Kısaca
Evden çalışan da işvereninin çalışanıdır; Uzaktan Çalışma Yönetmeliği md. 12, işverenden işin niteliğine göre İSG bilgilendirmesi yapmasını, gerekli eğitimi vermesini, sağlık gözetimini sağlamasını ve verdiği ekipmanla ilgili güvenlik tedbirlerini almasını ister. Ev ofisi risk değerlendirmesi, çalışanın dolduracağı bir kontrol listesi ve ekipman zimmetiyle pratik hâle gelir. Eylül 2026 değişikliğiyle hibrit çalışmada işyerinde ve uzaktan çalışılacak günlerin sözleşmede belirlenmesi gerekiyor.
Uzaktan çalışma iş güvenliği: hukuki çerçeve
Muhasebe ekibinin yarısı haftada üç gün evden çalışıyor; yazılım ekibi tamamen uzaktan. Bu çalışanlar ofise gelmediği için İSG kapsamı dışında mı? Hayır. Uzaktan çalışma iş güvenliği üç metne dayanır:
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 14, uzaktan çalışmayı tanımlar ve işverenin, işin niteliğini dikkate alarak uzaktan çalışanı İSG önlemleri konusunda bilgilendirmesini, gerekli eğitimi vermesini, sağlık gözetimini sağlamasını ve sağladığı ekipmanla ilgili güvenlik tedbirlerini almasını ister.
- Uzaktan Çalışma Yönetmeliği (RG 10.03.2021, sayı 31419), bu yükümlülüğü 12. maddesinde tekrarlar ve sözleşme, ekipman, maliyet, veri koruma ve iletişim kurallarını ayrıntılandırır.
- 6331 sayılı Kanun, uzaktan çalışanlar dahil bütün çalışanlar için risk değerlendirmesi, eğitim ve sağlık gözetimi yükümlülüklerinin genel çerçevesidir.
Yönetmeliğin 13. maddesi ayrıca bazı işlerin uzaktan yapılamayacağını söyler: tehlikeli kimyasallarla veya radyoaktif maddelerle çalışılan, bunların işlendiği ya da atıklarıyla uğraşılan işler ile biyolojik etkenlere maruziyet riski olan işler. Evden çalışma bu yüzden pratikte büro işleriyle sınırlıdır.
İşverenin dört yükümlülüğü
Yönetmeliğin 12. maddesindeki yükümlülükler “işin niteliği dikkate alınarak” uygulanır. Büro işi yapan bir çalışan için bunların pratik karşılığı şöyledir:
| Yükümlülük | Uygulamada | Saklanacak kayıt |
|---|---|---|
| Bilgilendirme | Ev ofisi kurulumu, ekran başında çalışma, elektrik ve yangın güvenliği, mola ve çalışma süresi, kaza ve sağlık sorununun bildirimi | İmzalı bilgilendirme formu veya elektronik onay |
| Eğitim | İşe başlama eğitimi ve temel İSG eğitimi; uzaktan çalışmaya özgü konular | Tutanak, uzaktan eğitim sistemi kayıtları, sınav sonucu |
| Sağlık gözetimi | İşe giriş ve periyodik muayene; ekranlı araç kullanımına göre göz değerlendirmesi | Muayene formu, hekim değerlendirmesi |
| Sağlanan ekipmanın güvenliği | Bilgisayar, ekran, sandalye ve şarj cihazı gibi ekipmanın uygunluğu ve bakımı | Zimmet listesi, arıza ve değişim kayıtları |
Yönetmeliğin 7. maddesine göre, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça işin görülmesi için gereken malzeme ve iş araçlarını işveren sağlar. Ekipman veriliyorsa, teslim tarihindeki değerini gösteren yazılı bir liste çalışana verilir. 6. madde ise çalışma mekânında gerekli düzenlemelerin işe başlamadan önce yapılmasını ve bu düzenlemelerin maliyetinin nasıl karşılanacağının işçi ile işveren tarafından birlikte belirlenmesini ister. Bu iki maddeyi İSG gözüyle okumak yararlıdır: ergonomik sandalye veya ikinci ekran gibi bir ihtiyaç risk değerlendirmesinde ortaya çıkarsa, kimin sağlayacağı sözleşmede yazılı olmalıdır.
