Kısaca
Elektrik bakım ve onarım işleri, tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde mesleki eğitim belgesi aranan işler arasındadır; elektrik tesisatçıları için MYK belgesi zaten zorunludur, işletme elektrik bakımcıları için ise 23 Mart 2027’de zorunlu hâle gelir. Belge tek başına yetmez: işveren, elektrik işini kimin hangi kapsamda yapacağını yazılı olarak belirler, özel eğitim verir ve panoları kilitleyerek yetkisiz müdahaleyi önler.
Elektrik işinde yetkili kişi kimdir?
Fabrikada bir sigorta attığında, bir motor ısındığında ya da yeni bir makineye hat çekilmesi gerektiğinde “bunu kim yapacak?” sorusu çoğu zaman en yakındaki becerikli çalışana yönelir. Elektrik işinde yetkili kişi ise “işi bilen” kişi değil, belgesi, eğitimi ve işverenin yazılı görevlendirmesi olan kişidir. Bu üç koşuldan biri eksikse, kişi deneyimli olsa bile yetkili sayılmaz.
Mevzuatta “yetkili kişi” tek bir belgeyle tanımlanmaz; işin türüne göre farklı düzenlemeler devreye girer. Bu yazıda bakım ve tesisat işlerinde aranan belgeleri, işyerinde yazılı yetkilendirmenin nasıl yapılacağını ve yetkisiz müdahalenin nasıl önleneceğini anlatıyoruz.
Bakım elektrikçisi için mesleki eğitim belgesi
6331 sayılı Kanun md. 17/3’e göre mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, yaptığı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz. Bu işlerin listesi, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik Ek-1’dedir. 75. satır şudur: “Elektriğin üretimi, nakli ve dağıtımı işleri, elektrik bakım ve onarım işleri.”
Yönetmeliğin 6. maddesi, bu işlerde fiilen çalıştırılacakların işe uygun belgelerden birine sahip olmasını ister. Kabul edilen belgeler arasında şunlar vardır:
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre verilen diploma, kalfalık ve ustalık belgeleri,
- İŞKUR’un mesleki eğitim kursu belgeleri,
- Yetkili kamu kurumlarının eğitimleri sonunda verilen belgeler,
- Millî Eğitim Bakanlığının onayıyla düzenlenen eğitimlerin belgeleri,
- MYK mesleki yeterlilik belgeleri.
İşyeri tehlikeli sınıfta olsa bile çalışanın yaptığı iş Ek-1’de yoksa bu yönetmelik kapsamında belge aranmaz (md. 5/2). Ancak bakım elektrikçisinin işi doğrudan 75. satıra girer. Belge türleri ve geçiş kuralları için mesleki eğitim belgesi zorunluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
Elektrik tesisatçısı MYK ve işletme elektrik bakımcısı
Bazı mesleklerde mesleki eğitim belgesi yetmez; MYK mesleki yeterlilik belgesi aranır. Elektrikle ilgili iki önemli düzenleme vardır:
- Elektrik Tesisatçısı: 2021/1 sayılı Tebliğ (RG 09.04.2021) ile Elektrik Tesisatçısı Seviye 3, 4 ve 5 yeterlilikleri belge zorunluluğu kapsamına alındı. Tebliğ, belgesi olmayanların yayımdan on iki ay sonra çalıştırılamayacağını hükme bağlar; Bakanlık duyurusuna göre bu tarih 10 Nisan 2022’dir.
- İşletme Elektrik Bakımcısı ve Elektro-Mekanik Montaj İşçisi: 2026/1 sayılı Tebliğ (RG 23.03.2026) ekindeki listede İşletme Elektrik Bakımcısı (Seviye 4) ve Elektro-Mekanik Montaj İşçisi (Seviye 3 ve 4) yer alır. Bu mesleklerde belgesi olmayanlar tebliğin yayımından on iki ay sonra, yani 23 Mart 2027’den itibaren çalıştırılamaz.
Her iki tebliğde de ustalık belgesi olanlar ile mesleki ve teknik eğitim veren okul veya üniversite programlarından mezun olup diploma veya belgesinde yazan alanda çalışanlar için MYK belgesi şartı aranmaz. Fabrikanızdaki bakım elektrikçilerinin belgelerini bu tarihe göre şimdiden gözden geçirin. Zorunlu mesleklerin tamamı ve sınav süreci için MYK belgesi zorunlu meslekler yazımıza bakabilirsiniz.
