MYK Belgesi Zorunlu Meslekler ve Sınav Süreci

MYK belgesi zorunluluğu nereden geliyor?

MYK belgesi zorunlu meslekler, 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu’nun ek 1. maddesine dayanılarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan tebliğlerle belirlenir. Bu tebliğlerin kapsamı açıktır: tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından ulusal standardı yayımlanmış ve tebliğ ekindeki listede sayılan meslekler. Bu mesleklerde MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi olmayan kişiler, tebliğde verilen süre dolduktan sonra çalıştırılamaz.

Bu zorunluluk, 6331 sayılı Kanun md. 17’deki mesleki eğitim belgesi kuralından farklı ama onunla iç içe bir yükümlülüktür. Mesleki eğitim yönetmeliğinin Ek-1 listesindeki işlerde birçok belge türü kabul edilir; ancak MYK’nın zorunluluk getirdiği mesleklerde kurs belgesi tek başına yetmez. Bu ayrımı mesleki eğitim belgesi zorunluluğu yazımızda tablo hâlinde anlattık.

Denetimi iş müfettişleri yapar. Tebliğe aykırı davranan işveren veya işveren vekiline, 5544 sayılı Kanun ek 1. maddesinin dördüncü fıkrasındaki yaptırım uygulanır.

MYK belgesi zorunlu meslekler: tebliğler ve son liste

Zorunluluk tek bir listede toplanmış değildir. Farklı sıra numaralı tebliğler (ör. 2019/1 ve 2021/1) farklı meslek gruplarını kapsar ve liste zaman içinde genişletilmiştir. Son ekleme, 23 Mart 2026 tarihli ve 33202 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sayılı Tebliğdir. Bu Tebliğ’in ekinde 40 meslek yer alır ve bu mesleklerde belgesi olmayan kişiler Tebliğ’in yayımından itibaren on iki ay sonra, yani 23 Mart 2027’den itibaren çalıştırılamaz.

2026/1 listesinden Bursa ve çevresindeki sanayi yapısını doğrudan ilgilendiren örnekler:

Listenin tamamı Tebliğ ekinde yer alır. Daha önceki tebliğlerle zorunlu hâle gelen meslekler için yürürlükteki listeleri MYK’nın internet sitesinden kontrol edin; bir pozisyonun yalnızca son tebliğe bakılarak “kapsam dışı” sayılması sık yapılan bir hatadır.

MYK sınavı nasıl yapılır?

MYK belgesi bir eğitimin sonunda değil, sınavla alınır. Süreç genel olarak şöyledir:

1. Yeterliliği belirleyin. Çalışanın yaptığı işe karşılık gelen ulusal yeterliliği ve seviyeyi seçin. Örneğin bir kazan operatörü için “Buhar Kazanı Operatörü Seviye 4” ile “Sıcak Su Kazanı Operatörü Seviye 3” farklı yeterliliklerdir.
2. Belgelendirme kuruluşunu bulun. Sınavları MYK’nın o yeterlilik için yetkilendirdiği belgelendirme kuruluşları yapar. Yetkili kuruluşları MYK’nın internet sitesindeki arama bölümünden görebilirsiniz.
3. Başvuru yapın. Aday, kuruluşa kimlik ve istenen belgelerle başvurur; sınav tarihi ve yeri kuruluş tarafından belirlenir.
4. Teorik ve uygulamalı sınava girin. Ulusal yeterlilikte tanımlanan bilgi ve beceriler, yazılı (teorik) sınav ve gerçek iş koşullarını yansıtan performans sınavıyla ölçülür. Hangi sınavların zorunlu olduğu yeterliliğe göre değişir.
5. Belgeyi alın ve geçerliliği izleyin. Başarılı adaya MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi düzenlenir. Belgenin geçerlilik süresi ve gözetim şartları ilgili ulusal yeterlilikte belirlenir; belgede yazan tarihi takviminize ekleyin.

İşe alımda MYK belgesi nasıl kontrol edilir?

Belge kontrolü, adayın elindeki kâğıda bakmaktan ibaret değildir. Şu adımları özlük dosyası açılmadan önce tamamlayın:

1. Pozisyonu listeyle eşleştirin. Adayın fiilen yapacağı iş, zorunluluk getirilen bir mesleğe karşılık geliyor mu? Unvan değil, yapılan iş esastır.
2. Yeterlilik adını ve seviyesini karşılaştırın. Belgedeki ulusal yeterlilik adı ve seviye, işle uyumlu olmalıdır. Başka bir alanda alınmış belge bu işi karşılamaz.
3. Geçerliliği kontrol edin. Belgenin süresi dolmuş olabilir.
4. e-Devlet üzerinden doğrulayın. Adaydan, e-Devlet’teki “MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi Sorgulama” hizmetini kendi hesabından açarak belgelerini göstermesini isteyin.
5. İstisna belgelerinde alan uyumuna bakın. Ustalık belgesi veya diploma ile çalışacak adayın belge alanı ile yapacağı iş aynı olmalıdır.
6. Kaydı saklayın. Belgenin bir örneğini ve kontrol tarihini özlük dosyasına koyun.

