Sektörel İSG çözümleri
Bursa’da inşaat ve şantiyeler için İSG hizmetleri
Her gün değişen bir sahada riskleri güncel tutan; iskele, kren ve iş makinesi kontrollerini, alt işveren koordinasyonunu ve çalışan sağlığını tek planda yöneten İSG hizmeti.
- Tehlike sınıfı
- Şantiye hazırlama çok tehlikeli
- Yapı iskelesi
- En geç 6 ayda bir kontrol
- Kule kren
- Akredite muayene kuruluşunca kontrol
- Uzman belgesi
- Çok tehlikelide A sınıfı
Şantiyede İSG neden fabrikadan farklı yönetilir?
Bir fabrikada makine yerinde durur; şantiyede ise çalışma alanı her hafta değişir. Bugün kazı yapılan yerde yarın kalıp çakılır, bir ay sonra cephe iskelesi kurulur. Aynı anda farklı alt işverenlerin ekipleri çalışır ve her yeni aşama yeni bir risk seti getirir. Bu yüzden inşaatta İSG, bir kez hazırlanıp dosyaya konan belgelerle değil, sahayı takip eden canlı bir sistemle yürütülür.
NACE Rev.2.1’e göre yenilenen listede şantiye hazırlama (43.12.00) ile ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinin kurulumu ve bakımı (43.22.06 / 43.22.07) çok tehlikeli sınıftadır. Çok tehlikeli sınıf şu yükümlülükleri getirir:
- A sınıfı iş güvenliği uzmanı; çalışan başına aylık en az 40 dakika uzman ve 15 dakika hekim süresi
- Çalışan sayısı 10’a ulaştığında diğer sağlık personeli görevlendirmesi
- Yıllık periyodik muayene ve yıllık, en az 8 saatlik tekrar eğitimi
- 16 saatlik temel eğitim; bunun en az 4 saati işe özgü riskler, yüz yüze
- Her 10 çalışana bir ilkyardımcı
Risk değerlendirmesi ve acil durum planı en geç 2 yılda bir yenilenir; ancak şantiyede iş aşaması ve yöntem değiştikçe değerlendirme süre beklemeden güncellenmelidir.
Şantiyelerdeki ağır kazaların başlıca nedenleri iyi bilinir: yüksekten düşme, malzeme düşmesi, kazı göçükleri, iş makinesi çarpması ve elektrik. Bu risklerin önlemleri de bellidir; sorun çoğunlukla uygulamanın sürekliliğindedir. Korkuluk bir gün sökülür ve geri takılmaz, iskele kontrol kaydı güncellenmez, yeni gelen alt işveren ekibi işe başlama eğitimi almadan çalışmaya başlar.
Bursa’da konut, ticari yapı ve sanayi tesisi inşaatlarının yanı sıra fabrika içi tadilat ve genişletme işleri de sık yürütülür. Faal bir tesis içinde yapılan inşaat işi, hem işletmenin hem de yüklenicinin İSG sistemlerini birbirine bağlamayı gerektirir.
SİSTEMER, şantiyelerde iş programına göre bir risk takvimi hazırlar: Hangi hafta hangi işin başlayacağı, hangi iskelenin ne zaman kontrol edileceği ve hangi alt işverenin hangi belgeleri getirmesi gerektiği bu takvimde izlenir.
Sahada en sık karşılaştığımız riskler
Yüksekte çalışma
Döşeme kenarları, asansör boşlukları, çatı ve cephe çalışmalarında düşme en ağır sonuçlu risktir. Korkuluk, ağ ve boşluk kapatma gibi toplu koruma önce gelir; emniyet kemeri ve ankraj tamamlayıcıdır.
İskele
Eksik çapraz, korkuluk ve platform elemanı, sağlam olmayan zemin ve yetkisiz değişiklik iskele kazalarının temel nedenleridir. Kurulum ve değişiklikten sonra iskele, kullanılmadan önce kontrol edilmelidir.
Kule kren ve kaldırma
Rüzgâr, aşırı yükleme, yük altında bulunma ve hatalı sapanlama başlıca tehlikelerdir. Operatör ve işaretçinin yetkinliği, yük tabloları ve rüzgâr sınırları sahada sorgulanır.
Kazı ve göçük
Uygun şev ya da iksa olmadan yapılan kazılar ve kazı kenarına malzeme veya makine yığılması göçüğe yol açar. Komşu yapılar ve yeraltı altyapı hatları da değerlendirmeye dahil edilir.
İş makineleri ve saha trafiği
Ekskavatör, yükleyici ve kamyonların geri manevrasında çarpma ve sıkışma yaşanır. Yaya ve makine güzergâhlarının ayrılması, işaretçi ve geri vites uyarıcıları kritik önlemlerdir.
