Kısaca
EKİPNET, periyodik kontrollerle ilgili iş ve işlemlerin kaydı ve takibi için İSG-KATİP’te yer alan modüldür. Periyodik kontrolü yalnızca EKİPNET’e kayıtlı, ekipmanın branşına uygun mühendis, teknik öğretmen, tekniker veya yüksek tekniker yapabilir. İşveren, kişinin branşını ve geçerli kayıt numarasını kontrol etmekle yükümlüdür; sözleşmesiz, yetkisiz kişice yapılmış veya imzasız raporlar geçersizdir.
EKİPNET nedir?
Forkliftinizin, kompresör tankınızın veya elektrik tesisatınızın yıllık kontrol raporu dosyanızda duruyor olabilir; ama raporu düzenleyen kişi bu işi yapmaya yetkili değilse, kontrol hukuken hiç yapılmamış sayılır. EKİPNET nedir sorusunun cevabı bu yüzden işveren için pratik bir önem taşır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği md. 4, EKİPNET’i periyodik kontrollerle ilgili tüm iş ve işlemlerin Genel Müdürlükçe kayıt, takip ve izlenmesi amacıyla kullanılan, İSG-KATİP’te yer alan modül olarak tanımlar. Aynı madde periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiyi de tanımlar: ekipmanın teknik özelliklerinin gerektirdiği ve Ek-III’teki istisnalar saklı kalmak kaydıyla EKİPNET’e kayıtlı ilgili branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek tekniker.
Kayıt ve eğitim şartları, İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrollerini Yapmaya Yetkili Kişilerin Kayıt ve Eğitimlerine İlişkin Tebliğ ile düzenlenir. Tebliğe göre kayıt EKİPNET üzerinden yapılır; kayıtta kişinin kimlik ve mezuniyet bilgileri, çalıştığı yer ve kontrol edeceği ekipman türleri yer alır. Eğitim yükümlülüğünü tamamlayana kadar kişiye geçici kayıt numarası, eğitimi başarıyla tamamlayana kayıt numarası verilir ve periyodik kontrol raporlarında bu numaranın bulunması zorunludur.
Kim kontrol yapabilir, kim yapamaz?
Yetki, ekipman grubuna göre değişir. Ek-III her grup için hangi meslek mensuplarının kontrol yapabileceğini ayrı ayrı sayar:
| Ekipman grubu | Kontrol yapabilecek meslekler (Ek-III’ten örnekler) |
|---|---|
| Kaldırma ve iletme ekipmanları (iskele hariç) | Makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine tekniker ve yüksek teknikerleri |
| Elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatı | Elektrik ve elektrik-elektronik mühendisleri; elektrik eğitimi mezunu teknik öğretmenler; elektrik tekniker ve yüksek teknikerleri |
| Endüstriyel raf ve kapılar | Makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat ve inşaat mühendisleri; inşaat, makine ve metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; inşaat veya makine tekniker ve yüksek teknikerleri |
| Yapı iskeleleri | İnşaat ve makine mühendisleri; inşaat, yapı, makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; inşaat tekniker ve yüksek teknikerleri |
Bazı ekipmanlarda kontrolü kişiler değil, ekipman muayene kuruluşları yapar. Bu liste bugün kule kren, LPG tank ve tesisatı, yürüyen merdiven ve asılı erişim donanımından oluşuyor; 1 Ocak 2027’den itibaren hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu, buhar kazanı, kablolu taşıma tesisatı ve sütunlu çalışma platformu da listeye giriyor. Bakanlık yeni bir düzenleme yapana kadar TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite edilmiş muayene kuruluşları bu kapsamda kabul edilir.
Yönetmelik md. 14/A, kimlerin kontrol yapamayacağını da açıkça yazar:
- Ekipmanın bakımını yapan kişi, bakımını yaptığı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz.
- Ortak sağlık ve güvenlik birimleri (OSGB’ler) ve bu birimlerde çalışan kişiler periyodik kontrol hizmeti veremez.
