OSGB Seçerken Dikkat Edilecek 10 Kriter

OSGB seçimi neden sizin sorumluluğunuz?

6331 sayılı Kanun’un 4. maddesi açıktır: işverenin dışarıdan hizmet alması, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hizmet sunan kuruluş ihmallerinden dolayı size karşı sorumludur (md. 8/3); ama bir iş kazasında ya da denetimde ilk muhatap işverendir. Bu yüzden OSGB seçimi bir satın alma kararından çok bir risk yönetimi kararıdır.

Bursa’da çok sayıda OSGB faaliyet gösterdiği için teklifler arasında büyük farklar görmeniz olağandır. Karşılaştırmayı anlamlı kılmak için birkaç OSGB’ye aynı bilgileri verin: SGK kaydınızdaki NACE kodu ve tehlike sınıfı, çalışan sayısı, vardiya düzeni, işyeri sayısı ve ihtiyaç duyduğunuz ek hizmetler. Farklı bilgilerle alınan teklifler, birbiriyle kıyaslanamaz. Aşağıdaki 10 kriter, teklifleri aynı terazide tartmanızı sağlar. İlk dördü yasal uygunlukla ilgilidir ve pazarlık konusu değildir; diğerleri hizmetin sahada gerçekten işe yarayıp yaramayacağını gösterir.

Yasal uygunluk: ilk dört kriter

1. Yetki belgesi ve vizesi

OSGB’ler Bakanlıktan yetki belgesi alarak faaliyet gösterir ve bu belge 5 yılda bir vize edilir. Yetki için asgari kadro; tam süreli en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personelidir. Teklif aşamasında yetki belgesinin bir örneğini isteyin; unvanı, adresi ve vize tarihini kontrol edin.

2. Hizmet bölgesi: il ve sınır komşusu iller

OSGB yalnızca bulunduğu ilde ve bu ilin sınır komşusu illerde hizmet verebilir. Bursa’daki bir OSGB için bu iller Yalova, Kocaeli, Sakarya, Bilecik, Kütahya ve Balıkesir’dir. İşyeriniz Bursa’daysa, yetki belgesindeki adresin Bursa’da ya da bu komşu illerden birinde olması gerekir. Mesafe yalnızca yasal bir konu değildir; uzmanın işyerinize ne kadar sürede ulaşabildiği ziyaret düzenini doğrudan etkiler.

3. Uzman sınıfının tehlike sınıfınıza uygunluğu

Çok tehlikeli işyerinde A, tehlikelide en az B, az tehlikelide en az C sınıfı uzman görevlendirilmelidir. Teklifte uzmanın adı ve belge sınıfı yazmıyorsa bunu mutlaka sorun. Önce kendi sınıfınızı tehlike sınıfı rehberimizle doğrulayın.

4. Aylık sürelerin asgari süreyi karşılaması

Hekim için çalışan başına ayda 5/10/15 dakika, uzman için 10/20/40 dakika asgari süre vardır; çok tehlikeli ve 10 ve üzeri çalışanlı işyerlerinde DSP süresi de eklenir. Teklifteki dakikanın bu toplamı karşıladığını İSG yükümlülük hesaplayıcı ile kontrol edin. Tam süreli eşikler ve örnek hesaplar çalışma süreleri yazımızda.

Hizmetin kalitesi: plan, rapor ve eğitim

5. Yazılı çalışma planı

İyi bir OSGB, ilk aylarda ve yıl boyunca ne yapacağını yazılı olarak ortaya koyar: risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi, eğitim takvimi, sağlık gözetimi planı, iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri, tatbikat ve ortam ölçümü ihtiyacı. Plan yoksa ziyaretler zamanla “gelip imza atmaya” dönüşür. Teklif aşamasında, işyerinize benzer bir işyeri için hazırlanmış örnek bir planı kişisel veriler çıkarılmış hâliyle görmek istemeniz, hizmetin nasıl yürüyeceği hakkında kısa sürede fikir verir.

6. Raporlama ve onaylı defter

Kanun’a göre uzman ve hekim, tespit ettikleri eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyelerini işverene yazılı olarak bildirir (md. 8/2). Uygulamada bu bildirimler onaylı deftere (tespit ve öneri defteri) yazılır. Her ziyaretten sonra neyin tespit edildiğini, kimin neyi hangi tarihe kadar yapacağını gösteren bir takip listesi isteyin. Yazılı bildirim, alınan önlemleri belgelediği için işveren olarak sizi de korur.

