İşe Başlama Eğitimi: 2 Saatlik Program Örneği

İşe başlama eğitimi: yönetmelik tam olarak ne istiyor?

Pazartesi sabahı üç yeni çalışan geldi; insan kaynakları evrakları tamamladı, ustabaşı “önce bir video izlesinler, sonra hatta başlarlar” dedi. 2 Nisan 2026’da yürürlüğe giren eğitim yönetmeliğinden sonra bu yaklaşım artık yeterli değil. İşe başlama eğitimi, klasik oryantasyon eğitiminin İSG bölümü olmaktan çıktı; kendi süresi, yöntemi ve belgesi olan ayrı bir yükümlülük hâline geldi.

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesinin istedikleri şunlardır:

Şart	Yönetmelikteki hüküm	Uygulamada anlamı
Kime?	Çırak ve stajyerler dahil tüm çalışanlar	Geçici, mevsimlik ve yarı zamanlı çalışan da kapsamda
Ne zaman?	Fiilen çalışmaya başlamadan önce	İlk vardiyanın üretim saatinden önce
Ne anlatılır?	Yapacağı iş, varsa kullanacağı iş ekipmanı, çalışma ortamından kaynaklanan riskler, işyerine özgü İSG tedbirleri	Genel İSG bilgisi değil, o işe ve o işyerine özgü içerik
Nasıl?	Uygulamalı ve yüz yüze	Video veya uzaktan anlatım bu eğitimin yerine geçmez
Kim verir?	İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya işverenin görevlendirdiği bilgi sahibi ve deneyimli çalışan	Saha uygulamasını deneyimli bir usta yaptırabilir
Ne kadar?	Her çalışan için en az 2 saat	Temel eğitim süresinden sayılmaz
Belge	Eğitim veren, çalışan ve işveren veya vekilinin imzasıyla tutanak	Tutanak özlük dosyasında saklanır

Yönetmelik ayrıca İSG eğitimlerinde geçen sürenin çalışma süresinden sayıldığını hükme bağlar. İşe başlama eğitiminden sonra, işe başladıktan en geç 3 ay içinde tehlike sınıfına göre 8, 12 veya 16 saatlik temel eğitim tamamlanır. Yönetmeliğin bütün değişikliklerini yeni İSG eğitim yönetmeliği 2026 yazımızda özetledik; burada yalnızca işe başlama eğitiminin nasıl kurgulanacağına odaklanıyoruz.

2 saatlik İSG eğitimi: dakika dakika program

Aşağıdaki program, bir üretim tesisinde makine operatörü olarak başlayan bir çalışan için hazırlanmıştır. Ofis çalışanında saha turu ve istasyon bölümü kısalır; çok tehlikeli işlerde ise toplam süreyi uzatmanız gerekebilir. 2 saat alt sınırdır, hedef değildir.

Dakika	Bölüm	İçerik	Yöntem ve yer
0–10	Karşılama	Eğitimin amacı, çalışma ve mola düzeni, soru ve sorunlar için kime başvurulacağı (amir, uzman, hekim, çalışan temsilcisi)	Eğitim odası, yüz yüze
10–25	Acil durumlar	Alarm sesi, kaçış yolları ve toplanma yeri, ilkyardımcılar ve söndürme ekibi kimler, söndürücü ve ilkyardım dolabının yeri	Kroki üzerinde anlatım
25–60	Saha turu	Girişten çalışacağı istasyona kadar güzergâh; yaya yolları, forklift geçişleri, acil çıkışlar, toplanma yeri, göz duşu, yemekhane ve soyunma odası	Sahada yürüyerek
60–95	İstasyonda uygulama	Yapacağı iş adım adım; makine kumandaları, acil durdurma, koruyucular, enerji kesme; KKD’nin takılması ve kontrolü	Deneyimli çalışan gösterir, yeni çalışan yapar
95–110	Riskler ve kurallar	Risk değerlendirmesinden bu göreve ait başlıca riskler ve önlemler; ramak kala bildirimi; ciddi ve yakın tehlikede çalışmaktan kaçınma hakkı	İstasyon başında konuşma
110–120	Kontrol ve kayıt	Sözlü ve uygulamalı kontrol soruları, eksiklerin tamamlanması, tutanağın imzalanması	Eğitim odası