Ev ofisi risk değerlendirmesi nasıl yapılır?
Çalışanın evi, işyeri gibi gezilip denetlenebilecek bir yer değildir; konut dokunulmazlığı ve kişisel verilerin korunması burada sınır çizer. Bu yüzden ev ofisi risk değerlendirmesi, işyerindeki saha turunun yerine çalışanla birlikte yürütülen bir öz değerlendirmeye dayanır:
- Kontrol listesi: Çalışan, çalışma köşesi için hazırlanmış bir listeyi doldurur. Liste, masa ve sandalye, ekran yüksekliği ve mesafesi, aydınlatma ve yansıma, priz ve uzatma kablosu kullanımı, kablo düzeni, oda sıcaklığı ve havalandırma, yangın algılama ve kaçış gibi başlıkları içerir.
- Fotoğraf veya kısa görüntülü görüşme: Çalışanın onayıyla, yalnız çalışma köşesinin bir fotoğrafı veya kısa bir görüntülü görüşme, listenin yorumlanmasını kolaylaştırır. Görüntüler kişisel veridir; yalnız amaçla sınırlı kullanılır ve saklama süresi belirlenir.
- Uzman değerlendirmesi: İş güvenliği uzmanı listeyi inceler, düzeltilmesi gerekenleri çalışana yazılı bildirir. Sık çıkan bulgular: dizüstü bilgisayarla saatlerce yemek masasında çalışmak, çoklu prizlerin birbirine takılması, ekranın pencereye karşı konumlanması.
- Ortak riskler satırı: Uzaktan çalışanların ortak riskleri, işyerinin risk değerlendirmesine ayrı bir bölüm olarak eklenir. Örnek bir büro risk değerlendirmesinin yapısı için ofis risk değerlendirmesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
- Yenileme: Çalışan taşındığında, ekipmanı değiştiğinde veya sağlık sorunu bildirdiğinde liste yeniden doldurulur.
Uzaktan çalışmada fiziksel risklerin yanında psikososyal riskler de öne çıkar: sınırsız ulaşılabilirlik, yalnızlık, mesai bitiminin belirsizleşmesi. Yönetmeliğin 10. maddesi iletişim yöntemi ve zaman aralıklarının işçi ve işveren tarafından birlikte belirlenmesini ister; bu, çalışma süresi dışında ulaşılabilirlik beklentisini sınırlamanın da aracıdır. Ayrıntılar için psikososyal risk etmenleri yazımıza bakabilirsiniz.
Uzaktan çalışana eğitim
2026 tarihli İSG eğitim yönetmeliği, eğitim yöntemini işyerinin tehlike sınıfına göre belirler:
- İşe başlama eğitimi: Her çalışana, çalışmaya başlamadan önce en az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalı verilir. Tamamen uzaktan çalışacak bir çalışan için de bu eğitim yüz yüze planlanır; ilk gün ofiste yapılması pratik bir çözümdür.
- Temel eğitimin 1–3. konu grupları: Genel, sağlık ve teknik konular uzaktan, yüz yüze veya karma verilebilir.
- 4. konu grubu (işe ve işyerine özgü riskler): Az tehlikeli işyerlerinde uzaktan verilebilir; tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze verilir. Uzaktan çalışanın bağlı olduğu işyerinin sınıfına bakın.
- Uzaktan eğitim sistemi: Giriş ve çıkışlar, tamamlanma oranları ve değerlendirme sonuçları kayıt altına alınır; sistem ileri sarmayı, atlamayı ve pencereyi kapatmayı engellemelidir.
