Güvenlik ve uyum
Bursa’da Risk Değerlendirmesi Hizmeti
Risk değerlendirmesini masa başında doldurulan bir şablon olarak değil, sahada ekiple yapılan ve her önlemi sorumlu ile tarihe bağlayan bir yönetim aracı olarak hazırlarız.
- Yasal dayanak
- 6331 md. 10; Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği
- Yenileme
- En geç 2 / 4 / 6 yılda bir (çok / tehlikeli / az)
- Kim yapar
- İşverenin oluşturduğu ekip
- Yöntem
- Serbest; kullanılan yöntem dokümana yazılır
Risk değerlendirmesi nedir, nasıl yapılır?
Risk değerlendirmesi; işyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerle birlikte analiz edilip derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması için yapılan çalışmaların bütünüdür. 6331 sayılı Kanun’un 10. maddesi, her işverene risk değerlendirmesi yapma veya yaptırma yükümlülüğü verir; ayrıntılar İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’nde düzenlenir.
Bursa’da risk değerlendirmesi hizmeti alırken bilmeniz gereken ilk nokta, bunun tek kişilik bir iş olmadığıdır. Yönetmelik değerlendirmenin işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından yapılmasını ister: işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcisi, destek elemanları ve bütün birimleri temsil eden, işi bilen çalışanlar. İşveren dışarıdan destek alabilir; ancak ekip ortadan kalkmaz.
İkinci nokta yöntemdir. Yönetmelik belirli bir yöntemi zorunlu kılmaz; işletmenin faaliyetine, tehlikelerin niteliğine ve işyerinin kısıtlarına ya da ulusal veya uluslararası standartlara göre seçilen bir veya birkaç yöntemin kullanılmasını ister. Fine-Kinney, L tipi matris, FMEA ve HAZOP uygulamada yaygındır ama mevzuatta adları geçmez. Kullanılan yöntem dokümanda belirtilir.
Üçüncü nokta süredir. Değerlendirme çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir yenilenir. Taşınma, yeni makine veya kimyasal, üretim yönteminin değişmesi, iş kazası, meslek hastalığı ya da ramak kala olay gibi durumlarda bu süre beklenmeden tamamen veya kısmen yenilenir.
Risk değerlendirmesi yapmamanın 2026 yılı temel idari para cezası 66.725 TL’dir; aykırılık sürdükçe her ay için 100.119 TL uygulanır ve tutarlar işyerinin büyüklüğüne ve tehlike sınıfına göre artırılır. Asıl kayıp ise kâğıt üzerinde kalan bir değerlendirmenin sahadaki kazayı önleyememesidir. SİSTEMER OSGB olarak değerlendirmeyi iş güvenliği uzmanımız ve hekimimizle, sizin ekibinizi her aşamaya katarak hazırlarız.
Risk değerlendirmesi kapsamında yaptıklarımız
Yönetmelikteki aşamaları sırasıyla uygular, her aşamanın izini dokümanda bırakırız.
Ekibin kurulması
Ekibi yönetmelikteki bileşime göre yazılı görevlendirmeyle oluşturur, koordinasyonu kimin üstleneceğini netleştiririz.
Saha incelemesi ve veri toplama
Kaza, meslek hastalığı ve ramak kala kayıtlarını, güvenlik bilgi formlarını, ölçüm sonuçlarını ve teftiş bulgularını sahadaki gözlemle birleştiririz.
Yöntem seçimi
Bölümün niteliğine göre Fine-Kinney, L tipi matris, FMEA veya HAZOP seçer; gerekirse aynı işyerinde birden fazla yöntemi birlikte kullanırız.
Ölçüm ihtiyacının belirlenmesi
Gürültü, toz, kimyasal veya aydınlatma gibi daha önce ölçülmemiş etkenler için ölçümleri yetkili laboratuvarlarla planlarız.
Kontrol tedbiri planı
Her tedbiri iş adımları, sorumlu kişi veya bölüm, başlama ve bitiş tarihiyle birlikte plana yazarız.
Kalan riskin hesaplanması
Tedbir uygulandıktan sonra riski yeniden puanlar, kabul edilebilir seviyenin üzerinde kalan riskler için yeni adım planlarız.
Dokümantasyon
Sayfaları numaralı, ekip tarafından paraflanmış ve son sayfası imzalanmış dokümanı basılı veya elektronik olarak teslim ederiz.
