Kısaca
İlkyardımcı belgesi, Sağlık Bakanlığı mevzuatına göre yetkilendirilmiş merkezlerde verilen 16 saatlik ilkyardım eğitimi ve teorik ile uygulamalı sınavın her birinden 100 üzerinden en az 85 alınmasıyla kazanılır. Belge 3 yıl geçerlidir; 27.12.2025 değişikliğinden sonra güncelleme eğitimi geçerlilik bitmeden önceki 3 ay içinde alınır ve süresi ilk eğitimin yarısı, yani 8 saattir. Süresinde güncellenmeyen belge geçersiz sayılır.
İlkyardım sertifikası nedir, işyerinde kimlere gerekir?
İlkyardım sertifikası nasıl alınır sorusu, çoğu işletmede acil durum planı hazırlanırken ya da bir belgenin süresinin dolduğu fark edildiğinde gündeme gelir. Resmî adıyla ilkyardımcı belgesi, İlkyardım Yönetmeliği (RG 29.07.2015, sayı 29429) kapsamında, Sağlık Bakanlığı standartlarında ilkyardım eğitimi alıp sınavda başarılı olan kişiye verilir. Yönetmelikte 2020 ve 2025 yıllarında değişiklik yapıldı; son değişiklik 27.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve güncelleme eğitiminin zamanlamasını değiştirdi.
İşyerleri için belge iki nedenle gereklidir. Birincisi, İlkyardım Yönetmeliği md. 19 işyerlerinde bulundurulacak ilkyardımcı sayısını tehlike sınıfına göre belirler. İkincisi, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik acil durum ekiplerinden biri olarak ilkyardım ekibini sayar ve bu ekipteki destek elemanlarının ilkyardımcı eğitimini İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre almasını ister (md. 15/4).
| Tehlike sınıfı | İlkyardımcı sayısı (md. 19) | 45 çalışanlı işyeri için |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | Her 20 çalışana 1 | 3 |
| Tehlikeli | Her 15 çalışana kadar 1 | 3 |
| Çok tehlikeli | Her 10 çalışana kadar 1 | 5 |
Hesapta sonucu yukarı yuvarlayın: 45 çalışanlı çok tehlikeli bir işyerinde 45 ÷ 10 = 4,5, yani 5 ilkyardımcı gerekir. Kendi sayınızı İSG yükümlülük hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Acil durum ekiplerinin genel yapısını acil durum planı rehberimizde anlattık.
Adım adım: ilkyardım sertifikası nasıl alınır?
- Yetkili bir merkez seçin. İlkyardım eğitimi, il sağlık müdürlüğüne başvurarak yetki almış ilkyardım eğitim merkezlerinde verilir. Kamu kurumları, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri merkez açabilir; il sağlık müdürlükleri ve Bakanlık da eğitim düzenleyebilir. Merkezin yetkili olup olmadığını il sağlık müdürlüğünden teyit edin.
- Katılım şartını kontrol edin. Katılımcının en az ilkokul veya ilköğretim okulu mezunu olması gerekir.
- Eğitime eksiksiz katılın. İlkyardım eğitimi 16 saattir ve eğitimin tamamına devam zorunludur.
- Sınava girin. Sınavlar, eğitimin bittiği günü izleyen günden itibaren 30 gün içinde yapılır. Teorik ve uygulamalı sınavın her birinden 100 üzerinden en az 85 puan alınması gerekir; teorik sınavda başarısız olan uygulamalı sınava alınmaz.
- Belgenizi alın. Başarılı olanlara ilkyardımcı belgesi düzenlenir. Belgenin geçerlilik tarihini hemen takvime işleyin.
İşveren açısından planlamada şuna dikkat edin: çalışan, 16 saatlik eğitim ve ardından yapılan sınavlar süresince işinin başında olmaz. Vardiyalı işletmelerde aynı vardiyadaki bütün ilkyardımcıları aynı eğitime göndermek, o vardiyayı birkaç gün ilkyardımcısız bırakabilir; eğitimleri gruplara bölerek planlayın.
İlkyardım eğitimi kaç saat, sınavda neler var?
