Mesleki Eğitim Zorunlu İşler: Sektörlere Göre

Mesleki eğitim zorunlu meslekler listesi nasıl okunur?

Mesleki eğitim zorunlu meslekler listesi diye aranan liste, aslında bir meslek listesi değil, bir işler listesidir. Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik’in Ek-1’i, 109 satırı arama ve sondaj, metalurji, taş ve toprak, metal, ağaç, yapı, kimya, iplik ve dokuma, kâğıt, gıda, tütün, enerji, nakliye, tarım, ardiye, haberleşme ve çeşitli işler başlıkları altında toplar. Satırlar “kaynakçı” veya “operatör” gibi unvanlar yerine “her çeşit kaynak işleri” gibi iş tanımları kullanır.

Listeyi okurken üç kuralı aklınızda tutun:

Kapsam: Yönetmelik, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan ve Ek-1’de belirtilen işleri kapsar (md. 2). Az tehlikeli bir işyerinde bu yönetmelik kapsamında belge aranmaz.
Fiilî iş: İşyerinin asıl işi tehlikeli olsa bile, çalışanın yaptığı iş Ek-1’de yoksa bu yönetmelik kapsamında belge zorunluluğu aranmaz (md. 5/2). Muhasebeci, satış temsilcisi veya planlama uzmanı bu nedenle kapsam dışıdır.
Zamanlama: Ek-1’deki işlerde çalışacakların mesleki eğitimi işe alınmadan önce almış olmaları gerekir (md. 5/1). Belge türleri, MYK belgesi ile kurs belgesi farkı ve ceza konusunu mesleki eğitim belgesi rehberimizde ayrıntılı anlattık; bu yazı yalnız “hangi pozisyon hangi satıra girer” sorusuna odaklanır.

Metal işlerinde mesleki eğitim

Metal başlığı, Ek-1’in en kalabalık bölümlerinden biridir ve Bursa ile çevre illerdeki otomotiv yan sanayi ve makine imalatçılarının çoğu bu satırlarla karşılaşır. Metalurji (4–9. satırlar) ve metal ve metalden mamul eşya (17–28. satırlar) başlıklarından sık kullanılanlar:

Pozisyon	Ek-1 satırı	Satırın kapsamı
Döküm operatörü, ergitme ocağı çalışanı	5, 6, 7	Metallerin eritilmesi, döküm, pota işleri
Sıcak ve soğuk pres, dövme operatörü	6, 21	Presleme ile sıcak ve soğuk şekillendirme, demiri ısıtıp döverek şekillendirme
Isıl işlem operatörü	8	Tav, su verme ve benzeri ısıl işlemler
Kaynakçı, punta kaynak operatörü	22	Soğuk demircilik ve her çeşit kaynak işleri
Lehimci	24	Kurşun kaynak işleri, seri ve devamlı lehim
Torna, CNC ve taşlama operatörü	25	10 kg’ı aşan tornacılık, tesviyecilik gibi talaşlı imalat ve taşlama
Tel çekme, soğuk haddeleme	26	Kablo, tel ve şerit imali
Otomatik soğuk şekillendirme tezgâhı operatörü	27	Muharrik kuvvetle çalışan tam otomatik tezgâhlar
Kaplama, eloksal, fosfatlama operatörü	28	Mekanik ve kimyasal yüzey temizliği ve koruyucu kaplama

satırdaki “10 kg’ı aşan” ifadesi, talaşlı imalat yapan her tezgâhın otomatik olarak kapsamda olmadığını gösterir. Bu satır için değerlendirmeyi, işlenen parçalar ve tezgâh özellikleriyle birlikte iş güvenliği uzmanınızla yapın ve gerekçesini kayda geçirin. Kaynak işlerinin riskleri için kaynakçı rehberimize bakabilirsiniz.

İnşaat işlerinde mesleki eğitim

Yapı işleri başlığındaki 31. satır, listenin en geniş satırıdır: bina, yol, köprü, tünel, altyapı, drenaj, temel ve yıkım işleri ile bu işler için gerekli araç, malzeme, sabit tesis ve ekipmanın kullanılması işlerini kapsar. Bu nedenle şantiyede fiilen yapı işi yapan kalıpçı, demirci, duvarcı, sıvacı, iskele kurulumcusu, çelik konstrüksiyon montajcısı ve yıkım çalışanı pratikte bu satırın kapsamına girer.

