Kısaca
ÇASMER (çalışan sağlığı merkezi), Sağlık Bakanlığına bağlı, işyerlerine İSG hizmeti sunmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilen birimdir; 7538 sayılı Kanunla 2025’te 6331 sayılı Kanun’a eklendi. İşveren uzman ve hekim hizmetini OSGB’nin yanında ÇASMER’den de alabilir; 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri sağlık raporlarını ÇASMER’den de alabilir. ÇASMER ve OSGB birer kurumdur; işyeri hekimi ise bu kurumlarda veya işyerinde görev yapan belgeli kişidir.
ÇASMER nedir? Kanundaki tanım
ÇASMER nedir sorusunun cevabı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 3/1-t’dedir. Bu bent, 9 Ocak 2025 tarihli 7538 sayılı Kanunla eklendi:
Çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER): Sağlık Bakanlığına bağlı, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmak üzere bu Kanun kapsamında Bakanlıkça yetkilendirilen, gerekli donanım ve personele sahip birim.
Tanımdaki iki “Bakanlık” farklıdır: ÇASMER Sağlık Bakanlığına bağlıdır, ama İSG hizmeti sunmak için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilir. Kavram aslında Kanun’dan önce yönetmelikte yer almıştı: İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’nde ÇASMER tanımı ve ilgili hükümler 4 Şubat 2024 tarihli değişiklikle bugünkü hâlini aldı. 7538 sayılı Kanun bu yapıyı Kanun düzeyine taşıdı.
ÇASMER hangi hizmetleri verebilir?
Mevzuata göre ÇASMER’in rolü üç başlıkta toplanır:
- İSG hizmeti sağlayıcısı olarak (6331 md. 6/1-a): İşveren, çalışanları arasında gerekli niteliklere sahip personel yoksa, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli hizmetinin tamamını veya bir kısmını OSGB’lerden veya ÇASMER’lerden alabilir. 7538 sayılı Kanun bu bende “veya ÇASMER’lerden” ifadesini ekledi.
- Hizmetin kapsamı (İSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 17/7): ÇASMER’ler, yönetmeliğin 12. maddesinin üçüncü fıkrasındaki fiziki şartları (iş güvenliği uzmanı odası hariç) yerine getirirlerse işyeri hekimliği ve diğer sağlık personeli hizmeti sunabilir. İş güvenliği uzmanlığı dahil İSG hizmetlerinin tamamını vermek istediklerinde ise yönetmeliğin 12. ve 16. maddelerindeki şartları yerine getirirler.
- Sağlık raporu (6331 md. 15/3): Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları kural olarak işyeri hekiminden alınır. 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için raporlar ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir.
ÇASMER’lerin yetkilendirilmesi ve denetimine ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının birlikte hazırlayacağı genelgeyle belirlenir (md. 17/7). Yetki belgeleri, OSGB’lerde olduğu gibi beş yılda bir vize ettirilir (md. 20). Denetimleri de yönetmeliğin 17/A maddesi ve bu genelgeye göre yapılır.
ÇASMER işe giriş raporu: kim, ne zaman alabilir?
Sahada en çok sorulan konu budur. Kural şu tablodaki gibidir:
| İşyeri | Rapor kimden alınır? |
|---|---|
| Az tehlikeli, 50’den az çalışan | İşyeri hekimi; veya ÇASMER, aile hekimi ya da diğer kamu sağlık hizmeti sunucusu |
| Az tehlikeli, 50 ve üzeri çalışan | İşyeri hekimi |
| Tehlikeli ve çok tehlikeli, çalışan sayısından bağımsız | İşyeri hekimi |
Tehlikeli veya çok tehlikeli bir işyeri, işyeri hekimliği hizmetini sözleşmeyle bir ÇASMER’den alıyorsa, raporu yine o ÇASMER’in görevlendirdiği işyeri hekimi düzenler. Yani ÇASMER’in rapor verebilmesi iki farklı yoldan mümkündür: 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerleri için doğrudan, diğer işyerleri için ise hizmet sözleşmesiyle görevlendirilmiş işyeri hekimi aracılığıyla. Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığınca belirlenen hakem hastanelere yapılır. Ayrıntılar için işe giriş sağlık raporu nereden alınır yazımıza bakabilirsiniz.
ÇASMER OSGB farkı
| Konu | ÇASMER | OSGB |
|---|---|---|
| Kuran ve bağlı olduğu yapı | Sağlık Bakanlığına bağlı birim | Kamu kurum ve kuruluşları, OSB’ler veya Türk Ticaret Kanunu’na göre faaliyet gösteren şirketlerce kurulan birim (6331 md. 3/1-m) |
| Yasal dayanak | 6331 md. 3/1-t, 6/1-a, 15/3; İSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 17/7 | 6331 md. 3, 6, 8; İSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 12 ve devamı |
| Yetkilendiren | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
| Hizmet kapsamı | İşyeri hekimliği ve DSP; şartları sağlarsa iş güvenliği uzmanlığı dahil tüm İSG hizmetleri | İşyeri hekimliği, iş güvenliği uzmanlığı ve DSP |
| Fiziki şart | Hekimlik ve DSP hizmeti için yönetmeliğin 12/3’teki şartlar (uzman odası hariç); tüm İSG hizmetleri için 12. ve 16. maddeler | Tam süreli en az bir hekim, bir uzman ve bir DSP; muayene ve ilkyardım odası, uzman odası, bekleme yeri |
| Küçük işyerine rapor | 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerine doğrudan rapor verebilir | Raporu görevlendirdiği işyeri hekimi verir |
| Vize | Beş yılda bir | Beş yılda bir |
İki yapıda da ortak olan kural, hizmet süresinin işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenmesidir: Hekim ve uzman için çalışan başına aylık asgari dakikalar, hizmeti kimin verdiğine göre değişmez. Kendi işyeriniz için gereken süreleri İSG yükümlülük hesaplama aracımızla görebilirsiniz. OSGB’nin yapısını ayrıntılı olarak OSGB nedir yazımızda anlattık.