7. Eğitim kapasitesi

2 Nisan 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan yeni eğitim yönetmeliği, işe başlama eğitimini en az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalı hâle getirdi; tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde işe özgü riskler konusu da yüz yüze verilmek zorunda. OSGB’ye eğitimleri sahada, vardiyalarınıza uygun saatlerde verip veremeyeceğini sorun. Ayrıntılar için yeni İSG eğitim yönetmeliği yazımıza ve İSG eğitimleri sayfamıza bakın.

Güven, gizlilik ve sözleşme

8. Gizlilik ve KVKK

Çalışanların sağlık bilgileri gizli tutulur (6331 md. 15) ve 6698 sayılı KVKK’ya göre özel nitelikli kişisel veridir. OSGB’ye sağlık dosyalarının nerede ve kimin erişimiyle saklandığını, dijital kayıtların nasıl korunduğunu ve sözleşme bittiğinde dosyaların nasıl teslim edileceğini sorun. İnsan kaynaklarıyla muayene ayrıntıları değil, yalnızca işe uygunluk sonucu paylaşılmalıdır.

9. Sözleşme şartları

Sözleşmede en az şunlar yazılı olmalıdır: her görevli için aylık dakika, görevlendirilecek kişiler ve uzmanın belge sınıfı, ziyaret düzeni, fiyata dahil ve hariç hizmetler, çalışan sayısı değişince sürenin ve bedelin nasıl güncelleneceği, personel değişikliğinde bilgilendirme ve fesih koşulları. Ayrılan uzman veya hekimin yerine 30 gün içinde yenisinin görevlendirilmesi gerektiğini de hatırlatın.

10. Bağımsızlık ve erişilebilirlik

Kanun, uzman ve hekimin görevlerini mesleki bağımsızlık içinde yürütmesini ister (md. 8/1). Rahatsız edici bir tespiti yazmaktan kaçınan bir hizmet kısa vadede rahat, uzun vadede pahalıdır. Ayrıca iş kazası, denetim veya acil bir soru olduğunda kime, hangi kanaldan ulaşacağınızı baştan netleştirin; kaza sonrası adımlar için iş kazası sonrası yapılacaklar yazımız bir kontrol listesi sunar.

Sektörünüze göre sorulacak ek sorular

On kriter her işyeri için geçerlidir; ama Bursa’nın sanayi yapısı düşünüldüğünde bazı sektörlerde teklif görüşmesinde ek sorular sormak gerekir.

Otomotiv yan sanayi ve metal işleme: Pres, kaynak, talaşlı imalat ve kaplama hatlarında gürültü, kaynak dumanı, kimyasallar ve makine koruyucuları ana konulardır. Metallerin nikel ile kaplanması ve lazerle kesilmesi 2025 listesinde çok tehlikeli sınıftadır; bu işleri yapan bir tesiste A sınıfı uzman ve 10 ve üzeri çalışanda DSP gerekir. OSGB’ye gürültü ve kimyasal maruziyet ölçümlerini hangi yetkili laboratuvarlarla planlayacağını ve işitme testlerinin nasıl izleneceğini sorun. Ayrıntılar: otomotiv yan sanayi.

Tekstil: Dokuma ve terbiye işletmelerinde gürültü, toz, kimyasallar ve sıcak yüzeyler öne çıkar. Tekstil ağartma ve boyama 2012 listesinde çok tehlikeliyken 2025 listesinde tehlikeli sınıfa alındı; teklifin güncel sınıfa göre hazırlandığını kontrol edin. Ayrıntılar: tekstil.

Mobilya: Özellikle İnegöl’deki atölye ve fabrikalarda ahşap tozu, yangın yükü ve kesici makineler önemlidir. Yangın eğitimi ve tatbikatın sahada, uygulamalı yapılıp yapılamayacağını sorun. Ayrıntılar: mobilya.

Gıda: Kayma ve düşme, soğuk ortam, kesici ekipman ve hijyen kuralları iç içedir. Vardiyalı üretimde eğitimlerin ve ziyaretlerin gece vardiyasını da kapsayacak şekilde planlanması gerekir. Ayrıntılar: gıda.

