Her istasyonun tehlikesi farklıdır ve hat hızı arttıkça küçük bir ihmal ciddi bir kazaya dönüşebilir.
Tehlike sınıfı konusunda yaygın bir yanılgı var: Yan sanayinin tamamı çok tehlikeli sanılır. 13 Mart 2025’te NACE Rev.2.1’e göre yenilenen listede motorlu kara taşıtları için parça ve aksesuar imalatı (29.32.20), karoser parçaları (29.32.21) ve taşıt kablo setleri (29.31.04) tehlikeli sınıftadır. Ancak tesiste nikel kaplama gibi çok tehlikeli bir faaliyet de asıl iş olarak yürütülüyorsa yüksek olan sınıf esas alınır. Bu ayrım; uzman belgesinin sınıfını, hekim ve uzman sürelerini, eğitim saatlerini, muayene aralıklarını ve diğer sağlık personeli gerekip gerekmediğini doğrudan değiştirir.
Tedarik zincirinde ikinci bir baskı daha vardır: ana sanayi müşterilerinin tedarikçi denetimleri. Bu denetimlerde risk değerlendirmesinin güncelliği, makine koruyucularının etkinliği, kimyasal envanteri ve eğitim kayıtları ayrıntılı biçimde incelenir. İSG dosyanızın Bakanlık denetimine olduğu kadar müşteri denetimine de hazır olması gerekir.
SİSTEMER olarak bu sektörde işe hat yürüyüşüyle başlarız: Her istasyonu, kalıp değişimini, bakım müdahalesini ve iç lojistik trafiğini yerinde görür; riskleri istasyon bazında puanlar, önlemleri sorumlu ve tarihle bağlarız. Sağlık gözetimi, periyodik kontrol, eğitim ve tatbikat tarihleri tek bir yıllık planda izlenir.
Sahada en sık karşılaştığımız riskler
Pres ve kalıp değişimi
Mekanik ve hidrolik preslerde el sıkışması ve ezilme; ışık perdesi, iki el kumanda ve emniyet blokları devre dışı bırakıldığında risk katlanır. Kalıp değişimi ve arıza müdahalesinde kilitleme-etiketleme şarttır.
Robotlu kaynak ve otomasyon hücreleri
Robot çalışma alanına çit kapısından ya da köprülenmiş emniyet sensöründen girilmesi en ağır kazaların kaynağıdır. Kapı kilitleri, acil stop zinciri ve öğretme modunda düşük hız denetlenir.
Kaynak dumanı ve metal tozları
Gazaltı ve punta kaynağında oluşan duman ve gazlar, kaynak noktasında lokal emiş yoksa solunum yolunu etkiler. Paslanmaz ve kaplamalı sacda maruziyet daha da önem kazanır.
Boya kabini ve patlayıcı ortam
Solvent buharı, toz boya ve izosiyanat içeren iki bileşenli boyalar hem patlayıcı ortam hem solunum hassasiyeti riski taşır. Bölge sınıflandırması, uygun ekipman ve havalandırma kontrolü gerekir.
Gürültü
Pres, sac kesme ve havalı aletlerin bulunduğu alanlarda gürültü çoğu zaman üst eylem değerine yaklaşır. Ölçüm sonucu, kulak koruyucu seçimini ve işitme testi kapsamını belirler.
Montaj hattı ergonomisi
Kısa çevrim süreli montajda tekrarlayan hareket, uzanma ve ağır parça kaldırma omuz, el bileği ve bel rahatsızlıklarına yol açar. İstasyon bazında ergonomik değerlendirme ve rotasyon planlanır.
Örnek NACE kodları ve tehlike sınıfları
Tehlike sınıfı, SGK tescilinizdeki NACE koduna göre belirlenir. Sektördeki yaygın kodlardan örnekler:
| NACE | Faaliyet | Tehlike sınıfı |
|---|---|---|
| 29.32.20 | Motorlu kara taşıtları için parça ve aksesuar (vites kutusu, fren, amortisör vb.) | Tehlikeli |
| 29.32.21 | Karoser parçaları | Tehlikeli |
| 29.31.04 | Taşıtlar için kablo setleri | Tehlikeli |
| 29.10.02 | Otomobil imalatı | Tehlikeli |
| 25.51.01 | Metallerin nikel ile kaplanması (tesiste asıl iş olarak yapılıyorsa) | Çok tehlikeli |
Kodunuz listede yoksa bize iletin; tebliğ ekindeki güncel listeden teyit edelim. Sınıfınıza göre yükümlülükleri hesaplayın →
Sağlık gözetimi ve tetkik planı
Tehlikeli sınıftaki bir yan sanayi tesisinde periyodik muayene en geç 3 yılda bir yapılır; hekim maruziyete göre bu aralığı kısaltabilir. Tetkikler istasyon bazında belirlenir.