Revizyon tetikleyicileri
Kaza, ramak kala, yeni ekipman veya ölçüm sonucu gibi yenileme gerektiren değişiklikleri ziyaretlerde izler, etkilenen bölümü güncelleriz.
Örnek Fine-Kinney puanlaması: önce ve sonra
Metal işleme ve depolama yapan bir işletme için kurgusal örnek. Risk = Olasılık × Frekans × Şiddet; sınıflar uygulamada yaygın kullanılan Fine-Kinney eşiklerine göredir.
| Tehlike ve risk | Önce (O × F × Ş) | Kontrol tedbiri | Sonra (O × F × Ş) |
|---|---|---|---|
| Pres kalıp bölgesine el girmesi; koruyucu devre dışı | 3 × 10 × 15 = 450 · tolerans gösterilemez | Işık perdesi ve iki el kumandası, koruyucunun devre dışı bırakılmasını engelleyen kilit, kilitleme-etiketleme talimatı | 0,2 × 10 × 15 = 30 · olası risk |
| Sevkiyat alanında forklift ile yaya çarpışması | 3 × 6 × 40 = 720 · tolerans gösterilemez | Fiziki bariyerle ayrılmış yaya yolu, kör noktalara ayna, hız sınırı ve uyarı ışığı | 0,5 × 6 × 40 = 120 · önemli risk; ek tedbir olarak yükleme saatlerinde yaya girişi kısıtlanır |
| Hasarlı raf dikmesi nedeniyle raf çökmesi | 1 × 6 × 40 = 240 · esaslı risk | Hasarlı dikmenin değişimi, dikme koruyucuları, taşıma kapasitesi etiketleri, periyodik raf kontrolü | 0,2 × 6 × 40 = 48 · olası risk |
| Seyreltme sırasında aşındırıcı kimyasal sıçraması | 3 × 3 × 7 = 63 · olası risk | Kapalı transfer pompası, göz duşu, yüz siperi ve kimyasala dayanıklı eldiven | 0,5 × 3 × 7 = 10,5 · önemsiz risk |
| Islak zeminde kayıp düşme | 3 × 6 × 3 = 54 · olası risk | Sızıntı kaynağının giderilmesi, drenaj, kaymaz zemin kaplaması | 1 × 6 × 3 = 18 · önemsiz risk |
Eşikler: 20’nin altı önemsiz, 20–70 olası, 70–200 önemli, 200–400 esaslı, 400 ve üzeri tolerans gösterilemez. Tedbir sonrası puan kabul edilebilir seviyenin üzerindeyse kontrol adımları tekrarlanır (Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 10/3).
Risk değerlendirmesini nasıl yürütüyoruz?
Kapsam ve ekip
Bölümleri, süreçleri, vardiyaları ve alt işverenleri listeler; ekibi yönetmelikteki bileşime göre yazılı görevlendirmeyle oluştururuz.
Veri toplama
İş kazası, meslek hastalığı ve ramak kala kayıtlarını, güvenlik bilgi formlarını, ortam ölçüm sonuçlarını, teftiş bulgularını ve önceki değerlendirmeleri inceleriz.
Saha turu ve çalışan görüşleri
Her bölümü işin gerçekten yapıldığı saatlerde gezer; bakım, temizlik ve vardiya değişimi gibi rutin dışı işleri de sorar, çalışanların görüşlerini kayda alırız.
Analiz ve sıralama
Seçilen yöntemle her tehlikeyi ayrı ayrı puanlar, riskleri en yüksekten başlayarak sıralarız; bölümler arasındaki etkileşimi de değerlendiririz.
Kontrol tedbirleri
Önce tehlikeyi ortadan kaldırmayı, sonra daha az tehlikeliyle değiştirmeyi ve kaynağında mücadeleyi ararız. Toplu korunmayı kişisel korunmaya tercih eder, her tedbiri sorumlu ve tarihle plana bağlarız.
Doküman ve bilgilendirme
Sayfaları numaralanan doküman ekip tarafından paraflanır ve son sayfası imzalanır. Sonuçları çalışanlara, temsilcilerine ve işyerinize çalışmaya gelen diğer işverenlerin çalışanlarına anlatırız.
İzleme ve yenileme
Tedbirlerin uygulanmasını ziyaretlerde izler, uygulandıktan sonra riski yeniden puanlar; yenileme tarihini ve değişiklik tetikleyicilerini takvime bağlarız.
