SGK İş Kazası E-Bildirimi Nasıl Yapılır?

Bildirim süresi ve dayanağı

İş kazası olduğunda yapılacak işlerin sırası ve ilk 72 saat iş kazası sonrası yapılacaklar yazımızda anlatıldı. Bu yazı yalnızca bir adıma odaklanıyor: iş kazası e-bildirim nasıl yapılır, hangi ekranda ne istenir ve nerede hata yapılır.

Bildirim yükümlülüğü iki kanunda düzenlenir:

• 5510 sayılı Kanun md. 13: İşveren iş kazasını o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, SGK’ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olduysa süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar.
• 6331 sayılı Kanun md. 14/2: Aynı üç iş günü süresi; meslek hastalığında süre, sağlık hizmeti sunucusu veya işyeri hekimince bildirilen hastalığın öğrenildiği tarihten itibaren üç iş günüdür.

Bildirimin şekli ve içeriği SGK’nın Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekindeki İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu ile belirlenir; e-bildirim ekranları bu iş kazası bildirim formunun elektronik hâlidir. İşlem, aylık prim ve hizmet belgelerinin gönderildiği e-Bildirge ile sık karıştırılır; “e-bildirge iş kazası” bildirimi olarak düşünülen işlem, ayrı bir uygulama olan İş Kazası Meslek Hastalığı E-Bildirim ekranından yapılır. Form elektronik ortamda gönderilir; SGK’nın uygulama giriş sayfasında da belirtildiği gibi internet üzerinden yapılan bildirim yeterlidir, SGK’ya veya Bakanlığa ayrıca yazılı bildirim gerekmez.

İş kazası bildirimi kim yapar?

Bildirim yükümlülüğü işverene aittir. Bildirimi işveren adına, işyerinin SGK kullanıcı bilgilerini kullanan insan kaynakları veya muhasebe birimi yapabilir. İş güvenliği uzmanı olayı inceler ve olay anlatımının doğru kurulmasına destek olur; ancak bildirimin yapılmasından işveren sorumludur.

İki durum sık karıştırılır:

• Alt işveren çalışanı: Kazazede alt işverenin sigortalısıysa bildirimi alt işveren kendi işyeri sicilinden yapar. Sistem, o işyerinde çalışmayan bir sigortalı için bildirime izin vermez.
• Hastanenin bildirimi: Kazazedeyi tedavi eden sağlık kuruluşunun bildirimi (6331 md. 14/4) ayrı bir yükümlülüktür, işverenin bildirimi yerine geçmez.

Bildirime başlamadan önce toplanacak bilgiler

Ekranları açmadan önce aşağıdaki bilgileri bir dosyada toplayın. Eksik bilgiyle başlanan bildirim yarıda kalır veya yanlış seçimle kaydedilir.

İş kazası e-bildirim nasıl yapılır? Adım adım ekranlar

Aşağıdaki akış, SGK’nın elektronik bildirimi başlatan 2012/13 sayılı Genelgesi ekindeki kullanım kılavuzuna dayanır. Menü adları zaman içinde değişebilir; alanların mantığı aynıdır.

1. Giriş. SGK’nın “İş Kazası Meslek Hastalığı E-Bildirim (İşveren Bildirimi)” uygulamasına, SGK’nın işyerine verdiği kullanıcı kodu ve işyeri şifresiyle, güvenlik kodunu girerek girilir.
2. İşyeri bilgileri. Sistem kullanıcı kodundan işyeri bilgilerini getirir; bildirimi yapan kişinin bilgileri girilir.
3. Kaza arama. Kazanın il, ilçe ve tarihi girilir. Aynı kaza daha önce kaydedildiyse (örneğin birden fazla kazazede varsa) listeden o kaza seçilir; liste boşsa “kaza saati ve adres tanımla” ile yeni kayıt açılır.
4. Kaza bilgileri. Kazaya sebep olan olay, kazaya sebep olan araç-gereç, kazanın gerçekleştiği yer ve bölüm, oluş şekli ve sebebi, kazaya uğrayan kişi sayısı ve tanıklar girilir. Birden çok tanık varsa her biri ayrı eklenir.
5. Sigortalı sorgulama. Kazazedenin T.C. kimlik numarasıyla sigortalı bilgileri getirilir.
6. Sigortalı bilgileri. Esas işi veya mesleği, işyerindeki görevi, kaza anındaki genel ve özel faaliyet, yaralanmaya neden olan olay ve araç-gereç, yaranın türü ve vücuttaki yeri, çalışılan ortam, işbaşı saati, kazadan sonra çalışmaya devam edip etmediği, iş göremezlik durumu ve tıbbi müdahale bilgileri girilir.
7. Kaydet ve belgele. “Bildirimi kaydet” ile işlem tamamlanır. Görüntüleme ekranından kaydın çıktısını alın ve kaza dosyasına koyun.