İşe giriş ve işe uygunluk
Tehlikeli sınıfta işe uygunluk raporu olmadan çalışan işe başlatılamaz. Pres, kaynak ve boya pozisyonları için muayene EK-2 formuyla, pozisyonun risklerine göre yapılır.
İşitme testi
Ortam ölçümünde 85 dB(A) üst eylem değerinin aşıldığı pres ve kesim alanlarında işitme testi zorunludur; 80 dB(A) üzerindeki alanlarda da hekim kararıyla yapılabilir.
Solunum fonksiyonu ve akciğer
Kaynakçılar ve boyacılar için solunum fonksiyon testinin gerekliliği ve sıklığı hekimin risk temelli kararıdır. Toz maruziyeti olan işlerde ILO standardına uygun akciğer grafisi çekilir; sıklığını hekim belirler.
Kimyasala özgü izlem
İzosiyanat, solvent ve metal işleme sıvılarıyla çalışanlarda deri ve solunum hassasiyeti izlenir. Biyolojik izlem ve laboratuvar tetkiklerini hekim, ölçüm sonuçları ve güvenlik bilgi formlarına göre planlar.
Takip edilmesi gereken periyodik kontroller
- Mekanik, hidrolik ve eksantrik presler: en geç yılda bir
- Abkant, giyotin makas, torna ve freze: en geç yılda bir
- Köprülü kren, vinç ve sapanlar: yılda bir; katsayılı yük testi en fazla 3 yılda bir
- Forklift ve transpaletler: en geç yılda bir
- Konveyörler ve hat içi taşıma sistemleri: en geç yılda bir
- Kompresör ve hava tankları: yılda bir işletme basıncıyla, en fazla 3 yılda bir test basıncıyla
- Boya kabini ve kaynak emiş sistemleri (havalandırma): en geç yılda bir
- Elektrik iç tesisatı ve topraklama, jeneratör ve trafo: en geç yılda bir
- Yangın algılama, sprinkler, hidrant ve portatif söndürücüler: en geç yılda bir
- Endüstriyel raf ve kapılar: en geç yılda bir
Sektöre özel eğitim konuları
- Pres ve kalıp değişiminde kilitleme-etiketleme
- Robot hücresine güvenli giriş ve öğretme modu
- Kaynakta duman, ışınım ve yanık riskleri
- Boyahanede patlayıcı ortam ve solvent güvenliği
- İzosiyanatlar ve güvenlik bilgi formu okuma
- Gürültü ve kulak koruyucu seçimi
- Forklift-yaya ayrımı ve iç lojistik
- Montajda ergonomi ve elle taşıma
Bu sektörde hizmetlerimizi nasıl uyguluyoruz?
İş Güvenliği UzmanlığıEn az B sınıfı belgeli uzmanımız hat yürüyüşleriyle makine koruyucularını, kilitleme-etiketleme uygulamasını ve robot hücresi kapılarını denetler; tespitleri sorumlu ve tarihle deftere işler.
Risk DeğerlendirmesiPres, kaynak, boya ve montaj istasyonlarını ayrı ayrı puanlarız; yeni kalıp, robot veya hat değişikliğinde değerlendirmeyi süre beklemeden güncelleriz.
İşyeri HekimliğiHekimimiz pozisyon bazlı tetkik matrisi hazırlar, işe uygunluk raporlarını düzenler ve gürültü ile duman ölçüm sonuçlarını muayene planına yansıtır.
İş Ekipmanlarının Periyodik KontrolüPres, kren, forklift, kompresör ve havalandırma sistemlerinin kontrol tarihlerini envanterle izler; kontrolleri EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişilerle planlarız.
Temel İSG EğitimleriTemel eğitimin işe özgü riskler bölümünü istasyon örnekleriyle yüz yüze veririz; oturumları vardiya düzeninize göre planlarız.
Mesleki Eğitim (MEB Onaylı)Kaynak, pres ve boya gibi pozisyonların mesleki eğitim yönetmeliği kapsamını kontrol eder; gerekiyorsa MEB onaylı 40 saatlik modülleri üretim konunuza göre birlikte seçeriz.
Acil Durum Planı ve TatbikatBoyahane yangını, kimyasal döküntü ve iş kazası senaryolarını içeren planı hazırlar, destek ekiplerini belirler ve yılda en az bir tatbikatı formuyla kayda alırız.