İlkyardım eğitimi 16 saattir. Yönetmelik ayrıca temel yaşam desteği eğitimini 2 saat, afetlerde ilkyardım eğitimini 4 saat olarak tanımlar. İlkyardım eğitiminin konuları arasında genel ilkyardım bilgileri, vücut sistemleri, temel yaşam desteği ve otomatik eksternal defibrilatör (OED) kullanımı, hava yolu tıkanıklığı, kanamalar, kırıklar, zehirlenmeler ve yanıklar bulunur. 2020 değişikliğiyle ilkyardım eğitimini başarıyla tamamlayanlar OED kullanmaya da yetkili hâle geldi.
Uygulamalı sınavda, 27.12.2025 değişikliğinden sonra temel yaşam desteği, hava yolu tıkanıklığı ve araç içinden yaralı çıkarma konuları zorunlu olarak sorulur; bunlara ek olarak sınav gözetmeninin beceri rehberlerinden seçtiği en az iki konu daha uygulatılır.
Başarısızlık durumunda kural nettir: sınavda başarılı olamayan katılımcı bir ay içinde tekrar sınava alınır. İki kez başarısız olan katılımcıya belge verilmez ve eğitime yeniden katılması gerekir; isterse merkez, kursa katıldığını gösteren bir yazı verir. Sınav kurallarına uymadığı için hakkında tutanak tutulan katılımcı ilk sınav hakkından başarısız sayılır.
İlkyardım belgesi geçerlilik süresi ve güncelleme eğitimi
İlkyardımcı belgesi 3 yıl geçerlidir. Belgenin devam etmesi için güncelleme eğitimi alınır:
| Konu | Kural |
|---|---|
| Geçerlilik süresi | 3 yıl |
| Güncelleme zamanı | Geçerlilik süresinin bitiminden önceki 3 ay içinde |
| Güncelleme süresi | Alınan eğitimin yarısı; 16 saatlik ilkyardım eğitimi için 8 saat |
| Uzatma | Belge, geçerlilik tarihinden itibaren 3 yıl uzatılır |
| Süresinde katılmama | Belge geçersiz sayılır; kişi yeniden 16 saatlik eğitime ve sınava girer |
Örnek: Belgesi 20 Mart 2027’de dolacak bir çalışan, güncelleme eğitimini 20 Aralık 2026 ile 20 Mart 2027 arasında tamamlamalıdır. Değişiklikle belgenin, güncelleme eğitiminin alındığı tarihten değil, geçerlilik tarihinden itibaren uzatılacağı da açıkça yazıldı. Yani çalışan eğitimi Aralık’ta alsa bile yeni belgesi 20 Mart 2030’a kadar geçerli olur; erken davranmak gün kaybettirmez.
İşveren için planlama: kaç ilkyardımcı, hangi vardiyada?
İlkyardımcı sayısını yalnız toplam çalışan sayısına göre hesaplamak yetmez. Pratik bir planlama için:
- Vardiyalara dağıtın. Gece vardiyasında ilkyardımcı yoksa, belge sayısı kâğıt üzerinde yeterli olsa da ekip işlevsizdir.
- Yedek belirleyin. Yıllık izin, rapor ve görev değişikliklerini düşünerek hesaplanan sayının üzerinde ilkyardımcı yetiştirin.
- Bölümlere yayın. Büyük tesislerde ilkyardımcıları farklı binalara ve bölümlere dağıtın; yaralıya ulaşma süresi kısalır.
- Bitiş tarihlerini tek listede tutun. Her ilkyardımcı için belge numarası, düzenleyen merkez, veriliş ve bitiş tarihi ve güncelleme penceresinin başlangıcı aynı tabloda olsun.
- Maliyeti çalışana yansıtmayın. 6331 sayılı Kanun’a göre İSG tedbirlerinin maliyeti çalışana yansıtılamaz.