Geçici elektrik tesisatı
Şantiye panoları, uzatma kabloları ve ıslak zemin elektrik çarpması riski taşır. Kaçak akım koruması, topraklama ve kablo güzergâhı düzenli kontrol edilmelidir.
Örnek NACE kodları ve tehlike sınıfları
Tehlike sınıfı, SGK tescilinizdeki NACE koduna göre belirlenir. Sektördeki yaygın kodlardan örnekler:
| NACE | Faaliyet | Tehlike sınıfı |
|---|---|---|
| 43.12.00 | Şantiye hazırlama | Çok tehlikeli |
| 43.22.06 / 43.22.07 | Isıtma, havalandırma ve iklimlendirme (HVAC) kurulumu ve bakımı | Çok tehlikeli |
Kodunuz listede yoksa bize iletin; tebliğ ekindeki güncel listeden teyit edelim. Sınıfınıza göre yükümlülükleri hesaplayın →
Sağlık gözetimi ve tetkik planı
Çok tehlikeli sınıftaki şantiyelerde periyodik muayene her yıl yapılır. Yüksekte çalışacakların işe uygunluk değerlendirmesi, şantiyede sağlık gözetiminin en kritik halkasıdır.
Yüksekte çalışmaya uygunluk
Denge, görme, tansiyon ve bilinç kaybı öyküsü gibi yüksekte çalışmayı etkileyebilecek durumlar işe girişte değerlendirilir; hekim bu çalışanlar için gerekli tetkikleri risk temelli belirler.
Toz ve akciğer grafisi
Beton kırma ve kesme, kum ve çimentoyla çalışmada ortaya çıkan toza maruz kalanlarda ILO standardına uygun akciğer grafisi çekilir; sıklığını hekim belirler.
Gürültü ve titreşim
Kırıcı, kompaktör ve iş makinelerinde gürültü 85 dB(A) üst eylem değerini aşıyorsa işitme testi zorunludur. El-kol titreşimine maruz kalanlarda yakınmalar ayrıca sorgulanır.
Sıcak, soğuk ve yorgunluk
Açık havada sıcak stresi, güneş ve soğuk; uzun mesai ve gece çalışmasıyla birleştiğinde kaza riskini artırır. Hekim mevsimsel önlemleri iş programına göre önerir.
Takip edilmesi gereken periyodik kontroller
- Yapı iskeleleri: en geç 6 ayda bir
- Kule krenler: akredite muayene kuruluşunca
- Asılı erişim donanımı (cephe platformu): akredite muayene kuruluşunca
- Sütunlu çalışma platformları: 01.01.2027’den itibaren akredite muayene kuruluşunca
- Mobil vinçler, kaldırma platformları ve sapanlar: en geç yılda bir
- İş makineleri: en geç yılda bir
- Yük testi: yılda bir; katsayılı yük testi en fazla 3 yılda bir
- Jeneratör, şantiye elektrik tesisatı ve topraklama: en geç yılda bir
- Kompresör ve hava tankları: yılda bir işletme basıncıyla
- Portatif yangın söndürücüler: en geç yılda bir
Sektöre özel eğitim konuları
- Yüksekte çalışma ve emniyet kemeri kullanımı
- İskele kurulumu, kullanımı ve günlük kontrol
- Kazı güvenliği ve göçük riskleri
- Sapanlama ve işaretçilik
- İş makinesi çevresinde güvenli çalışma
- Geçici elektrik tesisatı güvenliği
- Malzeme düşmesine karşı önlemler
- Sıcak stresi ve açık havada çalışma
Bu sektörde hizmetlerimizi nasıl uyguluyoruz?
İş Güvenliği UzmanlığıA sınıfı uzmanımız iş programına göre saha ziyareti yapar; iskele, kenar koruma, kazı ve kren operasyonlarını denetler, tespitleri tespit-öneri defterine işler.
Risk DeğerlendirmesiKazı, kaba inşaat, cephe, ince işler ve tesisat aşamaları için ayrı bölümler hazırlar; aşama değiştikçe değerlendirmeyi güncelleriz.
İşyeri Hekimliğiİşe uygunluk raporlarını yüksekte çalışma ve iş makinesi kullanımı gibi görevlere göre düzenler, yıllık periyodik muayeneleri takip ederiz.
İşyeri Hemşireliği (Diğer Sağlık Personeli)Zorunlu olduğu durumlarda diğer sağlık personelini görevlendirir; ilkyardım düzenini ve sağlık kayıtlarını sahaya uygun biçimde kurarız.
İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrolüİskeleleri 6 aylık, diğer ekipmanları yıllık takvimle izler; kule kren ve asılı erişim donanımında akredite muayene kuruluşu şartını gözetiriz.
Mesleki Eğitim (MEB Onaylı)Kapsamdaki işlerde çalışacakların mesleki eğitim belgelerini kontrol eder; eksikler için MEB onaylı 40 saatlik modülleri planlarız.