Bu son hüküm, OSGB’nizin iş güvenliği uzmanının “raporu da imzalaması” gibi bir uygulamanın mümkün olmadığı anlamına gelir. OSGB’nin bu süreçteki rolü, kontrolleri yetkili kişilerle planlamak, raporları incelemek ve kusurların giderilmesini takip etmektir.
İşverenin doğrulama yükümlülüğü
Tebliğ md. 5, işverene açık bir görev verir: kontrolü yapacak kişilerin Ek-III’te belirtilen ilgili branşlardan olduğunu ve EKİPNET’te geçerli kayıt numarasının bulunduğunu kontrol etmek. Yani yetkisiz bir kişiye kontrol yaptırıldığında “bilmiyorduk” savunması işvereni korumaz.
Yönetmelik ayrıca yaptırımları sıralar. Yetkili olmayan kişilerce yapılan periyodik kontroller geçersizdir ve bu kişiler Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir (md. 14/A-5). Bakım-kontrol ayrılığı gibi kurallara aykırı davranan yetkili kişinin yetkisi bir yıl, İSG-KATİP sözleşmesi olmadan rapor düzenleyenin yetkisi bir ay süreyle askıya alınır. Gerçeğe aykırı beyanla kayıt yaptıranların kaydı silinir ve düzenledikleri raporlar geçersiz sayılır (Tebliğ md. 10). Bu nedenle bir kez doğrulanmış bir kişinin durumu da zamanla değişebilir; her kontrol döneminde doğrulamayı yenileyin.
EKİPNET sorgulama ve doğrulama adım adım
İSG-KATİP’in ekran düzeni zaman içinde değişebildiği için burada menü adları yerine, her durumda uygulanabilecek kontrol adımlarını veriyoruz:
- Teklif aşamasında bilgileri yazılı isteyin. Ad soyad, meslek ve mezuniyet bilgisi, EKİPNET kayıt numarası ve hangi ekipman türleri için kayıtlı olduğu. Geçici kayıt numarası verilmişse bunu ayrıca not edin.
- Branş ile ekipmanı eşleştirin. Yukarıdaki tabloya göre, forkliftinizi kontrol edecek kişinin kaldırma ekipmanı branşında, elektrik tesisatınızı kontrol edecek kişinin elektrik branşında olduğunu doğrulayın.
- Bakım ilişkisini sorun. Kontrolü yapacak kişinin veya firmanın aynı ekipmanın bakımını yapmadığını yazılı olarak teyit alın.
- İSG-KATİP sözleşmesini zamanında kurun. Sözleşme, kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP’teki örneğe uygun düzenlenir ve iki tarafça onaylanır (md. 7/6). İşveren onayı sırasında sözleşmedeki kişinin kimliğini, teklifteki bilgilerle karşılaştırın.
- Kontrol günü kişiyi doğrulayın. Sahaya gelen kişinin, sözleşmedeki ve teklifteki kişiyle aynı olduğunu kimlik üzerinden kontrol edin. Başka birinin gelmesi yaygın bir sorundur.
- Raporu kontrol edin. Ek-III’e göre raporun genel bilgiler bölümünde İSG-KATİP sözleşme numarası (ID), yetkili kişi bölümünde ad soyad, meslek, EKİPNET kayıt numarası ve imza bulunur. Bu bilgilerin sözleşmeyle uyumlu olduğuna bakın.
- İlanları kontrol edin. Yetkisi askıya alınan veya yetkisiz olduğu tespit edilen kişiler Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir; uzun süreli çalıştığınız kişileri dönem dönem bu listelerde kontrol edin.
Raporun diğer bölümlerinin nasıl okunacağını periyodik kontrol raporu nasıl okunur yazımızda, İSG-KATİP’in genel kullanımını İSG-KATİP nedir yazımızda anlattık.
