İSG Kurulu Nasıl Kurulur? 50 Çalışan Kuralı

İSG kurulu zorunluluğu: 50 çalışan ve 6 ay şartı

İSG kurulu, işyerindeki iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarını işveren, İSG profesyonelleri ve çalışan temsilcisiyle birlikte yürüten kuruldur. 6331 sayılı Kanun md. 22 ve İSG Kurulları Hakkında Yönetmelik md. 4’e göre kurul oluşturma zorunluluğu iki şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır:

1. İşyerinde 50 veya daha fazla çalışan bulunması,
2. Altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapılması.

İki şart birlikte varsa tehlike sınıfı fark etmez; az tehlikeli sınıftaki bir yazılım firması da çok tehlikeli sınıftaki bir üretim tesisi de kurul kurar. Aynı işverene bağlı fabrika, şube veya işletme gibi birden çok işyeri varsa, 50 ve daha fazla çalışanı olan her işyerinde ayrı kurul kurulur (Yönetmelik md. 5). Bu durumda işveren kurullar arasında koordinasyonu sağlar ve işyerlerinin İSG raporlarının en az üç ayda bir ilgili teknik eleman ve uzmanlarca incelenmesini sağlar.

Yönetmelik, çalışan sayısı 50’yi geçtikten sonra kurulun kaç gün içinde kurulacağına ilişkin ayrı bir süre tanımlamaz. Bu yüzden eşiğe yaklaşan işletmelerin hazırlığı önceden yapması, özellikle çalışan temsilcisi seçimini zamanında tamamlaması gerekir.

İSG kurulu kimlerden oluşur?

Yönetmelik md. 6, İSG kurulu üyelerini ve belirlenme yollarını sayar:

Sekretarya ayrıntısı OSGB’den hizmet alan işletmeler için önemlidir. İş güvenliği uzmanının tam süreli çalışma zorunluluğu olmayan işyerlerinde kurul sekretaryasını insan kaynakları, personel, sosyal işler veya idari ve mali işlerden sorumlu kişi yürütür. Tehlikeli sınıfta uzman için tam süreli görevlendirme her 500 çalışanda bir gerektiğinden, örneğin 120 çalışanlı tehlikeli bir fabrikada sekretarya çoğunlukla İK sorumlusundadır; uzman yine kurulun üyesidir.

Çalışan temsilcisi sayısı 6331 md. 20’ye göre çalışan sayısıyla artar: 2–50 çalışanda 1, 51–100’de 2, 101–500’de 3, 501–1000’de 4, 1001–2000’de 5, 2001 ve üzerinde 6 temsilci. Birden fazla temsilci varsa baş temsilci aralarındaki seçimle belirlenir ve kurulda o yer alır.

İSG kurulu nasıl kurulur? Adım adım

1. Şartları belgeleyin. Çalışan sayısını ve işin süresini kayda geçirin. Birden çok işyeriniz varsa her birini ayrı değerlendirin.
2. Çalışan temsilcisini seçtirin. Bölümlerdeki riskleri ve çalışan sayılarını gözeterek seçimi yapın; seçim sonucunu tutanakla belgeleyin.
3. Usta üyeyi seçtirin. Formen, ustabaşı veya ustaların yarıdan fazlasının katıldığı toplantıda açık oyla üye ve yedeğini belirleyin.
4. Atamaları yazılı yapın. Uzman, hekim, İK sorumlusu ve varsa sivil savunma uzmanı için atama yazısı düzenleyin.
5. Üyeleri eğitin. Yönetmelik md. 7’ye göre üyeler ve yedekleri; kurulun görev ve yetkileri, mevzuat ve standartlar, sık rastlanan kazaların nedenleri, iş hijyeni, iletişim teknikleri, acil durum önlemleri, meslek hastalıkları, işyerine özgü riskler ve risk değerlendirmesi konularında eğitilir.
6. İlk toplantıyı yapın. Toplantı takvimini belirleyin, işyerine uygun bir iç yönerge taslağının hazırlanmasını gündeme alın ve tutanak düzenleyin.