Size teslim ettiğimiz belgeler ve kayıtlar
- Ekip görevlendirme yazıları
- Bölüm bazında tehlike ve risk envanteri
- Kullanılan yöntemin açıklaması ve puanlama ölçekleri
- Önce ve sonra puanlarını gösteren risk analizi tablosu
- Sorumlu, başlangıç ve bitiş tarihli kontrol tedbirleri planı
- Ortam ölçümü ve periyodik kontrol ihtiyaç listesi
- Numaralı, paraflı ve imzalı risk değerlendirmesi dokümanı
- Çalışan bilgilendirme kayıtları
- Yenileme tarihi ve revizyon tetikleyicileri takvimi
Uzman notları: yöntem seçimi, ölçekler ve yenileme
Yöntem seçimi: mevzuat ne der, sahada ne işe yarar?
| Yöntem | Hesap | Güçlü olduğu alan | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Fine-Kinney | R = O × F × Ş | Montaj, depo, bakım; maruziyet sıklığının belirleyici olduğu işler | Ölçekler yoruma açıktır; ekip ortak tanım kullanmalı |
| L tipi matris | R = Olasılık × Şiddet (5 × 5, 1–25) | Ofis, perakende ve az tehlikeli işler | Frekansı ayrıca ele almaz, ince ayrımda zayıftır |
| FMEA | RÖS = Şiddet × Olasılık × Saptanabilirlik (1–1.000) | Makine ve proses arızaları; otomotiv yan sanayinde kalite ekipleriyle ortak dil | Davranış ve ergonomi kaynaklı risklerde hantaldır |
| HAZOP | Kılavuz kelime × proses parametresi | Kimya, boya, kazan ve basınçlı sistemler | Proses şeması ve çok disiplinli ekip gerektirir |
Tek bir işletmede birden fazla yöntem kullanılabilir: boyahane için HAZOP, montaj hattı için Fine-Kinney, idari bina için L tipi matris gibi. Yönetmelik, analiz bölümler için ayrı yapılsa bile bölümlerin etkileşiminin dikkate alınarak bütün olarak sonuçlandırılmasını ister.
Fine-Kinney ölçekleri
Uygulamada yaygın kullanılan değerler:
- Olasılık (O): 0,2 hemen hemen imkânsız · 0,5 zayıf ihtimal · 1 oldukça düşük · 3 nadir ama olabilir · 6 kuvvetle muhtemel · 10 çok kuvvetli ihtimal
- Frekans (F): 0,5 yılda bir veya daha seyrek · 1 yılda birkaç kez · 2 ayda bir · 3 haftada bir · 6 günde bir · 10 sürekli
- Şiddet (Ş): 1 ilkyardımla geçen · 3 iş günü kaybı olmayan tedavi · 7 iş günü kaybı · 15 uzuv kaybı veya kalıcı hasar · 40 ölüm · 100 birden fazla ölüm
Puan ölçeğini ve kabul edilebilir risk seviyesini dokümanın başında tanımlarız; çünkü yönetmelik kabul edilebilir risk seviyesini yasal yükümlülüklere ve işyerinin önleme politikasına bağlar.
Ne zaman yenilenir?
Süre dolmadan yenileme gerektiren yedi durum yönetmelikte sayılır:
- İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik.
- Teknoloji, kullanılan madde veya ekipmanda değişiklik.
- Üretim yönteminde değişiklik.
- İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay.
- Çalışma ortamı sınır değerlerine ilişkin mevzuat değişikliği.
- Ortam ölçümü veya sağlık gözetimi sonuçlarının gerektirmesi.
- İşyeri dışından kaynaklanan yeni bir tehlike.
Alt işveren ve ortak alanlar
Alt işveren kendi işleri için risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır ve bir nüshasını asıl işverene verir; asıl işveren bunu kendi çalışmasıyla bütünleştirir ve tedbirlerin uygulanmasını denetler. Aynı çalışma alanını paylaşan işverenler değerlendirmeyi koordinasyon içinde yürütür. İş merkezi, sanayi bölgesi veya site gibi yerlerde koordinasyonu yönetim üstlenir.
Denetimde en sık karşılaşılan eksikler
Başka işyerinden kopyalanmış doküman
Firma adı değiştirilmiş hazır şablonlar sizin makinelerinizi, vardiyalarınızı ve kaza geçmişinizi içermez. Saha turu ve çalışan görüşü olmadan hazırlanan doküman ilk kazada işe yaramaz.