Periyodik kontrol raporu geçerliliği
Aşağıdaki tablo, bir raporun hangi durumlarda geçerliliğini yitirdiğini özetler:
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İSG-KATİP üzerinden sözleşme yok | Rapor geçersiz; yetkili kişinin yetkisi bir ay askıya alınır | Yönetmelik md. 14/A-8 |
| Kontrolü yetkili olmayan kişi yaptı | Kontrol geçersiz; kişi ilan edilir | Yönetmelik md. 14/A-5 |
| Raporda yetkili kişinin imzası yok | Rapor geçersiz | Ek-III 1.7.9 |
| Kayıt gerçeğe aykırı beyanla yapılmış | Kişinin raporları geçersiz | Tebliğ md. 10 |
| Raporda kusur nedeniyle “kullanılamaz” kanaati var | Kusur giderilip ikinci rapor alınana kadar ekipman kullanılmaz | Ek-III 1.9 |
| Ek-III’te yer almayan ekipmanın isteğe bağlı kontrolü | Rapor şekli ve sözleşme şartı aranmaz | Yönetmelik md. 7/6 |
Raporlar ıslak imzalı ya da güvenli elektronik imzalı olarak saklanır ve yetkililer istediğinde gösterilir. İşletme dışında kullanılan seyyar ekipmanlarda son periyodik kontrol raporu ekipmanla birlikte bulundurulur (md. 7/2-c ve 7/3).
Sık yapılan hatalar
Denetimlerde ve rapor incelemelerinde sık karşılaşılan eksikler şunlardır:
- Kontrolü, ekipmanın bakımını da yapan servis firmasına yaptırmak.
- İSG-KATİP sözleşmesini kontrol günü veya sonrasında kurmak.
- Branşı ekipmana uymayan kişiye kontrol yaptırmak; örneğin elektrik tesisatını makine teknikerine kontrol ettirmek.
- Raporda EKİPNET kayıt numarasının veya sözleşme numarasının bulunmaması.
- “Kullanılamaz” kanaatli raporu dosyaya koyup ekipmanı çalıştırmaya devam etmek.
- Akredite muayene kuruluşu gerektiren buhar kazanı gibi ekipmanlarda 2027 başından itibaren hâlâ bireysel yetkili kişiyle çalışmak.
Ekipmanlarınızın tamamı için azami süreleri iş ekipmanı periyodik kontrol süreleri yazımızda bulabilirsiniz. Endüstriyel kapılar gibi yeni eklediğiniz ekipman gruplarını unutmamak için endüstriyel kapı güvenliği yazımıza da göz atın.
SİSTEMER olarak periyodik kontrolleri kendimiz yapmıyoruz; periyodik kontrol hizmetimizde ekipman envanterini çıkarıyor, kontrolleri EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişilerle ve gereken ekipmanlarda muayene kuruluşlarıyla planlıyor, sözleşme ve rapor bilgilerinin uyumunu kontrol ediyor ve kusurların kapanmasını takip ediyoruz. Kontrol tarihlerini İSG takvimi aracıyla izleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
EKİPNET kaydı olmayan mühendis periyodik kontrol yapabilir mi?
Yapamaz. Yönetmelik yetkili kişiyi EKİPNET’e kayıtlı ilgili branş mensubu olarak tanımlar ve raporda EKİPNET kayıt numarasının bulunmasını şart koşar. Yetkili olmayan kişilerce yapılan kontroller geçersizdir.
Geçici kayıt numarasıyla rapor düzenlenebilir mi?
Tebliğ, eğitim yükümlülüğü tamamlanana kadar geçici kayıt numarası verilmesini öngörür. Kişinin kayıt durumunu ve geçici numaranın hangi koşullarda kullanılabildiğini, kontrolden önce yazılı olarak teyit edin.
OSGB’mizin iş güvenliği uzmanı periyodik kontrol raporu imzalayabilir mi?
Hayır. Yönetmelik md. 14/A, OSGB’lerin ve bu birimlerde çalışan kişilerin periyodik kontrol hizmeti veremeyeceğini açıkça yazar. Kontrol, OSGB dışındaki EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişiye veya muayene kuruluşuna yaptırılır.
Sözleşmeyi kontrolden sonra kursak rapor geçerli olur mu?
Olmaz. Sözleşme kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP üzerinden düzenlenip onaylanmalıdır; sözleşme olmaksızın düzenlenen periyodik kontrol raporları geçersizdir.
Yeni Ek-III sürelerine göre ekipman envanteri, kontrol takvimi, yetkili kişilerle planlama ve rapor ile kusur takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.