Kısaca
Ofisler genellikle az tehlikeli sınıftadır ve risk değerlendirmesi en geç 6 yılda bir yenilenir; ama doküman yine de o ofise özgü olmalıdır. Bu örnekte 18 çalışanlı bir muhasebe bürosu için tehlike listesi çıkarılıyor, yedi tehlike Fine-Kinney ile puanlanıyor ve önlemler sorumlu ile termine bağlanıyor. İyi bir ofis değerlendirmesi kısa olabilir; eksik olmaması gereken, ofisin gerçek koşullarıdır.
Ofis risk değerlendirmesi örneği: işyeri ve ekip
Bu yazıdaki ofis risk değerlendirmesi örneği, Bursa’da bir iş merkezinin üçüncü katında faaliyet gösteren, 18 çalışanlı bir muhasebe ve mali müşavirlik bürosu üzerinden kurgulanmıştır. Büronun asıl işi muhasebe (NACE 69.20.02) olduğu için işyeri az tehlikeli sınıftadır.
Ofisin yerleşimi: 12 masalı açık ofis, 3 kapalı oda, toplantı odası, arşiv odası, mutfak ve iki tuvalet. Merdiven, asansör ve yangın dolabı binanın ortak alanındadır.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 6’ya göre ekip şu kişilerden kurulur:
- İşveren (mali müşavir),
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi,
- Çalışan temsilcisi (2–50 çalışanı olan işyerinde bir kişi; 6331 sayılı Kanun md. 20),
- Destek elemanı,
- Arşiv ve resepsiyon gibi farklı işleri bilen çalışanlar.
Küçük bir ofiste bu ekip tek bir toplantı masasına sığar. Önemli olan, değerlendirmenin bir kişinin masa başında doldurduğu bir şablon olmamasıdır. Sürecin genel adımları için risk değerlendirmesi nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Ofis tehlikeleri listesi
Saha turunda ve çalışanlarla yapılan görüşmede tespit edilen tehlikeler, kategorilere göre şöyledir. Bu tablo, bir büro risk analizinin ilk çıktısıdır:
| Kategori | Bu ofiste tespit edilen tehlike |
|---|---|
| Ekranlı araç ve ergonomi | Ayarı olmayan sandalyeler, uzun süre dizüstü bilgisayarla çalışma, pencereye dönük ekranlarda yansıma |
| Elektrik | Masa altlarında çoklu priz zinciri, açıkta kablolar, kapağı kırık bir priz |
| Yangın ve tahliye | Arşivde yoğun kâğıt yükü, kaçış yoluna bırakılan koliler, asılı olmayan tahliye krokisi |
| Kayma, takılma, düşme | Geçiş yolundan geçen kablolar, yağmurlu günlerde ıslak giriş, arşivde sandalyeye çıkılması |
| İstif ve arşiv | Üst raflardaki ağır klasör kutuları, duvara sabitlenmemiş dolap |
| İç ortam | Arşivde yetersiz aydınlatma, yazın havalandırması zayıf kapalı oda |
| Psikososyal | Beyanname dönemlerinde yoğun mesai, gergin müşteri görüşmeleri |
| Mutfak | Su ısıtıcısı ve sıcak içecek kaynaklı yanık |
| Biyolojik | Ortak mutfak hijyeni, salgın dönemlerinde kalabalık açık ofis |
Ekranlı araçlarla çalışılan işyerlerinde risk değerlendirmesinin özellikle görme, fiziksel sorunlar ve zihinsel stresle ilgili riskleri dikkate alması gerekir (Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik md. 5). Bu yüzden ergonomi satırı ofis değerlendirmesinin merkezindedir; ayrıntı için ofis ergonomisi ve ekranlı araçlarla çalışma yazılarımıza bakın.
Ofis Fine-Kinney ile örnek puanlama
Ofislerde L tipi 5×5 matris de yeterli olabilir. Bu örnekte, üretim tesisleriyle aynı dili kullanmak isteyen işletmeler için ofis Fine-Kinney uygulaması gösterilmiştir. Risk = Olasılık (O) × Frekans (F) × Şiddet (Ş).