Temel eğitim işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır. Uzaktan alınan eğitim de çalışma süresinden sayılır (6331 md. 17); çalışanın eğitimi mesai dışında, akşam evden tamamlaması beklenmemelidir. 2026 yönetmeliğinin 5/6 maddesine göre haftalık çalışma süresini aşan eğitim süresi fazla çalışma sayılır. Uzaktan çalışmaya özgü bir bölüm, örneğin ev ofisi kurulumu ve kontrol listesinin nasıl doldurulacağı, 4. konu grubunun içine yerleştirilebilir.
Ekipman, ekranlı araç ve sağlık gözetimi
Evden çalışanların büyük kısmı gün boyu ekran başındadır. Ekranlı araçlarla çalışmaya ilişkin kurallar ofiste olduğu gibi evde de işin niteliğinden doğar; mola düzeni ve göz muayenesi için ekranlı araçlarla çalışma, çalışma köşesinin kurulumu için ofis ergonomisi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sağlık gözetimi, uzaktan çalışma nedeniyle değişmez: işe giriş muayenesi yapılır ve periyodik muayene işyerinin tehlike sınıfına göre planlanır (az tehlikelide en geç 5 yılda bir). Hekim, ekran başında uzun süre çalışan ve kas-iskelet ya da görme şikâyeti bildiren çalışan için aralığı kısaltabilir. Uzaktan çalışanın sağlık şikâyetini nasıl ve kime bildireceği bilgilendirmede açıkça yazılmalıdır.
Hibrit çalışmada iki ayrı pratik konu doğar. Birincisi, ofiste paylaşılan masaların ayarlanabilir olmasıdır; her gün farklı masada oturan çalışan, sandalye ve ekranı her seferinde kendine göre ayarlayabilmelidir. İkincisi, acil durum düzenidir: tahliyede sayım yapılabilmesi için o gün ofiste kimin bulunduğu bilinmelidir. Sözleşmede yazılı ofis günleri bunu kolaylaştırır.
Bursa ve çevre illerdeki büro işletmeleri için iş güvenliği uzmanlığı ve risk değerlendirmesi hizmetlerimizde ev ofisi kontrol listesini hazırlıyor, uzaktan çalışanların ortak risklerini değerlendirmeye ekliyoruz. Ofis işletmelerine özgü konular için ofis ve perakende sayfamıza, uzman ve hekim sürelerinizi görmek için İSG yükümlülük hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Evden çalışan için risk değerlendirmesi yapmak zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı Kanun risk değerlendirmesini bütün çalışanlar için ister ve Uzaktan Çalışma Yönetmeliği md. 12 işverenin işin niteliğine göre İSG tedbirlerini almasını öngörür. Pratikte bu, çalışanın doldurduğu bir ev ofisi kontrol listesi ve uzmanın değerlendirmesiyle yapılır.
Uzaktan çalışana İSG eğitimi online verilebilir mi?
Kısmen. İşe başlama eğitimi her çalışana yüz yüze ve uygulamalı verilir. Temel eğitimin 1–3. konu grupları uzaktan verilebilir; 4. konu grubu az tehlikeli işyerlerinde uzaktan, tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze verilir.
Ev ofisi ekipmanını işveren mi sağlar?
Yönetmeliğin 7. maddesine göre sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça gerekli malzeme ve iş araçlarını işveren sağlar. Çalışma mekânındaki düzenlemelerin maliyetinin nasıl karşılanacağı ise 6. maddeye göre işçi ve işveren tarafından birlikte belirlenir.
Hibrit çalışmada nelerin yazılı olması gerekir?
Eylül 2026 değişikliğine göre işçinin işyerinde ve uzaktan çalışacağı günler ile çalışma saatleri iş sözleşmesinde belirlenir. Bu bilgi, acil durumda ofiste kimin bulunduğunu bilmek için de kullanılır.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.