Meslek hastalığı bildirimi de aynı uygulamadan yapılır; burada tanı tarihi, saptanma şekli, tanı, hastalığa neden olan etken ve maruziyet süresi istenir. Tanı süreci için meslek hastalığı rehberimize bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

1. Süreyi hafta sonuyla tartışmak. Üç iş günü sınırdır, hedef değildir. Bildirimi ilk iş gününde yapın.
2. Kolluğa bildirimi unutmak. 5510 md. 13, SGK bildiriminden ayrı olarak kolluk kuvvetlerine derhal bildirim ister.
3. Rapor süresini beklemek. İş göremezlik süresi ilk günlerde belli olmayabilir; bu, bildirimi geciktirme nedeni değildir. Bilinen durumu girin, sonra güncelleyin.
4. Meslek ile görevi karıştırmak. Kılavuza göre “esas iş” kişinin eğitimiyle edindiği meslektir, “görev” işyerindeki resmî pozisyonudur.
5. Olay anlatımını iç rapordan farklı yazmak. SGK gerektiğinde soruşturma yapabilir; anlatım tanık ifadeleri ve kaza inceleme raporuyla tutarlı olmalıdır.
6. “Dikkatsizlik” yazıp geçmek. Oluş şekli alanına ne olduğunu somut yazın: hangi makine, hangi hareket, hangi koşul.
7. Servis kazasında süreyi yanlış başlatmak. İşverenin kontrolü dışındaki yerlerde süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar; öğrenme tarihini kayıt altına alın.

Oluş şekli alanına iki örnek

Zayıf anlatım: “Çalışan dikkatsizlik sonucu elini kesti.”

Güçlü anlatım: “Saat 10.40’ta montaj hattı 2’de, 3 mm saç parçanın çapağını el aleti ile alan çalışanın sol avuç içi, parçanın kenarına sürtünerek kesildi. Çalışan kesilmeye dayanıklı eldiven kullanıyordu; parça tutma aparatı yerine elle tutuluyordu. Vardiya ilkyardımcısı müdahale etti, çalışan hastaneye sevk edildi.”

İkinci anlatım ne olduğunu, nerede ve hangi koşulda olduğunu söyler; hem SGK’nın değerlendirmesi hem de sizin kök neden analiziniz için kullanılabilir.

Bildirimden sonra dosyada ne kalmalı?

Bildirim kaydedildiğinde iş bitmez. Kaza dosyasında şunlar bulunmalıdır:

• E-bildirim kaydının çıktısı ve kayıt tarihi.
• Kolluk kuvvetlerine yapılan bildirimin tarihi ve varsa tutanak.
• Tanık ifadeleri, fotoğraflar ve kaza inceleme raporu.
• Sağlık kuruluşu evrakı ve iş göremezlik raporları; rapor süresi uzarsa bildirimdeki bilgiyi güncelleyin.
• Kazazedeye işe dönüşte verilen ilave eğitimin tutanağı.
• Risk değerlendirmesinde yapılan revizyonun tarihi.

6331 md. 14/1, bütün iş kazalarının kaydının tutulmasını ve incelenerek raporlanmasını ayrıca ister.

Kayıt tutma ve olay incelemesi bildirimden ayrı bir yükümlülüktür; nedenleri bulmak için kök neden analizi yöntemleri yazımıza bakabilirsiniz. Hangi olayların iş kazası sayıldığı ise iş kazası sayılan haller yazımızda.

Geç bildirimin sonuçları

Geç veya hiç yapılmayan bildirimin iki ayrı sonucu vardır:

Artırımlı tutarları ve diğer kalemleri İSG idari para cezaları aracında hesaplayabilirsiniz. İş güvenliği uzmanlığı hizmetimizde kaza incelemesini yürütür, bildirim için gereken bilgileri işletmenin bildirimi yapan birimiyle birlikte hazırlarız.

Sık Sorulan Sorular

SGK iş kazası bildirimi için hangi bilgilerle giriş yapılır?

Giriş ekranı, SGK’nın işyerine verdiği kullanıcı kodunu, işyeri şifresini ve ekrandaki güvenlik kodunu ister. Bu bilgiler işverene aittir; bildirimi yapacak kişinin işveren tarafından yetkilendirildiğinden emin olun.

İnternetten bildirim yaptıktan sonra SGK’ya dilekçe vermek gerekir mi?

Hayır. SGK’nın uygulama sayfasında internet üzerinden yapılan bildirimin yeterli olduğu, SGK’ya veya Bakanlığa ayrıca yazılı bildirim gerekmediği belirtilir. Kaydın çıktısını dosyanızda saklayın.

Bildirimde hata yaptım, düzeltebilir miyim?

Kılavuza göre aynı kaza için daha önce kaydedilmiş sigortalıyı yeniden sorguladığınızda sistem uyarı verir ve kaydı güncellemenize izin verir. Düzeltmeyi gecikmeden yapın ve iç kayıtlarınızla tutarlı tutun.

Servis aracında olan kazada süre ne zaman başlar?

İşverence sağlanan taşıtla işe gidiş-gelişte olan kaza, 5510 md. 13’e göre iş kazasıdır. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olduğu için üç iş günlük süre, kazanın işverence öğrenildiği tarihten başlar; öğrenme tarihini ve kaynağını yazılı olarak kaydedin.

Kazazede alt işverenin çalışanıysa bildirimi kim yapar?

Kazazedeyi sigortalı olarak çalıştıran işveren, yani alt işveren kendi işyeri sicilinden bildirir. Asıl işverenin de olayı kendi kayıtlarına alması ve incelemeye katılması, 6331 md. 23’teki koordinasyon yükümlülüğü açısından yerinde olur.