Kullanılan ölçek değerleri: olasılıkta 0,2 beklenmez, 0,5 beklenmez ama mümkün, 1 mümkün fakat düşük, 3 oldukça mümkün; frekansta 2 ayda bir, 3 haftada bir, 6 günde bir, 10 sürekli; şiddette 3 iş günü kaybı olmayan yaralanma, 7 iş günü kaybına yol açan yaralanma, 40 ölüm. Sınıflar: 20’nin altı kabul edilebilir, 20–70 olası, 70–200 önemli, 200–400 yüksek, 400 ve üzeri tolerans gösterilemez. Ölçeklerin tamamı için Fine-Kinney yöntemi yazımıza bakın.
| Tehlike | O | F | Ş | Önce | Önlem | Sonra |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kaçış yoluna konan koliler; tahliyede gecikme | 1 | 6 | 40 | 240 – yüksek | Koliler için ayrı alan, haftalık kontrol, kroki ve toplanma yerinin duyurulması | 0,2 × 6 × 40 = 48 – olası |
| Ayarsız sandalye ve ekran konumu; kas-iskelet rahatsızlığı | 3 | 10 | 7 | 210 – yüksek | Ayarlı sandalye, ekran yükseltici, dizüstü kullananlara harici klavye ve ekran, mola düzeni | 0,5 × 10 × 7 = 35 – olası |
| Geçiş yolundaki kablolar; takılıp düşme | 3 | 6 | 7 | 126 – önemli | Kablo kanalı, masaların yeniden yerleşimi | 0,5 × 6 × 7 = 21 – olası |
| Çoklu priz zinciri; elektrik kaynaklı yangın | 0,5 | 6 | 40 | 120 – önemli | Zincirin kaldırılması, sabit priz hattı, kırık prizin değişimi | 0,2 × 6 × 40 = 48 – olası |
| Arşivde sandalyeye çıkma; düşme | 3 | 3 | 7 | 63 – olası | Basamaklı tabure, ağır kutuların alt raflara indirilmesi | 0,5 × 3 × 7 = 10,5 – kabul edilebilir |
| Beyanname dönemi yoğun mesai; stres ve yorgunluk | 3 | 2 | 7 | 42 – olası | Dönem öncesi iş planı, iş dağılımı, fazla çalışmanın izlenmesi | 1 × 2 × 7 = 14 – kabul edilebilir |
| Mutfakta su ısıtıcısı; yanık | 1 | 6 | 3 | 18 – kabul edilebilir | Mevcut düzen yeterli, izlenir | 18 – kabul edilebilir |
Tablo önem sırasına göre dizilmiştir ve üç ders verir. Birincisi, şiddeti ölüm olan tahliye ve yangın satırları, olasılıkları düşük olsa da öne çıkar. İkincisi, ergonomi satırı sürekli maruziyet nedeniyle ofiste genellikle en üst sıralardadır. Üçüncüsü, her tehlike önlem gerektirmez: kabul edilebilir sınıftaki mutfak satırı yazılır ve izlenir, ama sahte bir önlemle doldurulmaz.
Önlem planı: sorumlu ve termin
Puanlama, ancak bir önlem planına dönüştüğünde işe yarar:
| Önlem | Sorumlu | Termin | Nasıl doğrulanır? |
|---|---|---|---|
| Ayarlı sandalye, ekran yükseltici ve harici klavye alımı | İşveren | 1 ay | Uzman ziyaretinde masa masa kontrol |
| Ekranlı araç çalışanlarının göz muayenesi planı | İşyeri hekimi | 2 ay | Muayene kayıtları |
| Kaçış yolunun açılması ve koli alanının belirlenmesi | Ofis sorumlusu | Hemen | Haftalık kontrol formu |
| Tahliye krokisinin asılması, toplanma yerinin duyurulması | İşveren ve destek elemanı | 2 hafta | Yıllık tatbikat |
| Sabit priz hattı ve kırık prizin değişimi | İşveren, yetkili elektrikçi | 2 hafta | İş bitiminde kontrol |
| Basamaklı tabure, arşiv rafının düzenlenmesi | Arşiv sorumlusu | 1 hafta | Saha kontrolü |
| Beyanname dönemi iş planı | İşveren | Dönem öncesi | Fazla çalışma kayıtları |
Göz muayenesi satırının dayanağı, ekranlı araçlar yönetmeliği md. 9’dur: muayene, ekranlı araçla çalışmaya başlamadan önce, işyeri hekiminin belirleyeceği düzenli aralıklarla ve görme zorluğu yaşandığında yapılır.