Acil durum bölümünün programa alınması yönetmeliğin “işyerine özgü İSG tedbirleri” kapsamına girer; ayrıca 6331 sayılı Kanun md. 16, çalışanların ilk yardım, olağan dışı durumlar, yangınla mücadele ve tahliye için görevlendirilen kişiler konusunda bilgilendirilmesini ister. Acil durum planınız güncel değilse bu bölüm boş kalır; planın içeriği için acil durum planı rehberimize bakabilirsiniz.

Saha turu: neyi göstermelisiniz?

Saha turu, yeni çalışanın ilk gün kaybolmadan, yanlış koridora girmeden ve acil durumda nereye gideceğini bilerek çalışmasını sağlar. Turu yapan kişi şu noktalarda durup açıklama yapmalıdır:

Yaya yolları ve forklift geçişleri: Hangi çizginin ne anlama geldiği, geçitlerde nasıl durulacağı. Yaya-forklift ayrımının mantığını depoda forklift ve yaya trafik planı yazımızda anlattık.
Acil çıkışlar ve toplanma yeri: Çalışacağı istasyona en yakın iki çıkış ve toplanma noktası.
Yasak ve izinli alanlar: Kompresör odası, elektrik panoları, kimyasal deposu, robot hücreleri gibi girmemesi gereken yerler.
İlkyardım ve acil ekipman: İlkyardım dolabı, göz duşu, yangın söndürücüler ve alarm butonları.
Sosyal alanlar: Yemekhane, soyunma odası, tuvalet ve mola alanı; bunlara giden güvenli yol.

Göster-yaptır: istasyonda uygulama nasıl yapılır?

Yönetmeliğin “uygulamalı” şartı, eğitimin en kritik bölümüdür. İstasyonda dört adımlı basit bir yöntem kullanın:

Anlat: İşin amacını ve sırasını kısaca açıklayın.
Göster: Deneyimli çalışan işi normal hızda, sonra yavaşça ve her adımı söyleyerek yapar.
Yaptır: Yeni çalışan işi gözetim altında yapar; özellikle acil durdurma butonuna basma, koruyucu kapağın çalıştığını kontrol etme ve KKD’yi doğru takma adımlarını kendisi uygular.
Düzelt ve tekrarlat: Hatalar o anda düzeltilir; kritik adımlar doğru yapılana kadar tekrarlanır.

Makine koruyucularının ne işe yaradığını ve neden sökülmemesi gerektiğini bu aşamada somut olarak göstermek, sonraki aylarda koruyucu sökme alışkanlığının önüne geçer; konu için makine koruyucuları yazımıza bakabilirsiniz. Forklift gibi ayrıca belge ve yetki gerektiren ekipmanlarda işe başlama eğitimi, operatör belgesinin yerine geçmez; mesleki eğitim belgesi gereken işlerde belge, işe almadan önce kontrol edilir.

İşe başlama eğitimi tutanağı örneği

Yönetmelik, tutanağın eğitim veren kişi, çalışan ve işveren veya vekili tarafından imzalanmasını ve özlük dosyasında saklanmasını ister. Aşağıdaki alanlar, denetimde tutanağın neyi kanıtladığını açıkça göstermek için önerdiğimiz yapıdır:

Tutanağı her çalışan için ayrı düzenleyin ya da aynı gün başlayan birkaç kişi için ortak tutanakta her birinin süresini ve imzasını ayrı gösterin. Başlama ve bitiş saati yazılmamış bir tutanak, “en az 2 saat” şartının kanıtı olamaz.

