Sektörel İSG çözümleri
İnegöl ve Bursa’da mobilya sektörü için İSG hizmetleri
Kesimden CNC işleme merkezine, zımparadan boyahane ve döşemeye kadar mobilya üretiminin her aşaması için toz ve yangın odaklı, uygulanabilir bir İSG planı.
- Tehlike sınıfı
- Mobilya imalatı (31.00.01) tehlikeli
- Periyodik muayene
- En geç 3 yılda bir
- Ahşap tozu
- ILO standardında akciğer grafisi
- Kritik risk
- Toz birikimi ve yangın yükü
Mobilya üretiminde İSG: tozdan yangına uzanan risk zinciri
İnegöl, mobilya üretiminin bilinen merkezlerinden biridir. İnegöl OSB ve İnegöl Mobilya Ağaç İşleri İhtisas OSB’nin yanı sıra ilçeye yayılmış çok sayıda atölye; Kestel ve Bursa merkezdeki üreticilerle birlikte güçlü bir üretim ağı oluşturur. Bu ağda aile işletmesi ölçeğindeki atölyeler de büyük fabrikalar da aynı temel risklerle karşı karşıyadır.
Mobilya imalatı (31.00.01), NACE Rev.2.1’e göre yenilenen listede tehlikeli sınıftadır. Bunun anlamı; en az B sınıfı belgeli iş güvenliği uzmanı, çalışan başına aylık en az 20 dakika uzman ve 10 dakika hekim süresi, en geç 3 yılda bir periyodik muayene ve en az 12 saatlik temel eğitimdir. Döşeme, kaplama, kereste ya da panel üretimi gibi başka faaliyetleriniz de varsa her birinin kodu ayrıca kontrol edilmelidir; birden fazla asıl iş varsa yüksek olan sınıf geçerlidir.
Mobilya atölyelerinde riskler birbirini besler. Daire testere, planya ve CNC işleme merkezinde oluşan ince ahşap tozu hem solunum sağlığını tehdit eder hem de makine üstlerinde, kanallarda ve tavan aralarında birikerek yangına ve toz patlamasına yakıt olur. Aynı binada boya ve vernik uygulanıyorsa solvent buharı bu tabloya eklenir. Sünger, kumaş ve ambalajla dolu depolar da yangın yükünü artırır.
Bu nedenle mobilya işletmelerinde İSG’yi üç eksende kuruyoruz:
- Makine güvenliği: Testere koruyucuları, geri tepme önleyiciler, itici çubuk ve bıçak değişiminde kilitleme
- Toz yönetimi: Kaynağında emiş, siklon ve filtre bakımı, toz ölçümü ve akciğer grafisi takibi
- Yangın: Toz temizliği programı, elektrik panoları, boya alanının ayrılması, söndürme ekipleri ve tatbikat
SİSTEMER, İnegöl dahil Bursa’nın tüm ilçelerinde hizmet verir; yangın eğitimini Yangın Eğitim Merkezimizde teorik ve uygulamalı olarak planlar.
Sahada en sık karşılaştığımız riskler
Daire testere ve planya
Geri tepme, bıçağa el teması ve kısa parçaların elle itilmesi en sık uzuv yaralanması nedenidir. Bıçak koruyucusu, yarma bıçağı, itici çubuk ve fren sistemi düzenli denetlenir.
Ahşap tozu
Sert ağaç ve MDF işlemede oluşan ince toz solunum yolu hastalıkları ve hassasiyet riski taşır. Sert ağaç tozu kanserojen etkenler arasında değerlendirildiğinden emiş sistemi ve ölçüm kritiktir.
Toz birikimi ve yangın
Makine üstlerinde, kanallarda ve filtre ünitelerinde biriken toz küçük bir kıvılcımla büyük yangına dönüşebilir. Filtre ve siklon alanlarında toz patlaması ayrıca değerlendirilir.
Boya, vernik ve tutkal
Solventli boya, vernik ve tutkallar hem solunum maruziyeti hem patlayıcı ortam riski yaratır. Boya kabini havalandırması, bölge sınıflandırması ve depolanan miktar denetlenir.
Döşeme ve montaj
Havalı zımba ve vida tabancaları, yapıştırıcı buharı ve ağır panellerin elle taşınması döşeme ve montaj bölümlerinin tipik riskleridir.
Gürültü
Planya, kalınlık makinesi ve CNC işleme merkezleri yüksek gürültü üretir. Ölçüm sonucuna göre kulak koruyucu ve işitme testi planlanır.
