Kısaca
23 Aralık 2025’te yenilenen Ek-III’e göre kaldırma ekipmanları, basınçlı kaplar, tesisatlar ve tezgâhların çoğu, standartta daha kısa bir süre yoksa en geç yılda bir, yapı iskeleleri 6 ayda bir kontrol edilir. Kontrolü EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişi yapar ve sözleşme en geç 1 gün önce İSG-KATİP’te kurulur; sözleşmesiz rapor geçersizdir. 1 Ocak 2027’den itibaren ekipman muayene kuruluşu şartı dört ekipman türünden sekize çıkıyor.
23 Aralık 2025’te ne değişti?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin bakım, onarım ve periyodik kontrolleri düzenleyen Ek-III’ü, 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle baştan sona yenilendi. Yeni metin ve tablolar değişikliğin ekinde yer alır; Bakanlık da değişiklikleri 24.12.2025 tarihli duyurusunda özetledi. İşletmeler için öne çıkan değişiklikler şunlardır:
- EKİPNET, İSG-KATİP içinde periyodik kontrol faaliyetlerinin kaydedildiği ve izlendiği modül olarak tanımlandı.
- İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılmadan periyodik kontrol raporu düzenlenemez; sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersizdir ve raporu düzenleyen yetkili kişinin yetkisi bir ay askıya alınır.
- “Akredite muayene kuruluşu” ifadesi, 6331 sayılı Kanun’la uyumlu olarak “ekipman muayene kuruluşu” oldu ve bu şartın uygulandığı ekipman türleri 2027’den itibaren genişliyor.
- Raporlarda bulunacak bölümler ayrıntılandırıldı; kusurlar hafif ve ağır olarak derecelendirilmeye başlandı.
- Ek-III tablolarında yer almayan bir ekipmanı isteğe bağlı olarak kontrol ettirirseniz, rapor formatı ve sözleşme şartı aranmaz.
Dayanak, işverene gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaları yaptırma yükümlülüğü veren 6331 sayılı Kanun md. 10/4’tür. Bursa gibi forklift, kren, kompresör ve presin yoğun kullanıldığı bir sanayi şehrinde, bu değişiklikler hemen her üretim tesisinin kontrol takvimini doğrudan etkiler.
Periyodik kontrol süreleri tablosu
Ek-III’teki süreler azami sürelerdir. İlgili standartta bir süre varsa o uygulanır; standartta süre belirtilmemişse tablodaki süre aşılamaz. Tablolarda veya standartlarda yer almayan ekipmanlarda imalatçının öngördüğü aralık, o da yoksa risk değerlendirmesi esas alınır. Ortam koşulları, kullanım sıklığı, ekipmanın yaşı, kaza veya revizyon geçmişi ve önceki kontrol sonuçları gibi faktörlere göre kontrol sıklığı artırılabilir.