İnşaat ve tesisat: Şantiye hazırlama ile HVAC kurulum ve bakımı çok tehlikeli sınıftadır. Şantiyenin konumu değiştikçe hizmetin nasıl takip edileceğini, yüksekte çalışma ve iskele kontrollerinin nasıl planlanacağını sorun. Ayrıntılar: inşaat.

Bu sorulara verilen cevaplar, OSGB’nin sektörünüzü tanıyıp tanımadığını hızlıca gösterir. Genel geçer cevaplar yerine işyerinize özgü bir plan duymayı bekleyin.

Kırmızı bayraklar

Aşağıdaki işaretlerden birini görürseniz teklifi yeniden sorgulayın:

• Fiyat, aynı kapsamdaki diğer tekliflerin belirgin biçimde altında ve teklifte aylık dakika yazmıyor.
• Uzmanın adı ve belge sınıfı için “sözleşmeden sonra bildiririz” deniyor.
• “İSG-KATİP onayını beklemeden başlayalım” ya da “ziyarete gerek yok, defteri biz doldururuz” deniyor.
• Yetki belgesi veya vize bilgisi paylaşılmıyor.
• Bütün eğitimlerin uzaktan verileceği söyleniyor. Oysa işe başlama eğitimi her sınıfta, işe özgü riskler konusu ise tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze verilmelidir.
• Ortam ölçümleri ve tetkiklerin hangi yetkili laboratuvar ve sağlık kuruluşlarıyla yapılacağı belirsiz.

Bu işaretlerin ortak noktası, yasal yükümlülüğün kâğıt üzerinde karşılanıp sahada karşılanmamasıdır. Böyle bir hizmet ilk aylarda sorun çıkarmayabilir; ama bir denetimde, bir çalışan şikâyetinde ya da bir iş kazası sonrasında hangi önlemin ne zaman alındığını gösteremediğinizde, eksikliğin bütün sonucu işverene kalır.

Teklif karşılaştırma tablosu

Teklifleri yan yana koyarken bu tabloyu kullanın. Her satır için “evet” diyemiyorsanız eksik bilgiyi yazılı olarak isteyin.

SİSTEMER’den teklif alırken de aynı tabloyu kullanabilirsiniz. Merkezimiz Osmangazi’dedir; Bakanlık yetkili bir OSGB olarak Bursa ile Yalova, Kocaeli, Sakarya, Bilecik, Kütahya ve Balıkesir’de hizmet veririz. Bilgilerinizi teklif formuna yazmanız yeterlidir.

Sık Sorulan Sorular

OSGB’nin yetkili olduğunu nasıl anlarım?

Yetki belgesinin bir örneğini isteyin; belgedeki unvanı, adresi ve vize tarihini kontrol edin. Yetki belgesi 5 yılda bir vize edilir. Teklifi veren kuruluşun unvanı ile belgedeki unvanın aynı olmasına da dikkat edin.

İstanbul’daki bir OSGB Bursa’daki işyerime hizmet verebilir mi?

OSGB’nin hizmet alanı bulunduğu il ve sınır komşusu illerle sınırlıdır; İstanbul, Bursa’nın sınır komşusu değildir. Bursa’daki işyeriniz için yetki belgesindeki adresi Bursa, Yalova, Kocaeli, Sakarya, Bilecik, Kütahya veya Balıkesir’de olan bir OSGB ile çalışmanız gerekir.

En ucuz teklifi seçmek neden risklidir?

Bedelin ana belirleyicisi yasal dakikadır. Fiyatı belirgin biçimde düşük bir teklif çoğu zaman daha az dakika, daha seyrek ziyaret ya da kapsam dışı bırakılmış hizmetler demektir. Eksik süre ortaya çıktığında ceza ve sorumluluk işverene kalır.

Mevcut OSGB’mden memnun değilim; değiştirmek zor mu?

Zor değil, ama sıralama önemlidir. Yeni sözleşme İSG-KATİP’te onaylanmadan eski hizmet biterse işyeriniz görevlisiz kalır. Adımlar ve belge devri için OSGB değiştirme rehberimize bakın.