Örnek NACE kodları ve tehlike sınıfları
Tehlike sınıfı, SGK tescilinizdeki NACE koduna göre belirlenir. Sektördeki yaygın kodlardan örnekler:
| NACE | Faaliyet | Tehlike sınıfı |
|---|---|---|
| 31.00.01 | Yatak odası, mutfak vb. mobilya imalatı | Tehlikeli |
Kodunuz listede yoksa bize iletin; tebliğ ekindeki güncel listeden teyit edelim. Sınıfınıza göre yükümlülükleri hesaplayın →
Sağlık gözetimi ve tetkik planı
Mobilya imalatı tehlikeli sınıfta olduğundan periyodik muayene en geç 3 yılda bir yapılır. Ahşap tozu ve gürültü, tetkik planının iki temel belirleyicisidir.
Akciğer grafisi
Ahşap tozuna maruz kalan çalışanlar için ILO standardına uygun akciğer grafisi çekilir; sıklığını hekim, toz ölçüm sonuçlarına ve maruziyet süresine göre belirler.
Solunum fonksiyon testi
SFT’nin mevzuatta sabit bir sıklığı yoktur; hekim zımpara, CNC ve boya bölümlerinde çalışanlar için risk temelli karar verir. İşe giriş değeri sonraki ölçümlerin karşılaştırma noktasıdır.
İşitme testi
Planya ve kalınlık alanlarında ölçülen değer 85 dB(A) üst eylem değerini aşıyorsa işitme testi zorunludur; 80 dB(A) üzerinde hekim kararıyla yapılabilir.
Göz ve cilt
Toz kaynaklı göz tahrişi ile tutkal ve vernik kaynaklı cilt yakınmaları muayenelerde sorgulanır; tekrarlayan vakalar risk değerlendirmesine geri bildirilir.
Takip edilmesi gereken periyodik kontroller
- Toz emiş, siklon ve filtre sistemleri (havalandırma): en geç yılda bir
- Boya kabini havalandırması: en geç yılda bir
- Kompresör ve hava tankları: yılda bir işletme basıncıyla
- Forklift ve transpaletler (panel ve sevkiyat alanı): en geç yılda bir
- Konveyörlü boya ve paketleme hatları: en geç yılda bir
- Elektrik iç tesisatı ve topraklama: en geç yılda bir
- Paratoner (yıldırımdan korunma): en geç yılda bir
- Yangın algılama, hidrant, sprinkler ve söndürücüler: en geç yılda bir
- Endüstriyel raf ve kapılar: en geç yılda bir
Sektöre özel eğitim konuları
- Daire testere ve planyada güvenli çalışma
- Bıçak değişiminde kilitleme-etiketleme
- Ahşap tozu ve toz maskesi seçimi
- Toz temizliği ve yangın önleme
- Boya-vernik alanında patlayıcı ortam
- Panel ve kasa taşımada elle taşıma
- Söndürücü kullanımı ve yangın tatbikatı
- Havalı zımba ve el aletleri güvenliği
Bu sektörde hizmetlerimizi nasıl uyguluyoruz?
İş Güvenliği UzmanlığıEn az B sınıfı uzmanımız makine koruyucularını, toz birikimini, boya alanını ve kaçış yollarını düzenli ziyaretlerde kontrol eder; bulguları fotoğraflı olarak raporlar.
Risk DeğerlendirmesiKesim, işleme, zımpara, boya, döşeme ve depo için ayrı bölümler hazırlar; toz patlaması ve yangın senaryolarını ayrıca puanlarız.
Sağlık Gözetimi ve Periyodik MuayeneToz ve gürültü ölçüm sonuçlarına göre akciğer grafisi, SFT ve işitme testi planını hazırlar; tetkikleri yetkili sağlık kuruluşlarıyla planlarız.
Yangın EğitimiYangın Eğitim Merkezimizde teorik ve uygulamalı eğitimle söndürme ekiplerinizi hazırlar, atölyenize özgü senaryolarla tatbikat yaparız.
Acil Durum Planı ve TatbikatYangın ve toz patlaması senaryolarını içeren planı hazırlar, tahliye krokilerini girişlere ve katlara asılacak biçimde düzenleriz.
İş Ekipmanlarının Periyodik KontrolüToz emiş, kompresör, forklift, elektrik ve yangın sistemlerinin kontrollerini yıllık takvimde izler; kontrolleri EKİPNET’e kayıtlı yetkililerle planlarız.
Mesleki Eğitim (MEB Onaylı)Ağaç işleme pozisyonlarınızın mesleki eğitim kapsamını kontrol eder; gerekiyorsa MEB onaylı 40 saatlik modülleri üretiminize göre birlikte seçeriz.