ÇASMER ile işyeri hekimi arasındaki fark
Bu iki kavram aynı düzlemde değildir:
- ÇASMER bir kurumdur; hizmeti, bünyesinde görev yapan işyeri hekimleri ve diğer sağlık personeli aracılığıyla verir.
- İşyeri hekimi bir kişidir; Bakanlıkça verilen işyeri hekimliği belgesine sahip hekimdir. İşyerinin kendi çalışanı olabilir, bir OSGB’de veya bir ÇASMER’de görev yapabilir.
- Aile hekimi ise işyeri hekimi değildir. Yalnız 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerleri için sağlık raporu verebilir; işyeri hekiminin risk değerlendirmesine katılma, işyerini gözetme ve eğitim verme gibi görevlerini üstlenmez.
İşyeri hekiminin raporun ötesindeki görevlerini işyeri hekiminin görevleri yazımızda bulabilirsiniz.
7538 sayılı Kanun ile İSG’de değişenler
7538 sayılı Kanun, ÇASMER’in yanında 6331’de başka düzenlemeler de yaptı:
| Madde | Değişiklik |
|---|---|
| md. 3/1-t | ÇASMER tanımı eklendi |
| md. 3/1-u | Ekipman muayene kuruluşu tanımı eklendi |
| md. 6/1-a | İSG hizmetinin ÇASMER’lerden de alınabileceği eklendi |
| md. 6/5 | Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceği eklendi |
| md. 8/2 | Acil ve hayati tehlikenin Bakanlığa bildiriminde OSGB yönetimi de sorumlu tutuldu; bildirim yapmayan OSGB’nin yetki belgesi altı ay, tekrarında bir yıl askıya alınır |
| md. 15/3 | 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinin rapor alabileceği yerler “ÇASMER’ler, aile hekimleri veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucuları” olarak yeniden yazıldı |
| md. 31 | Madde başlığına “askı” eklendi; yetkilendirilen veya belgelendirilen kişi ve kuruluşlara yönelik ifade genişletildi |
İşveren için pratik sonuç
- 50’den az çalışanlı az tehlikeli bir işyeriyseniz, işe giriş ve periyodik muayene raporu için ÇASMER bir seçenektir. İlinizde hizmet veren bir ÇASMER olup olmadığını il sağlık müdürlüğünden öğrenmeniz gerekir.
- Uzman ve hekim hizmetini ÇASMER’den almayı düşünüyorsanız, iş güvenliği uzmanlığı hizmetinin de verilip verilmediğini, ziyaret düzenini ve görevlendirmenin İSG-KATİP kaydını sözleşmeden önce netleştirin.
- Hizmeti kimden alırsanız alın, 6331 md. 4/2’ye göre dışarıdan hizmet almak işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hizmet sağlayıcıyı seçerken değerlendirebileceğiniz kriterleri OSGB seçerken dikkat edilecekler yazımızda sıraladık.
Bursa ve çevre illerdeki işyerlerine Bakanlık yetkili OSGB olarak işyeri hekimliği hizmetini işe giriş ve periyodik muayeneler dahil sunuyoruz; laboratuvar ve görüntüleme tetkiklerini yetkili laboratuvar ve sağlık kuruluşlarıyla planlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
ÇASMER nedir?
Çalışan sağlığı merkezidir: Sağlık Bakanlığına bağlı, işyerlerine İSG hizmeti sunmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilen, gerekli donanım ve personele sahip birimdir. 7538 sayılı Kanunla 2025’te 6331 sayılı Kanun’un tanımlar maddesine eklendi.
ÇASMER’den işe giriş raporu alınabilir mi?
50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri raporu doğrudan ÇASMER’den alabilir. Diğer işyerlerinde rapor işyeri hekiminden alınır; işyeri hekimliği hizmeti ÇASMER’den alınıyorsa raporu ÇASMER’in görevlendirdiği işyeri hekimi düzenler.
ÇASMER ile OSGB arasındaki fark nedir?
ÇASMER Sağlık Bakanlığına bağlı bir birimdir; OSGB ise kamu kurumları, OSB’ler veya şirketlerce kurulan bir birimdir. İkisi de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilir ve beş yılda bir vize ettirilir. Ayrıca 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerine doğrudan sağlık raporu verebilme imkânı Kanun’da ÇASMER için sayılmıştır.
ÇASMER’den hizmet almak işverenin sorumluluğunu kaldırır mı?
Hayır. 6331 sayılı Kanun md. 4/2’ye göre işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
Tehlike sınıfınıza uygun süreyle görevlendirilen hekimle işe giriş ve periyodik muayene, işe uygunluk raporu ve sağlık gözetimi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.