| Grup | Ekipman | Azami periyot |
|---|---|---|
| Basınçlı kaplar | Buhar ve kızgın su kazanları, ısıtma (kalorifer) kazanları, kızgın yağ kazanları | 1 yıl |
| Basınçlı kaplar | Basınçlı hava ve gaz tankları (kompresör tankları dahil), kapalı genleşme tankları, boyler ve akümülasyon tankları | 1 yıl |
| Basınçlı kaplar | Boyama makinesi kazanları, buharlı pişirme kazanları, otoklavlar, atmosferik tehlikeli sıvı depolama tankları | 1 yıl |
| Basınçlı kaplar | LPG ve benzeri sıvılaştırılmış gaz tankları (yeraltı, yerüstü) | Yazılı planda verilen sürede muayene; 10 yılın sonunda yeniden değerlendirme |
| Basınçlı kaplar | Kriyojenik tanklar | İlgili standartlarda belirtilen sürede |
| Basınçlı kaplar | API standartlarına göre yapılmış dik silindirik, kaynaklı tehlikeli sıvı depolama tankları | 10 yıl |
| Kaldırma ve iletme | Krenler (köprülü, portal, mobil, kule vb.), vinçler ve kaldırma teçhizatı | 1 yıl |
| Kaldırma ve iletme | Forklift, transpalet, sipariş toplayıcı gibi endüstriyel araçlar | 1 yıl |
| Kaldırma ve iletme | Araç kaldırma liftleri, kaldırma tablaları, yükseltilebilen seyyar iş platformları, sütunlu çalışma platformları, asılı erişim donanımları | 1 yıl |
| Kaldırma ve iletme | Konveyörler; sapan, kıskaç, vakumlu ve manyetik kaldırıcı gibi kaldırma aksesuarları | 1 yıl |
| Kaldırma ve iletme | Yük ve servis asansörleri, inşaat ve kren asansörleri, yürüyen merdiven ve yollar, manipülatörler | 1 yıl |
| Kaldırma ve iletme | Yapı iskeleleri | 6 ay |
| Kaldırma ve iletme | Mobil erişim ve çalışma kuleleri (seyyar iskeleler) | 1 yıl |
| Tesisatlar | Elektrik iç tesisatı ve topraklama, yıldırımdan korunma (paratoner), jeneratör, transformatör, akümülatör, katodik koruma | 1 yıl |
| Tesisatlar | Sprinkler, hidrant, yangın dolapları ve pompaları dahil söndürme sistemleri; portatif söndürücüler; yangın algılama; kaçış yolu basınçlandırma ve duman tahliye | 1 yıl |
| Tesisatlar | Havalandırma ve klima tesisatı | 1 yıl |
| Tezgâhlar | Mekanik, hidrolik ve pnömatik presler, abkant, giyotin, torna, freze, işleme merkezleri, delme, taşlama, testereler, ağaç işleme tezgâhları | 1 yıl |
| Raf ve kapılar | Endüstriyel raflar ve endüstriyel kapılar | 1 yıl |
| İş makineleri | Yükleyici, kazıcı yükleyici, hidrolik kazıcı, dozer, greyder, damperli kamyon, beton pompası vb. | 1 yıl |
Asansör Yönetmeliği kapsamındaki asansörler bu tabloya göre değil, ayrı bir düzenleme olan Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne göre kontrol edilir. Tablonun tam hâli ve her satırdaki referans standartlar için Resmî Gazete ekine bakın.
Test basınçları ve yük testleri
Her periyodik kontrolde muayene yapılır; testler ise iki katmanlıdır. Standartta aksi belirtilmedikçe şu kurallar uygulanır:
| Test | Her periyodik kontrolde (azami yılda bir) | Azami 3 yılda bir ve her önemli bakım-onarımdan sonra |
|---|---|---|
| Basınçlı kaplarda hidrostatik test | İşletme basıncıyla; işletme basıncı belirlenmemişse azami basınçla | Üretim standardındaki hidrostatik test basıncıyla; standartta değer yoksa azami basıncın 1,5 katıyla |
| Kaldırma ekipmanlarında yük testi | İşletme kapasitesiyle; belirlenmemişse kaldırma kapasitesiyle | Kaldırma kapasitesi ve katsayılarla: statik test elle işletilenlerde 1,5, diğerlerinde 1,25; dinamik test 1,1 |
Bu tabloyu uygularken şu ayrıntılar önemlidir:
- Hidrostatik test yapma imkânı olmayan basınçlı kaplarda standardın veya üreticinin öngördüğü alternatif tahribatsız muayene yöntemleri uygulanabilir; gerekçe rapora yazılır. Ek-III açıkça yazar: ekipmanın veya prosesin durdurulamaması gerekçe olamaz.
- Etiketteki azami basıncın altında kullanılan kaplarda işletme basıncı, kapasitesinin altında kullanılan kaldırma araçlarında işletme kapasitesi görünür şekilde işaretlenir. Bu değerlerin üzerine çıkılacaksa ekipman yeniden teste tabi tutulmadan kullanılamaz.
- Emniyet valfi gibi güvenlik donanımları, işletme basıncına uygun ayarlı olmalıdır.