Tesisatın projesi, yüksek gerilim ve periyodik kontrol
Elektrik işinin bazı bölümleri, belgeli bir elektrikçinin bile tek başına üstlenemeyeceği yetkiler ister:
| İş | Aranan yetki | Dayanak |
|---|---|---|
| Bakım ve onarım | İşe uygun mesleki eğitim belgesi; İşletme Elektrik Bakımcısı için 23.03.2027’den itibaren MYK belgesi | Mesleki Eğitim Yön. Ek-1/75; MYK 2026/1 Tebliğ |
| Tesisat yapımı | Elektrik Tesisatçısı MYK belgesi (istisnalar saklı) | MYK 2021/1 Tebliğ |
| Yapı iç tesisatının proje ve fenni sorumluluğu | Fen adamı için kurulu güce göre yetki sınırı veya elektrik mühendisi | Fen Adamları Yönetmeliği (2026) |
| Yüksek gerilim tesisi (trafo, OG hücre) | Teknik konulardan sorumlu elektrik mühendisi | Kuvvetli Akım Tesisleri Yön. md. 60 |
| Tesisat ve topraklamanın periyodik kontrolü | EKİPNET’e kayıtlı elektrik mühendisi, elektrik-elektronik mühendisi, elektrik öğretmeni, elektrik tekniker veya yüksek teknikeri | İş Ekipmanları Yön. Ek-III 2.3.2 |
Yapıların elektrik iç tesisatı için 20 Ocak 2026 tarihli Elektrik ile İlgili Fen Adamlarının Yetki, Görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik, 1 Mart 2026’da yürürlüğe girdi. Bu yönetmeliğe göre yapım işlerinde teknisyenler 1.000 kW’a, tekniker ve yüksek teknikerler 2.000 kW’a, teknik öğretmenler 2.500 kW’a kadar; proje düzenlemede ise sırasıyla 30, 50 ve 80 kW’a kadar yetkilidir. Ustalık belgesi olanlar teknisyenlerle aynı grupta değerlendirilir; fen adamlarının ilgili meslek odasına kayıtlı olması zorunludur.
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği md. 60 ise tüm yüksek gerilimli kuvvetli akım tesislerinde teknik konulardan sorumlu bir elektrik mühendisi bulunmasını ister. Kendi trafosu olan bir fabrikada OG hücresinde manevra, bakım elektrikçisinin günlük işi değildir.
Bakım elektrikçisi yetkisi: işyerinde yazılı yetkilendirme
Belge, kişinin mesleği bildiğini gösterir; işyerinde neyi yapabileceğini göstermez. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği md. 8’e göre özel risk taşıyan iş ekipmanlarının tamiri, tadili, kontrolü, bakımı ve hizmete alınması bu işleri yapmakla özel olarak görevlendirilen kişilerce yapılır; md. 11 bu kişilere yeterli özel eğitim verilmesini ister. Elektrik panoları ve tesisatı bu tanımın tipik örneğidir.
Uygulamada işe yarayan yöntem, elektrik işleri için kademeli bir yetki listesidir. Önerdiğimiz düzen şöyledir:
- Bütün çalışanlar: Pano kapağını açmaz, sigorta kaldırmaz; arızayı bildirir. Bölümünü besleyen ana şalterin ve acil durdurmanın yerini bilir.
- Operatör ve vardiya amiri: Yazılı olarak belirlenmiş şalterleri açıp kapatabilir; pano içine müdahale etmez.
- Bakım elektrikçisi (alçak gerilim): Gerilimsiz çalışma kurallarına göre bakım, arıza giderme ve ölçüm yapar; kilitleme ve etiketlemeyi uygular.
- Yüksek gerilim manevrası: Yalnızca bu iş için yazılı olarak görevlendirilen ve sorumlu elektrik mühendisinin belirlediği kurallara göre çalışan kişiler yapar.
Görevlendirme yazısında kişinin adı, belgesi, yetki kademesi, kapsadığı alanlar ve geçerlilik tarihi yer almalıdır. Liste, belge süreleri ve personel değişikliklerine göre güncellenir; gözden geçirme tarihlerini ve 23 Mart 2027 MYK eşiğini İSG takvimi aracına işleyebilirsiniz. Gerilimsiz çalışmanın adımları için elektrikte beş güvenlik kuralı yazımıza bakabilirsiniz.