Örnek: Bursa’da buhar kazanı kullanan bir tekstil terbiye işletmesi, kazan dairesi için operatör arıyor. Buhar Kazanı Operatörü 2026/1 listesindedir. Adaylardan biri “Sıcak Su Kazanı Operatörü Seviye 3” belgesiyle başvuruyor. Bu belge farklı bir yeterliliktir ve buhar kazanı işini karşılamaz. İkinci aday bir meslek lisesinin mobilya alanından mezun; diplomasındaki alan kazan işletmeciliğiyle ilgili olmadığı için istisnadan yararlanamaz. Üçüncü adayın “Buhar Kazanı Operatörü Seviye 4” belgesi var ve e-Devlet ekranında geçerli görünüyor. Doğru seçim, üçüncü adayın belgesinin bir örneğini ve kontrol tarihini özlük dosyasına koyarak işe başlatmaktır. Aynı kazan dairesinde çalışan mevcut operatörlerin belgelerine de bu vesileyle bakılmalıdır.

Mevcut çalışanlar için de aynı kontrolü yapın. 2026/1 kapsamındaki bir meslekte belgesiz çalışan varsa, 23 Mart 2027’ye kadar sınav planını şimdiden yapmak, son aylarda belgelendirme kuruluşlarında oluşabilecek yoğunluğa karşı sizi korur.

MYK teşvik: sınav ücreti ve istihdam desteği

“MYK teşvik” başlığı altında iki ayrı düzenleme konuşulur; ikisini karıştırmayın:

• Sınav ücreti ve belge masrafı desteği. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ek 3. maddesi, tebliğlerde sayılan mesleklerde sınavda başarılı olanların belge masrafı ile sınav ücretinin, brüt asgari ücretin yarısını geçmemek üzere Fon’dan karşılanmasını düzenler; kişiler bu destekten bir kez yararlanabilir. Kanun metninde bu desteğin süresi 31/12/2021 olarak yazılıdır. Güncel bir uygulama olup olmadığını MYK ve İŞKUR duyurularından teyit etmeden bu desteğe güvenerek plan yapmayın.
• İşverene istihdam desteği. Aynı Kanun’un geçici 10. maddesi, mesleki yeterlilik belgesi sahiplerinin işe alınmasında 48 aya kadar prim desteği öngörür. Kanun metninde uygulama süresi 31/12/2025 olarak yazılıdır ve Cumhurbaşkanına bu süreyi 31/12/2026’ya kadar uzatma yetkisi verilmiştir. Yararlanma şartlarını ve sürenin uzatılıp uzatılmadığını SGK’dan kontrol edin.

Mesleki eğitim planınıza nasıl yerleştirilir?

MYK zorunluluğu, işletmenin mesleki eğitim planının bir parçası olarak ele alınmalıdır. Pratik bir sıra şöyledir:

1. Tüm pozisyonları mesleki eğitim yönetmeliğinin Ek-1 listesiyle eşleştirin. Ek-1’in sektörlere göre okunuşunu mesleki eğitim zorunlu meslekler listesi yazımızda bulabilirsiniz.
2. Bu pozisyonlardan MYK zorunluluğu olanları ayırın.
3. MYK zorunlu pozisyonlarda belgesi, ustalık belgesi veya ilgili diploması olmayanlar için sınav takvimi çıkarın.
4. MYK zorunluluğu olmayan Ek-1 işleri için uygun eğitim modüllerini planlayın.

SİSTEMER Mesleki Eğitim Merkezi, Halk Eğitim Merkezleriyle yapılan işbirliği protokolü kapsamında MEB onaylı 40 saatlik modüller düzenler; modüller işletmenin üretim konusuna göre birlikte seçilir. MYK zorunluluğu bulunan pozisyonlarda bu kurslar tek başına yeterli olmadığından, planı her pozisyon için ayrı ayrı netleştiririz. Ayrıntılar için mesleki eğitim sayfamıza bakabilir, metal ve otomotiv işletmeleri için metal ve makine ile otomotiv yan sanayi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

MYK belgesi zorunlu meslekler listesi nereden görülür?

Her tebliğin listesi Resmî Gazete’de tebliğin ekinde yayımlanır. 2026/1 sayılı Tebliğ’in listesi 23 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’dedir. Tüm tebliğlerdeki meslekleri bir arada görmek için MYK’nın internet sitesini kullanın.

2026/1 Tebliğ’indeki meslekler için son tarih nedir?

Tebliğ, belgesi olmayan kişilerin yayım tarihinden itibaren on iki ay sonra çalıştırılamayacağını belirtir. Tebliğ 23 Mart 2026’da yayımlandığı için bu tarih 23 Mart 2027’dir.

Ustalık belgesi olan çalışan MYK belgesi almak zorunda mı?

3308 sayılı Kanun kapsamında ustalık belgesi olan kişi, belgesinde yazan alan ve dalda çalışıyorsa MYK belgesi aranmaz. Farklı bir alanda çalışacaksa bu istisna geçerli olmaz.

Çalışan sınavda başarısız olursa ne yapılmalı?

Tebliğde verilen süre dolduktan sonra belgesi olmayan kişi zorunluluk getirilen meslekte çalıştırılamaz. Bu nedenle sınavları son aylara bırakmayın; başarısız olan çalışanın eksik kaldığı konuları belirleyip yeniden sınava hazırlanması için zaman kalsın. Belge alınana kadar çalışanı zorunluluk kapsamında olmayan bir işte görevlendirmek gerekebilir.

MYK belgesi sorgulama nasıl yapılır?

Belge sahibi, e-Devlet’teki “MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi Sorgulama” hizmetinden belgelerini görüntüleyebilir. İşe alımda adaydan bu ekranı açarak göstermesini isteyebilir, belgenin bir örneğini özlük dosyasına koyabilirsiniz.