Temel İSG EğitimleriHer yeni ekip ve alt işveren çalışanı için işe başlama eğitimini sahada, yüz yüze ve uygulamalı veririz; işe özgü riskler de şantiyede yüz yüze işlenir.
Denetimde hazır bulunması gereken belgeler
- Güncel risk değerlendirmesi ve iş aşamalarına göre revizyonlar
- İSG-KATİP’te onaylı uzman, hekim ve DSP görevlendirmeleri
- Sağlık ve güvenlik planı, alt işveren belgeleri ve koordinasyon tutanakları
- İskele periyodik kontrol raporları (6 aylık)
- Kule kren, vinç, iş makinesi ve platform kontrol raporları
- Yıllık periyodik muayene formları ve işe uygunluk raporları
- Mesleki eğitim, operatör belgeleri ve temel eğitim kayıtları
- Acil durum planı, ekip listeleri ve tatbikat formu
- İlkyardımcı belgeleri (her 10 çalışana 1)
- KKD zimmet tutanakları ve emniyet kemeri kontrolleri
- Kaza ve ramak kala olay kayıtları; 3 iş günü içinde yapılan SGK bildirimleri
Bu sektörün yoğun olduğu bölgeler
Sık sorulan sorular
İskeleler ne sıklıkla kontrol edilmeli?
23 Aralık 2025’te yenilenen Ek-III’e göre yapı iskelelerinin periyodik kontrolü en geç 6 ayda bir yapılır. Kontrolü EKİPNET’e kayıtlı mühendis, teknik öğretmen, tekniker veya yüksek tekniker yapar; sözleşme kontrolden en geç 1 gün önce İSG-KATİP üzerinden kurulur. Periyodik kontrol, kullanım öncesi kontrolün yerini tutmaz: Fırtına, darbe veya değişiklikten sonra iskele kullanılmadan önce yeniden gözden geçirilmelidir.
Alt işveren çalışanlarının İSG’sinden kim sorumlu?
Her işveren kendi çalışanlarının İSG’sinden sorumludur; ancak aynı sahayı paylaşan işverenler riskler ve önlemler konusunda iş birliği ve koordinasyon sağlamak zorundadır. Asıl işverenin, alt işverenin eğitim, muayene ve görevlendirme kayıtlarını sahaya girişten önce kontrol etmesini öneririz. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin sağlık ve güvenlik planı ile koordinasyon gereklilikleri de uygulanır. Alt işveren giriş kontrol listesini sahanıza göre hazırlarız.
Şantiyede DSP zorunlu mu?
Şantiye hazırlama gibi çok tehlikeli sınıftaki işlerde 10 ve üzeri çalışanınız varsa diğer sağlık personeli görevlendirmeniz gerekir. Çalışan başına aylık süre 10–49 çalışanda 10, 50–249 çalışanda 15, 250 ve üzerinde 20 dakikadır. Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilmişse DSP gerekmez. Çırak ve stajyerler bu süre hesabına katılmaz. Çalışan sayınız iş aşamasına göre değişiyorsa görevlendirmeyi de buna göre güncellemek gerekir.
Kule krenin kontrolünü kim yapmalı?
Kule krenlerin periyodik kontrolü akredite muayene kuruluşlarınca yapılmalıdır; asılı erişim donanımı için de aynı şart geçerlidir. 1 Ocak 2027’den itibaren sütunlu çalışma platformları da bu kapsama giriyor. Mobil vinç, sapan ve iş makineleri gibi diğer ekipmanlar ise en geç yılda bir, EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişilerce kontrol edilir. Yük testi yılda bir yapılır; katsayılı test en fazla 3 yılda bir tekrarlanır.
Şantiyede iş kazası olursa ilk ne yapmalıyız?
Önce yaralıya ilkyardım uygulanır ve gerekirse 112 aranır; olay yeri inceleme yapılana kadar mümkün olduğunca korunur. İş kazası, kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK’ya bildirilir. Ardından kök neden analizi yapılır, risk değerlendirmesi güncellenir ve ilgili çalışanlara ilave eğitim verilir. Şantiyede aynı işi başka ekiplerin de yaptığını unutmayın; çıkarılan dersler tüm sahaya yayılmalıdır.
Yeni gelen bir ekip ilk gün çalışmaya başlayabilir mi?
Ancak işe başlama eğitimini aldıktan ve işe uygunluk raporu düzenlendikten sonra. Çok tehlikeli sınıfta işe uygunluk raporu olmadan çalışan işe başlatılamaz. İşe başlama eğitimi en az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalıdır; şantiyenin kaçış yolları, toplanma yeri, yasak alanlar ve o haftaki riskli işler bu eğitimde anlatılır. Temel eğitim ise işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır.
İSG rehberi