Merdiven, asansör ve yangın dolabı gibi bina ortak alanlarındaki eksikleri ayrı bir başlıkta toplayın. İş merkezlerinde İSG koordinasyonu yönetim tarafından sağlanır (6331 md. 23/2); bu tespitleri yönetime yazılı olarak bildirin ve bildirimi saklayın.
Az tehlikeli risk değerlendirmesi örneği: sade ama eksiksiz
Bir az tehlikeli risk değerlendirmesi örneği hazırlarken dokümanı sade tutmanın yolları:
- Olmayan tehlikeyi yazmayın. Forklift, kaynak veya kimyasal depo satırları içeren hazır şablonlar ofisi anlatmaz; denetimde dokümanın kopyalandığını gösterir.
- Benzer tehlikeleri birleştirin. Her masa için ayrı satır açmak yerine “açık ofis, ekranlı araç çalışması” satırı yeterlidir; masa bazlı tespitleri ek listede verin.
- Önlemi somut yazın. “Ergonomik önlemler alınacaktır” yerine “6 sandalye değiştirilecek, 4 dizüstü kullanıcısına harici klavye ve ekran verilecek” yazın.
- Yöntemi ve ölçeği ekleyin. Puanların hangi tabloya göre verildiği okunabilmelidir.
Ofis risk değerlendirmesi ne zaman güncellenir?
Az tehlikeli işyerinde risk değerlendirmesi en geç 6 yılda bir yenilenir. Süre dolmadan şu durumlarda güncellenir: ofisin taşınması veya yeniden bölümlenmesi, yeni bir hizmet biriminin açılması, iş kazası ya da ramak kala olay, sağlık gözetimi sonuçlarının gerektirmesi. Merdivende kayıp düşen ama yaralanmayan bir çalışan da yenileme sebebidir; zemin tarafındaki önlemler için kayma, takılma ve düşmeyi önleme yazımıza bakın.
Yenileme, tatbikat ve eğitim tarihlerini İSG takviminde izleyebilir, az tehlikeli sınıfın diğer yükümlülüklerini az tehlikeli işyeri yükümlülükleri yazımızda bulabilirsiniz. Risk değerlendirmesi hizmetimizde ofis ve mağaza gibi işyerleri için dokümanı sahada, çalışanlarla birlikte hazırlıyoruz; sektör yaklaşımımız ofis ve perakende sayfamızda yer alır.
Sık Sorulan Sorular
Ofis için hazır risk değerlendirmesi şablonu kullanılabilir mi?
Şablon bir başlangıç olabilir, ama doküman ofisin gerçek koşullarını yansıtmalıdır. Yönetmelik, değerlendirmenin işyerinde bir ekiple yapılmasını ve tehlikelerin o işyerine göre belirlenmesini ister. Ofiste olmayan tehlikeleri içeren bir şablon, denetimde eksik değerlendirme olarak görülür.
Ofiste Fine-Kinney mi, L tipi matris mi kullanılmalı?
Mevzuat yöntem seçmez; seçtiğiniz yöntemi ve ölçeğini dokümanda belirtmeniz yeterlidir. Küçük ofislerde L tipi matris pratiktir. Aynı şirketin üretim tesisinde Fine-Kinney kullanılıyorsa, ofiste de aynı yöntemi seçmek sonuçları karşılaştırılabilir kılar.
Ofis risk değerlendirmesi kaç yıl geçerlidir?
Az tehlikeli sınıftaki bir ofiste en geç 6 yıl. Taşınma, yeniden yerleşim, iş kazası veya ramak kala olay gibi durumlarda süre dolmadan güncellenir. Geçerlilik tarihi dokümanda yazılı olmalıdır.
Bina ortak alanlarındaki eksikler kimin sorumluluğunda?
İş merkezlerinde İSG koordinasyonu yönetim tarafından sağlanır; yönetim, diğer işyerlerini etkileyecek tehlikeler için işverenleri uyarır (6331 md. 23/2). Siz de kendi değerlendirmenizde gördüğünüz ortak alan eksiklerini yönetime yazılı olarak bildirmeli ve bildirimi saklamalısınız.
Sahada tehlikeleri belirleyip puanlayan, önlemleri sorumlu ve tarihe bağlayan, yenileme takvimi belli risk değerlendirmesi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.