Bir örnekle düşünelim: üç vardiyayla çalışan, 90 çalışanlı tehlikeli sınıfta bir otomotiv yan sanayi tesisi. Toplam hesapla 90 ÷ 15 = 6 ilkyardımcı yeterli görünür. Ancak çalışanlar vardiyalara 40, 30 ve 20 kişi olarak dağılıyorsa, her vardiyada aynı anda işyerinde bulunan çalışan sayısına göre ilkyardımcı planlamak daha sağlıklıdır: gündüz vardiyasında 3, akşam vardiyasında 2, gece vardiyasında 2 ilkyardımcı, yani toplam 7 kişi. Buna izin ve rapor dönemleri için 1–2 yedek eklendiğinde, belgeli ilkyardımcı sayısı 8–9’a çıkar. Mevzuattaki oran asgari sayıyı verir; vardiya düzeni ve tesisin yerleşimi bu sayıyı artırabilir.
Sık yapılan hatalar
İşyerlerinde ilkyardımcı belgeleriyle ilgili en sık karşılaşılan eksikler şunlardır:
- Belgelerin bitiş tarihlerinin izlenmemesi ve güncelleme penceresinin kaçırılması; özellikle 27.12.2025 değişikliğinden önceki “bitişten sonraki 3 ay” alışkanlığıyla beklenmesi
- İlkyardımcıların tamamının gündüz vardiyasında olması
- İşten ayrılan veya bölüm değiştiren ilkyardımcının yerine yenisinin belirlenmemesi
- İlkyardımcı listesinin acil durum planındaki ilkyardım ekibiyle uyuşmaması
- Belgenin yetkili bir merkezden alınıp alınmadığının kontrol edilmemesi
- İlkyardım ekibinin tatbikatlarda hiç görev almaması
Bu eksiklerin hiçbiri yeni bir yatırım gerektirmez; tek bir güncel liste ve yılda bir yapılan gözden geçirme çoğunu önler.
İlkyardımcı belgelerinin güncelleme tarihlerini yılın başında yıllık çalışma planına işlemek, son dakika telaşını önler. Tarihleri izlemek için İSG takvimi aracını da kullanabilirsiniz. İlkyardım ekibinin görevini sahada nasıl yaptığını tatbikatta görürsünüz; yaralı senaryolu bir tatbikat için acil durum tatbikatı rehberimize bakın.
SİSTEMER bir ilkyardım eğitim merkezi değildir; ilkyardım eğitimi yalnız yetkili merkezlerde verilir. Acil durum planı ve işyeri hekimliği hizmetlerimiz kapsamında ilkyardımcı sayınızı ve vardiya dağılımını hesaplar, belge bitiş tarihlerini izler ve ilkyardım ekibini acil durum planına yerleştiririz.
Sık Sorulan Sorular
İlkyardım belgesi kaç yıl geçerlidir?
İlkyardımcı belgesi 3 yıl geçerlidir. Geçerliliğin devam etmesi için bitiş tarihinden önceki 3 ay içinde güncelleme eğitimi alınmalıdır; belge geçerlilik tarihinden itibaren 3 yıl daha uzatılır.
İlkyardım eğitimi kaç saat sürer?
İlkyardımcı belgesi için alınan ilkyardım eğitimi 16 saattir. Güncelleme eğitimi bunun yarısı olan 8 saattir. Temel yaşam desteği eğitimi 2 saat, afetlerde ilkyardım eğitimi 4 saattir.
İlkyardım güncelleme eğitimini kaçırırsak ne olur?
Süresinde güncelleme eğitimine katılmayanların belgeleri geçersiz sayılır. Bu durumda çalışanın 16 saatlik ilkyardım eğitimine ve sınavlara yeniden katılması gerekir; bu süre boyunca ilkyardımcı sayınızdan düşülmelidir.
Onaylı ilkyardım merkezi nasıl anlaşılır?
İlkyardım eğitim merkezleri il sağlık müdürlüğüne başvurarak yetki alır. Eğitim alacağınız merkezin yetkisini ve düzenleyeceği belgenin yönetmeliğe uygun olduğunu il sağlık müdürlüğünden teyit edebilirsiniz.
Sınavda başarısız olan çalışan ne yapar?
Bir ay içinde tekrar sınava girer. İki sınavda da başarısız olursa belge verilmez ve eğitime yeniden katılması gerekir.
Senaryolar, destek ekipleri, tahliye krokileri ve yıllık tatbikatla sahada gerçekten işleyen bir acil durum planı.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.