Yetkisiz müdahalenin önlenmesi
Yetkilendirme kâğıt üzerinde kalmamalıdır. Yetkisiz kişinin elektrik tesisatına müdahalesini fiilen önleyen önlemler:
- Panolar kilitli: Pano kapakları kilitlenir; anahtarlar yetki listesindeki kişilere zimmetlenir. Önlerine malzeme istiflenmez.
- İşaretleme: Panolar ve tehlikeli bölgeler, elektrik tehlikesini gösteren işaretlerle işaretlenir; hangi panonun hangi bölümü beslediği pano kapağında yazar.
- Kilitleme ve etiketleme: Bakım sırasında enerji, işi yapan kişinin kişisel kilidiyle kilitlenir; kilidi yalnızca sahibi açar. Uygulama ayrıntıları için kilitleme ve etiketleme yazımıza bakın.
- Köprüleme yasağı: Kaçak akım rölesini veya kapı şalterini devre dışı bırakmak, sigortayı daha yüksek akımlısıyla değiştirmek yazılı olarak yasaklanır ve saha turlarında kontrol edilir.
- Arıza bildirim yolu: Çalışanın arızayı bildirebileceği hızlı bir yol yoksa, kendi çözmeye çalışır. Bildirim kanalı ve gece vardiyasında ulaşılacak elektrikçi belli olmalıdır.
Pano düzeni için elektrik panosu güvenliği, olası bir kazada ilk adımlar için elektrik çarpmasında ilk müdahale yazılarımıza bakabilirsiniz.
SİSTEMER Mesleki Eğitim Merkezi, Halk Eğitim Merkezleriyle yapılan işbirliği protokolüyle MEB onaylı 40 saatlik modüller düzenler; modüller işletmenin üretim konusuna göre işletmeyle birlikte seçilir. Ayrıntılar mesleki eğitim sayfamızdadır. Elektrik işleri için yetki listesinin ve talimatların hazırlanması ise Bursa ve çevre illerdeki işletmelere verdiğimiz iş güvenliği uzmanlığı hizmetinin parçasıdır. Bakım elektrikçilerinin yoğun çalıştığı tesislerdeki diğer riskler için metal ve makine sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Fabrikada sigorta değiştirmek için belge gerekir mi?
Sigorta değiştirmek pano içinde yapılan bir elektrik bakım işidir; tehlikeli veya çok tehlikeli işyerinde mesleki eğitim yönetmeliğinin Ek-1 listesindeki “elektrik bakım ve onarım işleri” kapsamında değerlendirilir. Bu işi, belgesi olan ve işverence yazılı olarak görevlendirilmiş kişi yapar.
Elektrik tesisatçısı için MYK belgesi zorunlu mu?
Evet. 2021/1 sayılı Tebliğ ile Elektrik Tesisatçısı Seviye 3, 4 ve 5 belge zorunluluğu kapsamına alındı. Ustalık belgesi olanlar ve ilgili alanda mesleki ve teknik eğitim almış mezunlar, diplomalarındaki alanda çalıştıkları sürece bu şarttan muaftır.
İşletme elektrik bakımcısı için MYK belgesi ne zaman zorunlu oluyor?
2026/1 sayılı Tebliğ, İşletme Elektrik Bakımcısı (Seviye 4) için belge zorunluluğu getirdi. Belgesi olmayanlar ve muafiyet kapsamına girmeyenler 23 Mart 2027’den itibaren bu işte çalıştırılamaz.
Elektrik mühendisi olmayan biri trafo merkezinde çalışabilir mi?
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği md. 60, yüksek gerilim tesislerinde teknik konulardan sorumlu bir elektrik mühendisi bulunmasını ister. Diğer çalışanlar bu mühendisin belirlediği kurallara göre ve yazılı görevlendirmeyle çalışabilir; yetkisiz kişilerin tesise girmesine izin verilmez.
Tehlikeli ve çok tehlikeli işler için pozisyon bazında belge kontrolü ve MEB onaylı 40 saatlik mesleki eğitim modülleri.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.