Eksik ekip, eksik paraf
Çalışan temsilcisi, destek elemanı veya bölüm temsilcisi olmadan yapılan değerlendirme ekip şartını karşılamaz. Sayfaların gerçekleştiren kişilerce paraflanmaması da sık görülen bir eksiktir.
Sorumlusuz ve tarihsiz önlemler
“Gerekli önlemler alınacaktır” ifadesi plan değildir. Yönetmelik her tedbir için iş adımlarını, sorumlu kişi veya bölümü, başlama ve bitiş tarihini ister.
Kalan riskin hesaplanmaması
Tedbir uygulandıktan sonra risk yeniden puanlanmalıdır. Yeni seviye kabul edilebilir seviyenin üzerindeyse kontrol adımları tekrarlanır.
Kazadan sonra revizyon yapmamak
İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay, süreyi beklemeden yenileme sebebidir. Kaza raporundaki kök nedenin risk değerlendirmesinde bir karşılığı olmalıdır.
İlk önlem olarak KKD yazmak
Kanun toplu korunma tedbirlerine kişisel korunmaya göre öncelik verilmesini ister. Mühendislik önlemi mümkünken yalnızca eldiven ve gözlük yazmak riski çalışanın davranışına bırakır.
Hizmet bedelini neler belirler?
- Bölüm, süreç ve iş istasyonu sayısı
- Çalışan sayısı ve vardiya düzeni
- Tehlike sınıfı ile kimyasal ve basınçlı sistem gibi özel tehlikeler
- Kullanılacak yöntem: HAZOP ile Fine-Kinney aynı emeği gerektirmez
- Alt işveren ve ortak alan koordinasyonu
- Ortam ölçümü ihtiyacı ve yetkili laboratuvarlarla planlama
- Sıfırdan hazırlık mı, mevcut dokümanın revizyonu mu olduğu
Yasal dayanak
- 6331 sayılı İSG Kanunu md. 5 ve 10 Risklerden korunma ilkeleri ve toplu korunmanın önceliği; risk değerlendirmesi yapma veya yaptırma yükümlülüğü.
- İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 6–12 Ekip, aşamalar, yöntem seçimi, kontrol adımları, dokümantasyon ve 2/4/6 yıllık yenileme ile süreden bağımsız yenileme sebepleri.
- İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 14 ve 15 Aynı alanı paylaşan işverenler, iş merkezleri ve asıl işveren ile alt işveren ilişkisinde risk değerlendirmesi.
- 6331 sayılı İSG Kanunu md. 26 Risk değerlendirmesi yapmamanın idari para cezası ve işyeri büyüklüğü ile tehlike sınıfına göre artırım.
Mevzuat bilgileri genel bilgilendirme amaçlıdır; işletmenize özel değerlendirme için uzmanlarımıza danışın.
Sektörünüze göre risk değerlendirmesi
Metal İşleme ve Makine İmalatı
Tehlikeli; lazer kesim, kaplama çok tehlikeli CNC, talaşlı imalat, kaynak, lazer kesim ve kaplama hatlarında uzuv yaralanmaları, kaldırma işleri ve ekipman kontrolleri.Mobilya ve Ağaç Ürünleri
Mobilya imalatı (31.00.01) tehlikeli İnegöl ve Bursa’daki mobilya üreticilerinde ahşap tozu, kesici makineler, boya-vernik ve yüksek yangın yükü için İSG planı.Gıda ve İçecek Üretimi
Sınıf koda göre; ekmek imalatı az tehlikeli Soğuk oda, kaygan zemin, kesme ve dolum makineleri, amonyak ve buhar riskleriyle hijyen-portör takibini birlikte yöneten İSG.Lojistik ve Depolama
Sınıf, asıl işin koduna göre belirlenir Forklift-yaya ayrımı, raf sistemleri, yükleme rampaları, vardiyalı çalışma ve elle taşımada güvenli depo operasyonu.Ofis, Perakende ve Hizmet
Örnek ofis kodları az tehlikeli sınıfta Az tehlikeli ofis, mağaza ve hizmet işletmelerinde ergonomi, ekranlı araçlar, elektrik, acil durum ve psikososyal risk yönetimi.Risk Değerlendirmesi hakkında sık sorulanlar
Risk değerlendirmesini OSGB tek başına hazırlayabilir mi?