Denetimde hazır bulunması gereken belgeler
- Güncel risk değerlendirmesi raporu (paraflı, son sayfası imzalı) ve ekip ataması
- İSG-KATİP’te onaylı uzman ve hekim sözleşmeleri
- EK-2 işe giriş ve periyodik muayene formları, işe uygunluk raporları
- Gürültü, toz ve kimyasal ortam ölçüm raporları (yetkili laboratuvar)
- Pres, kren, forklift, kompresör ve tesisat periyodik kontrol raporları
- İşe başlama, temel ve tekrar eğitimi kayıtları ile sınav sonuçları
- Kapsamdaki pozisyonlar için mesleki eğitim belgeleri
- Acil durum planı, destek ekipleri listesi ve son tatbikat formu
- Kimyasal envanteri ve güncel güvenlik bilgi formları
- Kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları
- Tespit-öneri defteri ve kapatılan aksiyonların kanıtları
- İş kazası ve ramak kala kayıtları, SGK bildirimleri
Bu sektörün yoğun olduğu bölgeler
Sık sorulan sorular
Otomotiv yan sanayi tesisimiz çok tehlikeli sınıfta mı?
Çoğu zaman hayır. Güncel listede parça ve aksesuar (29.32.20), karoser parçaları (29.32.21) ve kablo setleri (29.31.04) tehlikeli sınıftadır. Ancak işyerinizde nikel kaplama (25.51.01) veya lazer kesim (25.53.03) gibi çok tehlikeli bir faaliyet de asıl iş olarak yürütülüyorsa yüksek olan sınıf esas alınır. Sınıfınızı SGK tescilindeki NACE kodundan teyit eder, sonucu yükümlülük hesaplayıcı ile birlikte gösteririz.
Robot hücreleri için ayrıca kontrol gerekiyor mu?
Hücre içindeki pres, kaldırma ekipmanı veya basınçlı kap gibi Ek-III’te sayılan ekipmanlar kendi azami süreleriyle, en geç yılda bir kontrol edilir. Bunun yanında emniyet kapı kilitleri, ışık perdeleri, alan tarayıcılar ve acil stop zinciri gibi güvenlik fonksiyonlarının imalatçı talimatına göre düzenli test edilmesi ve kayıt altına alınması gerekir. Uzmanımız bu testlerin bakım planında yer alıp almadığını ve köprüleme yapılıp yapılmadığını ziyaretlerde kontrol eder.
Boyahanemiz için hangi belgeler hazır olmalı?
Boyahanede patlayıcı ortam oluşabildiği için risk değerlendirmesinin yanında patlamadan korunma dokümanı hazırlanmalı, bölgeler sınıflandırılmalı ve bu bölgelerde kullanılan elektrikli ekipmanın uygunluğu gösterilmelidir. Havalandırma sisteminin periyodik kontrolü en geç yılda bir yapılır. Boya ve tinerlerin güvenlik bilgi formları, solvent ve izosiyanat ölçümleri ile boyacıların sağlık gözetimi kayıtları da dosyada bulunmalıdır. Kabin filtrelerinin değişim kayıtları da denetimlerde sıkça sorulur.
Ana sanayi müşterimizin İSG denetimine nasıl hazırlanırız?
Müşteri denetimleri genellikle ayrıntılı saha incelemesi içerir. Güncel risk değerlendirmesi, kapatılmış aksiyonların fotoğraflı kanıtları, makine koruyucu kontrol listeleri, kilitleme-etiketleme prosedürü, kimyasal envanteri ve eğitim matrisi en çok istenen belgelerdir. Denetim öncesinde uzmanımızla birlikte ön tarama yapar, eksikleri önceliklendirir ve belgeleri tek dosyada toplarız. Müşterinizin kendi İSG şartnamesi varsa maddelerini mevcut uygulamanızla tek tek eşleştiririz.
Vardiyalı bir tesiste eğitimler nasıl planlanır?
2 Nisan 2026’da yayımlanan yeni yönetmelikle temel eğitim en az 1 saatlik oturumlara bölünebiliyor; bu, üretimi durdurmadan planlama yapmayı kolaylaştırır. Tehlikeli sınıfta temel eğitim en az 12 ders saattir ve işe özgü riskler bölümü (en az 3 saat) yüz yüze verilir; ilk üç konu uzaktan verilebilir. Yeni başlayanlara en az 2 saatlik işe başlama eğitimi ise çalışmaya başlamadan önce, yüz yüze ve uygulamalı verilir.
İSG rehberi