- İskeleler, taşıyabilecekleri azami yük görünecek şekilde işaretlenir.
- Tahribatsız muayeneler, TS EN ISO 9712’ye göre en az seviye 2 belgeli personel tarafından yapılır.
Katsayılar, Bakanlığın ilgili ekipman için yayımlanmış bir periyodik kontrol dokümanı bulunmadığında uygulanan genel kuraldır. Ekipmana özgü doküman yayımlanmışsa ona uyulur.
Kontrolü kim yapar? EKİPNET ve İSG-KATİP sözleşmesi
Periyodik kontrolü, EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişiler yapar: ilgili dallardaki mühendisler, teknik öğretmenler, tekniker veya yüksek teknikerler. Ek-III, her ekipman grubu için hangi mesleklerin yetkili olduğunu ayrı ayrı sayar. Örneğin elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarını elektrik veya elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik teknik öğretmenleri ve elektrik teknikerleri; basınçlı kapları makine, kimya, metalürji ve malzeme gibi dallardaki mühendisler ve makine teknikerleri; yapı iskelelerini ise inşaat mühendisleri ve inşaat teknikerleri de kontrol edebilir.
İşveren ile yetkili kişi arasındaki sözleşme, İSG-KATİP’teki örneğe uygun hazırlanır ve kontrolden en geç 1 gün önce sistem üzerinden karşılıklı onaylanır. Sözleşme işlemlerinin genel mantığını İSG-KATİP sözleşme onayı yazımızda anlattık.
Ekipman muayene kuruluşu şartı: bugün ve 1 Ocak 2027’den sonra
Bazı ekipmanların periyodik kontrolü tek bir yetkili kişi tarafından değil, ekipman muayene kuruluşu tarafından yapılmak zorundadır. Bakanlık yeni bir düzenleme yapana kadar, ilgili kapsamda TÜRKAK’tan TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonu almış muayene kuruluşları ekipman muayene kuruluşu kabul edilir.
| Bugün kuruluş şartı olanlar | 1 Ocak 2027’den itibaren eklenecekler |
|---|---|
| Kule kren | Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu |
| LPG tank ve tesisatı | Buhar kazanı |
| Yürüyen merdiven | Kablolu taşıma tesisatı |
| Asılı erişim donanımı | Sütunlu çalışma platformu |
2027 öncesinde usulüne uygun düzenlenmiş raporlar süreleri boyunca geçerliliğini korur. Buhar kazanı kullanan tekstil boyahaneleri, gıda ve kimya tesisleri için pratik sonuç şudur: 2027’de vadesi gelecek kazan kontrolünü şimdiden akredite bir muayene kuruluşuyla planlayın ve kuruluşun kapsamında buhar kazanının bulunduğunu teyit edin.
İyi bir periyodik kontrol raporunda neler olmalı?
Ek-III, raporun bölümlerini tek tek sayar. Teslim aldığınız raporda şunları arayın:
- Genel bilgiler: işyeri unvanı, SGK sicil numarası, adres, sözleşme numarası, kontrolün başlangıç ve bitiş tarih ve saati, bir sonraki kontrol tarihi, rapor tarihi.
- Kontrol metodu: dayanılan standardın numarası ve adı ya da yönetmelik; bunlar yoksa üreticinin metodu veya risk değerlendirmesine dayalı karar.
- Ekipman bilgileri: marka, model, imal yılı, seri numarası ve izlenebilirliği sağlayan teknik özellikler.
- Ölçüm ve test değerleri, kullanılan ölçüm aletlerinin seri numarası ve kalibrasyon bilgileri.
- Kusur açıklamaları, notlar ve açık bir sonuç ve kanaat.
Bakanlığın yayımladığı kriter dokümanlarının bulunduğu ekipmanlarda kusurlar hafif ve ağır olarak derecelendirilir. Hafif kusurlar bir sonraki kontrol başlangıç tarihine kadar giderilir; giderilmezse ağır kusur sayılır. Ağır kusurlu ekipman, kusur giderilmeden çalıştırılmaz. Raporda ekipmanın kullanılamayacağı belirtilmişse işveren ekipmana kolayca görülebilecek bir uyarı işareti koyar; eksiklik giderildikten sonra yapılan ikinci kontrolde “kullanılabilir” ibareli yeni bir rapor düzenlenir.