Toplu işe alım, vardiya ve dış firma çalışanları

Programı kâğıt üzerinde kurmak kolaydır; zorluk, yoğun dönemde aynı gün on kişinin başladığı ya da gece vardiyasına çalışan alındığı durumlarda çıkar. Şu kuralları önceden belirleyin:

Grup büyüklüğü: Acil durum ve karşılama bölümleri birkaç kişiye birlikte anlatılabilir; istasyondaki uygulama ise her çalışanın işi kendisi yapabileceği küçük gruplarla yürütülmelidir. Deneyimli çalışan sayısı yetmiyorsa başlangıç tarihlerini kademelendirin.
Gece vardiyası: Gece başlayacak çalışanın eğitimini, uzmanın veya görevlendirilen deneyimli çalışanın bulunduğu bir saatte, ilk vardiyadan önce planlayın. Gece ekibinde eğitimi verebilecek bir usta tanımlamak, işi kolaylaştırır.
İş değişikliği: Aynı işyerinde bölüm değiştiren çalışan için yeni işin ekipmanı ve riskleri ayrıca anlatılmalıdır. 6331 sayılı Kanun md. 17, iş veya ekipman değiştiğinde eğitim verilmesini ister.
Dış firma çalışanları: Bakım, temizlik veya güvenlik firmasının çalışanlarının eğitiminden kendi işverenleri sorumludur. Ancak Kanun md. 16, başka işyerlerinden gelen çalışanların işyerinizdeki riskleri öğrenebilmesi için onların işverenlerine gerekli bilgiyi vermenizi ister. Pratikte bu, giriş bilgilendirmesi ve işyerine özgü kuralların yazılı olarak paylaşılmasıdır.

Sık yapılan hatalar

Video izletip imza almak: Yüz yüze ve uygulamalı şartını karşılamaz.
Temel eğitimle karıştırmak: İşe başlama eğitiminin 2 saati, 8, 12 veya 16 saatlik temel eğitime eklenmez; ikisi ayrı yükümlülüktür.
Çırak, stajyer ve geçici çalışanı atlamak: Yönetmelik bunları açıkça kapsar.
Mesai dışında yapmak: Eğitim süresi çalışma süresinden sayılır; mesai sonrasına bırakılan eğitim fazla çalışma doğurabilir.
Genel içerik: Bütün çalışanlara aynı slaytı göstermek, “yapacağı iş” ve “kullanacağı ekipman” başlıklarını boş bırakır.
Tutanağı sonradan toplamak: Haftalar sonra imzalatılan tutanak, eğitimin işe başlamadan önce yapıldığını kanıtlamaz.

İSG eğitimi vermemek, 2026 yılında çalışan başına 8.980 TL idari para cezasına konu olur; diğer tutarlar İSG idari para cezaları sayfasında. Yeni çalışanların temel eğitim ve tekrar tarihlerini İSG takvimi ile izleyebilirsiniz.

Bursa ve çevre illerdeki işletmeler için işe başlama eğitimi programını işyerinize özgü olarak hazırlıyor, tutanak şablonunu oluşturuyor ve eğitimi verecek deneyimli çalışanlarınıza rehberlik ediyoruz. Ayrıntılar İSG eğitimleri sayfamızda.

Sık Sorulan Sorular

İşe başlama eğitimi uzaktan verilebilir mi?

Hayır. Yönetmelik işe başlama eğitiminin uygulamalı ve yüz yüze verilmesini şart koşar. Uzaktan eğitim, temel eğitimin belirli konu grupları için mümkündür; işe başlama eğitimi için değil.

İşe başlama eğitimini kim verebilir?

İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya işverenin görevlendirdiği bilgi sahibi ve deneyimli bir çalışan. Pratikte acil durum ve risk bölümünü uzman, istasyondaki uygulamayı ise o işi iyi bilen bir usta veya vardiya amiri verebilir.

2 saatlik işe başlama eğitimi temel eğitimden sayılır mı?

Hayır. Yönetmelik, işe başlama eğitiminde geçen sürenin temel eğitim süresine sayılmayacağını açıkça belirtir. Temel eğitim, işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde ayrıca tamamlanır.

Stajyer ve çıraklara da işe başlama eğitimi verilmeli mi?

Evet. Yönetmelik çırak ve stajyerleri açıkça sayar. Uygulamalı eğitim alınan işyerinin işvereni, çırak ve stajyerlerin eğitim ve bilgilendirilmesinden sorumludur.