İSG kurulu görevleri

Yönetmelik md. 8 kurulun görevlerini sayar. Uygulamada bunlar dört grupta toplanır:

• Kural koymak: İşyerine uygun bir İSG iç yönerge taslağı hazırlayıp işverenin onayına sunmak, uygulamasını izlemek.
• Değerlendirmek: Tehlikeleri ve önlemleri değerlendirmek, işverene bildirmek; her iş kazasını, zarar verme potansiyeli olan olayları ve meslek hastalıklarını araştırıp raporlamak.
• Planlamak: Eğitim programlarını hazırlamak ve izlemek, bakım ve onarım çalışmalarındaki güvenlik tedbirlerini planlamak, yangın ve doğal afete karşı alınan önlemleri ve ekiplerin çalışmasını izlemek.
• Raporlamak: Yıllık İSG raporunu hazırlamak, yılın çalışmalarını değerlendirip ertesi yılın programı için öneride bulunmak. Bu raporu yıllık çalışma planı ile birlikte ele almak verimlidir.

Kurulun bir görevi daha vardır: 6331 md. 13’teki çalışmaktan kaçınma hakkı talebinde, olağan toplantı takvimine bakılmaksızın acilen toplanıp karar vermek. Karar, çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı olarak bildirilir.

Toplantı düzeni ve tutanak

Her toplantı, önceki toplantının kararları ve uygulamaları hakkında bilgiyle başlar. Bu kural, kurulu bir “karar defteri” olmaktan çıkarıp bir takip mekanizmasına dönüştürür: her kararın yanına sorumlu ve termin yazmak, bir sonraki toplantıda “kapandı mı?” sorusunu kolaylaştırır. Çalışanlara duyurulması faydalı görülen kararlar işyerinde ilan edilir ve ilan edilen kararlar işverenleri ve çalışanları bağlar. İşveren; toplantı tutanaklarını, kaza inceleme raporlarını ve kurulun denetim raporlarını müfettiş incelemesi için işyerinde bulundurur (md. 10).

Kurulun gerçekten işe yaraması, kâğıt üzerinde kurulmuş olmasından daha önemlidir. Çalışan temsilcisinin söz aldığı, kararların uygulandığı ve sonuçların çalışanlara duyurulduğu bir kurul, İSG kültürünün en somut göstergesidir.

Alt işveren varsa ve ceza riski

Altı aydan uzun süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinde kurulun kimde olacağı iki tarafın çalışan sayısına göre değişir; ayrı kurullar, temsilci atama veya ortak kurul seçeneklerini alt işverenle çalışırken İSG yazımızda tablo hâlinde anlattık.

İSG kurulu oluşturmamanın veya kurul kararlarını uygulamamanın 2026 temel idari para cezası 44.443 TL’dir. Bu ceza işyeri başına uygulandığı için 6331 md. 26/3’teki artırım devreye girer. Kurul zorunluluğu olan işyerleri zaten 50 ve üzeri çalışanlı olduğundan artırım şöyle hesaplanır: az tehlikelide %50 artışla 66.664,50 TL, tehlikelide %100 artışla 88.886 TL, çok tehlikelide %200 artışla 133.329 TL. Diğer kalemler için İSG idari para cezaları aracını, toplantı ve eğitim tarihlerini izlemek için İSG takvimini kullanabilirsiniz.

Bursa ve çevre illerdeki 50 ve üzeri çalışanlı işletmelerde iş güvenliği uzmanlığı hizmetimiz kapsamında uzmanımız kurul üyesi olarak toplantılara katılır, gündem ve tutanak taslaklarını hazırlar ve kararların takibini raporlar. Organize sanayi bölgelerindeki fabrikalar için Bursa OSB sayfamıza da bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İSG kurulu kimlerden oluşur?

İşveren veya vekili (başkan), iş güvenliği uzmanı (sekreter), işyeri hekimi, insan kaynakları veya idari işler sorumlusu, varsa sivil savunma uzmanı, varsa formen, ustabaşı veya usta ve çalışan temsilcisi ya da baş temsilciden oluşur.

50 çalışanımız var ama işimiz 4 ay sürecek; kurul kurmalı mıyız?

Hayır. Zorunluluk, 50 ve daha fazla çalışanın bulunması ile altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapılması şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Altı ayı aşmayan bir işte kurul zorunluluğu doğmaz; diğer İSG yükümlülükleri ise aynen devam eder.

Uzmanımız OSGB’den geliyor; kurulun sekreteri kim olur?

Uzmanın tam süreli çalışma zorunluluğu olmayan işyerlerinde sekretarya; insan kaynakları, personel, sosyal işler veya idari ve mali işlerden sorumlu kişi tarafından yürütülür. Uzman kurulun üyesi olarak toplantılara katılmaya devam eder.

Kurul kararları bağlayıcı mı?

6331 md. 22’ye göre işveren, İSG mevzuatına uygun kurul kararlarını uygular. Yönetmelik md. 9’a göre işyerinde ilan edilen kararlar işverenleri ve çalışanları bağlar.