Tesisatlarda bir ayrıntı daha var: yangın tesisatı, havalandırma ve klima ile elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarının kontrolünde tesisat projesi aranır. Projesi olmayan tesisatlar için işveren, ilgili mevzuata uygun projelendirme yaptırmak zorundadır. Eski binalarda veya sonradan eklenen bölümlerde bu eksik sık çıkar; kontrol takviminden önce proje durumunu kontrol edin.
Takip ipuçları
- Envanter tutun. Her ekipman için grup, seri numarası, konum, son kontrol tarihi, bir sonraki tarih, rapor numarası ve açık kusurlar tek bir listede olsun.
- Günlük kontrolleri kayda alın. Ek-III, ekipmanların her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrol edilmesini ve gözle muayene ile fonksiyon denemelerinin kayıt altına alınmasını ister. Çatlak veya aşırı aşınma görülen ekipman kullanım dışı bırakılır ve periyodik kontrole alınır.
- Kayıtları saklayın. Bakım ve onarım kayıtları ekipmanın kullanım ömrü boyunca, periyodik kontrol raporları ise ekipmanın kullanıldığı süre boyunca saklanır.
- Kiralık ekipmanı kontrol edin. Kiralık forklift, platform veya vinç teslim alırken güncel periyodik kontrol raporunu isteyin.
- Takvimi otomatikleştirin. Kontrol tarihlerini İSG yenileme takvimine girip takviminize aktarın; aynı aya düşen ekipmanları tek ziyarette toplayın.
Gerekli kontrol ve ölçümleri yaptırmamanın 2026 temel idari para cezası 33.326 TL’dir ve tutar, çalışan sayısı ile tehlike sınıfına göre artırılır. Kontrol sonuçlarının risk değerlendirmesine de işlenmesi gerekir. Ekipman envanterinizi çıkarmak ve kontrolleri planlamak için periyodik kontrol hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Forkliftin periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?
Standartta daha kısa bir süre yoksa en geç yılda bir. Her kontrolde işletme kapasitesiyle yük testi yapılır; en geç üç yılda bir veya önemli bir bakım-onarımdan sonra ise kaldırma kapasitesi ve katsayılarla test tekrarlanır. Kullanım yoğunluğu ve ekipmanın yaşına göre kontrol sıklığı artırılabilir.
Ek-III’te olmayan bir ekipmanı kontrol ettirmek zorunda mıyız?
Yetkili kişi ve İSG-KATİP sözleşmesi şartı, Ek-III tablolarındaki ekipmanlar içindir. Listede olmayan bir ekipmanı isteğe bağlı kontrol ettirirseniz rapor formatı ve sözleşme şartı aranmaz. Yine de bu ekipmanların bakım ve kontrolünü imalatçı talimatına ve risk değerlendirmesine göre sürdürmeniz gerekir.
Rapor “ağır kusur” diyorsa ne yapmalıyız?
Ekipman, kusur giderilene kadar çalıştırılmaz ve üzerine kolayca görülebilecek bir uyarı işareti konur. Kusur giderildikten sonra yapılan ikinci kontrolde ekipmanın kullanılabileceğini belirten yeni bir rapor düzenlenir.
Akredite kuruluş şartı hangi ekipmanlar için geçerli?
Bugün kule kren, LPG tank ve tesisatı, yürüyen merdiven ve asılı erişim donanımı için geçerlidir. 1 Ocak 2027’den itibaren hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu, buhar kazanı, kablolu taşıma tesisatı ve sütunlu çalışma platformu da eklenir.
Yeni Ek-III sürelerine göre ekipman envanteri, kontrol takvimi, yetkili kişilerle planlama ve rapor ile kusur takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.