Hayır. Yönetmelik değerlendirmenin işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından yapılmasını ister: işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcisi, destek elemanları ve birimleri temsil eden çalışanlar. İşveren ekibe destek için dışarıdan hizmet alabilir ve koordinasyonu ekipten birine verebilir. Biz yöntemi, saha incelemesini ve dokümanı yürütürüz; bölümlerinizi bilen çalışanların katkısı olmadan değerlendirme eksik kalır.
Hangi yöntemi kullanmak zorundayız?
Belirli bir yöntem zorunlu değildir. Yönetmelik, işletmenin faaliyetine, tehlikelerin niteliğine ve işyerinin kısıtlarına ya da standartlara göre seçilen bir veya birkaç yöntemin kullanılmasını ister. Fine-Kinney, L tipi matris, FMEA ve HAZOP uygulamada yaygındır ama mevzuatta adları geçmez. Önemli olan, seçilen yöntemin dokümanda yazılması ve ölçeklerin ekip tarafından aynı şekilde anlaşılmasıdır.
Risk değerlendirmesi ne zaman yenilenir?
Çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir. Ayrıca taşınma veya bina değişikliği, yeni teknoloji, madde veya ekipman, üretim yöntemi değişikliği, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay, sınır değer mevzuatının değişmesi, ölçüm veya sağlık gözetimi sonuçları ve dışarıdan gelen yeni bir tehlike durumunda süre beklenmeden yenilenir. Tarihlerinizi İSG takvimi ile izleyebilirsiniz.
Ramak kala bir olay yaşadık. Bütün değerlendirmeyi baştan mı yapmalıyız?
Gerekmez. Yönetmelik, yeni risklerin işyerinin tamamını mı yoksa bir bölümünü mü etkilediğine bakılarak değerlendirmenin tamamen veya kısmen yenilenmesini ister. Örneğin sevkiyat alanındaki bir forklift ramak kalası, o alanın ve forklift kullanılan diğer bölümlerin yeniden değerlendirilmesini gerektirir. Olayın kök nedenini inceler, ilgili satırları yeniden puanlar ve yeni tedbirleri plana ekleriz. Revizyonun tarihini ve nedenini de dokümana işleriz.
Taşeron çalıştırıyoruz. Onların risk değerlendirmesini kim yapar?
Her alt işveren yürüttüğü işler için risk değerlendirmesini yapar veya yaptırır ve bir nüshasını asıl işverene verir. Asıl işveren, alt işverenin ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgeleri sağlar, bu çalışmaları kendi değerlendirmesiyle bütünleştirir ve tedbirlerin uygulanıp uygulanmadığını denetler. Bakım, temizlik veya montaj ekiplerinin sizin alanınızda yarattığı riskleri bu bütünleştirmede ele alırız.
Risk değerlendirmesi yoksa ceza ne kadar?
2026 yılı temel tutarı 66.725 TL’dir; aykırılığın sürdüğü her ay için ayrıca 100.119 TL uygulanır. Bu tutarlar 6331 sayılı Kanun’un 26/3. maddesine göre işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre artırılır: örneğin 50 ve üzeri çalışanı olan tehlikeli bir işyerinde iki katına çıkar. Kendi durumunuz için idari para cezaları aracını kullanabilirsiniz.
Risk değerlendirmesi dokümanı dijital olabilir mi?
Evet. Yönetmelik dokümanın elektronik ve benzeri ortamlarda hazırlanıp arşivlenebileceğini açıkça söyler. Sayfalar numaralandırılır, değerlendirmeyi gerçekleştiren kişiler her sayfayı paraflar ve son sayfayı imzalar; doküman işyerinde saklanır. Dokümanda işyerinin unvanı ve adresi, ekip üyeleri ile uzman ve hekimin belge bilgileri, tarih ve geçerlilik tarihi ve kullanılan yöntem mutlaka yer alır. Biçim ne olursa olsun önemli olan, güncel sürümün işyerinde erişilebilir olmasıdır.
Birlikte planlanan hizmetler
Bu hizmeti tamamlayanlar
Güvenlik ve uyum
İş Güvenliği Uzmanlığı
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
Detaylı incele Güvenlik ve uyumAcil Durum Planı ve Tatbikat
Senaryolar, destek ekipleri, tahliye krokileri ve yıllık tatbikatla sahada gerçekten işleyen bir acil durum planı.
Detaylı incele Güvenlik ve uyumİş Ekipmanlarının Periyodik Kontrolü
Yeni Ek-III sürelerine göre ekipman envanteri, kontrol takvimi, yetkili kişilerle planlama ve rapor ile kusur takibi.
Detaylı inceleİSG rehberi