Pozisyon	Ek-1 satırı
Kalıpçı, demirci, duvarcı, sıvacı, iskele kurulumcusu	31
Prefabrik eleman üretimi ve montajı	32
Beton eleman üretimi, beton santrali çalışanı	33, 34
Beton, asfalt, alçı ve kireç gibi yapı malzemelerinin hazırlanması ve yerinde uygulanması	34
Hafriyat, yarma ve dolgu çalışanı	35
İş makinesi operatörü	31 ve 35 kapsamında; geçerli belge türlerinden biri MEB veya MEB’in yetkilendirdiği kurumlarca verilen operatör belgesidir (md. 6/1-c)

Taş ocakları, çimento fabrikaları, tuğla, kiremit, seramik ve cam üretimi ise “taş ve toprak sanayi” başlığında, 10–16. satırlarda ayrıca sayılır. Şantiyedeki genel İSG organizasyonu için yapı işlerinde İSG rehberimize ve inşaat sayfamıza bakabilirsiniz.

Kimya ve plastik işlerinde mesleki eğitim

Kimya başlığı 36–62. satırları kapsar ve kimya fabrikalarının yanı sıra boya, plastik, kauçuk ve deri işletmelerini de içine alır:

Pozisyon	Ek-1 satırı
Asit ve alkali üretimi veya bunlarla çalışma	36
Solvent, tiner ve parlayıcı madde üretimi ve bunlarla yapılan işler	37
Doğal gaz, LPG ve asetilen gibi gazların üretimi, stoklanması ve arzı	40
Toz ve gaz maskesi, koruyucu başlık ve elbise kullanımı zorunlu işler	45
Boya ve vernik imali, zehirli ve tahriş edici boyaların kullanılması	47, 49
Tarım ilacı hazırlama ve depolama	51
Akümülatör imali, bakım ve şarj	55
Bitkisel ve hayvansal yağ üretimi	57
Tabakhane çalışanı	58
Kauçuk ve lastik üretimi	61
Enjeksiyon, ekstrüzyon ve şişirme operatörü	62

satıra özellikle dikkat edin: satırın metni, patlayıcı maddelerin kullanıldığı işlerin yanında “toz ve gaz maskeleri, koruyucu başlık, elbiseler ile diğer koruyucuların kullanılması zorunluluğu bulunan işler”i de sayar. Satır kimya başlığı altında yer alsa da ifadesi geniştir; kimyasal maruziyet nedeniyle solunum koruyucu veya koruyucu elbise zorunlu tutulan görevleri bu satır açısından iş güvenliği uzmanınızla değerlendirin. Plastik şekillendirme işlerinin riskleri için enjeksiyon makinesi rehberimize ve kimya ve plastik sayfamıza bakabilirsiniz.

Tekstil işlerinde mesleki eğitim

İplik, dokuma ve giyim sanayi başlığı 63–67. satırlardır. Bu başlıkta hangi işlerin adıyla sayıldığı, hangilerinin sayılmadığı önemlidir:

63: Çırçır fabrikalarındaki işler
64: Pamuk, keten, yün, ipek ve benzerlerinin hallaç, haşıl, tarak, presleme ve kolalama işleri
65: Her türlü ham ve mamul maddenin temizlenmesi, boyanması, gazlanması, ağartılması, basılması ve hazır hâle getirilmesi
66: Suni ipek imalinde hazırlama ve üretme
67: Muşamba, keçe, vatka ve benzeri malzeme imali ile döküntülerin elyaf hâline getirilmesi

Buna göre boyahane, baskı, ağartma ve apre operatörleri ile haşıl makinesi operatörleri belge gerektirir. Dokuma tezgâhında atkı ve çözgü işi ise bu satırlarda ayrıca sayılmaz; dokuma işletmesinde belge gerekip gerekmediği, çalışanın fiilen yaptığı işin başka bir satıra (ör. 76. satırdaki hareketli makine bakımı ve yağlaması, 84. satırdaki depolama ve yükleme, 108. satırdaki ambalajlama) girip girmediğine göre belirlenir. Konfeksiyon (14.21.01 dış giyim) ise 2025 NACE listesinde az tehlikeli sınıftadır; az tehlikeli işyeri bu yönetmeliğin kapsamına girmez. Dokuma salonlarının riskleri için dokuma işletmeleri rehberimize ve tekstil sayfamıza bakın.