Denetimde hazır bulunması gereken belgeler
- Güncel risk değerlendirmesi (yangın ve toz patlaması bölümleriyle)
- Acil durum planı, tahliye krokileri ve yıllık tatbikat formu
- Söndürme, kurtarma, koruma ve ilkyardım ekip listeleri
- Toz ve gürültü ortam ölçüm raporları
- Akciğer grafisi ve işitme testi sonuçları, EK-2 formları
- Toz emiş, kompresör, elektrik ve yangın sistemi kontrol raporları
- Boya, vernik ve tutkalların güvenlik bilgi formları
- İşe başlama ve temel eğitim kayıtları
- İlkyardımcı belgeleri (her 15 çalışana 1)
- Boya ve toz alanları için patlamadan korunma dokümanı
- KKD zimmet tutanakları (toz maskesi, kulak koruyucu, koruyucu gözlük)
Bu sektörün yoğun olduğu bölgeler
Sık sorulan sorular
İnegöl’deki küçük mobilya atölyemiz de tehlikeli sınıfta mı?
Mobilya imalatı (31.00.01) güncel listede tehlikeli sınıftadır ve sınıf çalışan sayısına göre değişmez. Bu nedenle küçük atölyeler de en az B sınıfı uzman ve işyeri hekimi görevlendirmeli, işe uygunluk raporu olmadan çalışan başlatmamalıdır. Kanun, 10’dan az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli işyerleri için devlet desteği öngörür; başvuru aşamasında güncel uygulamayı birlikte teyit ederiz. Yükümlülüklerinizi hesaplayıcıyla görebilirsiniz.
Ahşap tozu için hangi tetkikler yapılmalı?
Toz maruziyeti olan çalışanlarda ILO standardına uygun akciğer grafisi çekilir; sıklığını hekim belirler. Solunum fonksiyon testi ve diğer tetkiklerin mevzuatta sabit bir sıklığı yoktur; hekim toz ölçüm sonuçları ve çalışılan bölüme göre karar verir. Toz ölçümünün İSGGM yeterlik belgesine sahip bir laboratuvarca yapılması gerekir; belgesiz laboratuvarın sonucu geçersizdir. Ölçümü yetkili laboratuvarlarla planlar, sonuçları risk değerlendirmesine işleriz.
Toz patlaması riski mobilya atölyesinde gerçekten var mı?
Evet; özellikle ince zımpara tozunun biriktiği filtre ünitelerinde, siklonlarda ve kapalı kanallarda. Toz havada yeterli yoğunlukta asılı kaldığında bir kıvılcım patlamaya yol açabilir. Bu alanlar risk değerlendirmesinde ayrıca ele alınmalı, gerekiyorsa patlamadan korunma dokümanı hazırlanmalıdır. Pratikte en etkili önlemler düzenli toz temizliği, emiş sisteminin bakımı, topraklama ve kıvılcım kaynaklarının kontrolüdür.
Kaç destek elemanı ve ilkyardımcı görevlendirmeliyiz?
Tehlikeli sınıfta söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için 40 çalışana kadar en az bir destek elemanı görevlendirilir; 10’dan az çalışanı olan işyerlerinde üç ekip için tek kişi yeterlidir. İlkyardımcı sayısı her 15 çalışana birdir ve ilkyardım belgesi 3 yıl geçerlidir. Güncelleme eğitimi, belgenin geçerliliği bitmeden önceki 3 ay içinde alınmalıdır.
Boyahane ayrı bir binada değilse ne yapmalıyız?
Boya ve vernik uygulaması ahşap işleme alanıyla aynı hacimdeyse solvent buharı ve ahşap tozu aynı ortamda birleşir; bu en riskli düzenlerden biridir. Boya alanının yangına dayanıklı biçimde ayrılması, yeterli havalandırma, patlayıcı ortam bölgelerinde uygun elektrik ekipmanı ve günlük ihtiyacı aşmayan solvent depolaması öncelikli önlemlerdir. Uzmanımız mevcut yerleşiminize uygun çözümleri risk değerlendirmesine işler.
Mobilya atölyesinde mesleki eğitim belgesi gerekir mi?
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerden mesleki eğitim yönetmeliğinin ekinde sayılanlarda çalışacakların işe alınmadan önce mesleki eğitim almış olması gerekir; belgesi olmayan bu işlerde çalıştırılamaz. Geçerli belgeler arasında 3308 sayılı Kanun’a göre ustalık ve kalfalık belgeleri, MEB onaylı kurs belgeleri ve MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi bulunur. Kapsamı birlikte kontrol eder, gerekiyorsa Halk Eğitim Merkezleri işbirliğiyle düzenlediğimiz MEB onaylı 40 saatlik modülleri üretim konunuza göre seçeriz.
İSG rehberi