Gıda işlerinde mesleki eğitim

Gıda sanayi başlığı yalnız iki satırdan oluşur: 71 (hayvan kesimi, işlenmesi, ambalajlanması ve sakatat tesisleri) ve 72 (tuz üretimi, rafinasyonu ve ambalajlanması). Ancak gıda işletmelerindeki pek çok görev başka başlıklardaki satırlara girer:

Pozisyon	Ek-1 satırı
Kesimhane ve et parçalama çalışanı	71
Bitkisel yağ üretimi çalışanı	57
Silo çalışanı	106
Dolum ve paketleme hattı çalışanı	108
Depo, yükleme ve boşaltma çalışanı	84
Bakım ve yağlama yapan teknisyen	76

Her gıda işletmesi kapsamda değildir: örneğin ekmek imalatı (10.71.02) 2025 NACE listesinde az tehlikeli sınıftadır. Önce işyerinizin sınıfını tehlike sınıfı rehberimizle doğrulayın. Gıda makinelerinin riskleri için gıda makineleri rehberimize ve gıda sayfamıza bakabilirsiniz.

Her sektörde karşınıza çıkan ortak satırlar

Bazı satırlar sektörden bağımsızdır ve neredeyse her tehlikeli işyerinde en az bir çalışanı ilgilendirir:

75: Elektriğin üretimi, nakli ve dağıtımı; elektrik bakım ve onarım işleri
76: Hareket hâlindeki makine, motor ve transmisyonun yağlanması, tamiri ve temizlenmesi
77–80: Araçsız 25 kg’dan, el arabasıyla 50 kg’dan, üç veya dört tekerlekli arabalarla 60 kg’dan ağır yük taşıma ve vagonetle taşıma
84: Ardiye, antrepo ve depolarda ambarlama, depolama, yükleme ve boşaltma
105: Taşıt araçlarının bakım, ikmal ve onarımı
107: Matbaacılık işleri
108: Katı ve sıvı ürünlerin ambalajlanması, paketlenmesi ve dolumu

İşletmenizin görevlerini Ek-1 ile birlikte eşleştirip eksik belgeleri listelemek için mesleki eğitim hizmetimize başvurabilirsiniz. SİSTEMER Mesleki Eğitim Merkezi, Halk Eğitim Merkezleri ile yapılan işbirliği protokolü çerçevesinde MEB onaylı, 40 saatlik modüller düzenler; modüller işletmenin üretim konusuna göre işletmeyle birlikte seçilir. Mesleki eğitim yükümlülüğüne aykırılığın 2026 temel idari para cezası çalışan başına 8.980 TL’dir. Metal sektörüne özgü riskler için metal ve makine sayfamıza da bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Ek-1 listesinde kaç iş var?

Ek-1 listesi 109 satırdan oluşur ve bu satırlar arama ve sondaj, metal, yapı, kimya, tekstil, gıda, enerji, nakliye ve çeşitli işler gibi başlıklar altında gruplanır. Satırlar unvan değil iş tanımı içerir.

Az tehlikeli işyerinde mesleki eğitim belgesi gerekir mi?

Bu yönetmelik, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan ve Ek-1’de belirtilen işleri kapsar. Az tehlikeli bir işyerinde bu yönetmelik kapsamında belge aranmaz; ancak başka mevzuatın getirdiği belge şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

Forklift operatörü hangi satıra girer?

Forklift kullanımı genellikle depolama, yükleme ve boşaltma işleriyle (84. satır) birlikte değerlendirilir. Yönetmelikte geçerli sayılan belgeler arasında MEB veya MEB’in yetkilendirdiği kurumlarca verilen operatör belgesi de bulunur.

Bir çalışan iki ayrı Ek-1 işini yapıyorsa ne olur?

Belge, yapılan işe uygun olmalıdır. Bakım teknisyeni hem makine yağlama ve tamiri hem de kaynak yapıyorsa, belgesinin her iki işi de karşılaması gerekir; karşılamıyorsa eksik iş için ayrı bir belge alınır.