Kısaca
6331 sayılı Kanun’daki idari para cezaları üç adımda hesaplanır: aykırılığın temel tutarı bulunur, işyeri veya kişi başına verilen cezalara çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre md. 26/3 artırımı uygulanır, çalışan sayısıyla çarpılan cezalarda ise artırım uygulanmaz (md. 26/5). Aykırılık sürdükçe her ay yeniden uygulanan kalemler toplamı hızla büyütür. Bu yazıda 8, 35 ve 120 çalışanlı üç işyeri için hesabı adım adım bulacaksınız.
İSG cezası nasıl hesaplanır? Dört adım
Denetim tutanağında birden fazla eksik yazıldığında işverenin ilk sorusu “toplam ne kadar?” olur. Cevap tek bir tablodan okunmaz; çünkü 6331 sayılı Kanun md. 26’daki cezalar farklı birimlere göre verilir ve artırım kuralı her birime aynı şekilde uygulanmaz. İSG cezası nasıl hesaplanır sorusunu dört adımda cevaplayabilirsiniz:
- Temel tutarı bulun. Her aykırılığın kanundaki tutarı, her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
- Birimi belirleyin. Ceza işyeri başına mı, görevlendirilmeyen kişi başına mı, yerine getirilmeyen yükümlülük başına mı, yoksa çalışan başına mı?
- Artırımı uygulayın. Çalışan başına olanlar hariç bütün cezalar, işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre md. 26/3’teki oranla artırılır.
- Devam eden ayları ekleyin. Bazı aykırılıklarda ceza, aykırılığın devam ettiği her ay için yeniden uygulanır.
Örneklerde kullanılan 2026 temel tutarları şunlardır:
| Aykırılık | 2026 temel tutar | Birim | Her ay tekrar? |
|---|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yapmamak (md. 10/1) | 66.725 TL; devam eden her ay 100.119 TL | İşyeri | Evet |
| Uzman veya hekim görevlendirmemek (md. 6/1) | 111.263 TL | Görevlendirilmeyen kişi | Evet |
| Diğer sağlık personeli görevlendirmemek | 55.597 TL | İşyeri | Evet |
| Acil durum yükümlülükleri (md. 11–12) | 22.194 TL | Yükümlülük | Evet |
| Ölçüm ve kontrol yaptırmamak (md. 10/4) | 33.326 TL | İşyeri | Hayır |
| İSG kurulu oluşturmamak (md. 22) | 44.443 TL | Aykırılık | Hayır |
| Sağlık gözetimi yaptırmamak (md. 15) | 22.194 TL | Çalışan | Hayır |
| Eğitim vermemek (md. 17) | 8.980 TL | Çalışan | Hayır |
| KKD vermemek | 8.980 TL | Çalışan | Hayır |
6331 madde 26 artırım oranları
6331 madde 26 artırım hükmü (md. 26/3), cezaları işyerinin büyüklüğü ve tehlike sınıfına göre büyütür. Oranlar şöyledir:
| Çalışan sayısı | Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli |
|---|---|---|---|
| 10’dan az | Aynı tutar | %25 artırım | %50 artırım |
| 10–49 | Aynı tutar | %50 artırım | %100 artırım |
| 50 ve üzeri | %50 artırım | %100 artırım | %200 artırım |
Tablo, tehlike sınıfına göre ceza artırımının neden bu kadar önemli olduğunu gösterir: 50 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli bir işyerinde aynı aykırılığın cezası üç katına çıkar. Bu yüzden tehlike sınıfınızın doğru belirlenmiş olması, cezanın doğru hesaplanmasının ön şartıdır; kontrol için tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımıza bakın.
Çalışan başı İSG cezası: artırım neden uygulanmaz?
Eğitim, sağlık gözetimi, bilgilendirme ve KKD gibi yükümlülüklerde ceza, ilgili her çalışan için ayrı ayrı verilir. Md. 26/5 açıktır: çalışan sayısıyla çarpılarak verilen idari para cezalarında üçüncü fıkradaki artırım uygulanmaz. Kanun koyucu bu cezalarda büyüklüğün etkisini zaten çalışan sayısı üzerinden hesaba katmıştır.
Çalışan başı İSG cezası hesaplarında en sık hata, iki kuralın birlikte uygulanmasıdır. Örneğin 40 çalışana KKD verilmemişse ceza 40 × 8.980 = 359.200 TL’dir. Buna bir de çok tehlikeli sınıfın %200 artırımı eklenirse tutar hatalı olarak 1.077.600 TL’ye çıkar.
Uzman ve hekim görevlendirmeme cezası ise çalışan başına değil, görevlendirilmeyen kişi başınadır. Bu ceza çalışan sayısıyla çarpılmadığı için artırıma tabidir.
Aylık devam eden ceza
Kanun bazı aykırılıklar için, tespitten sonra aykırılık giderilmezse devam eden her ay için cezanın yeniden uygulanacağını öngörür: uzman veya hekim görevlendirmeme, diğer sağlık personeli görevlendirmeme, risk değerlendirmesi yapmama ve acil durum yükümlülükleri. Risk değerlendirmesinde devam eden aylar için ayrı ve daha yüksek bir tutar vardır; diğerlerinde tutar aynıdır. Bu tutarlar da md. 26’da yer aldığı için artırıma tabidir.
Aylık devam eden ceza, toplamı en hızlı büyüten kalemdir. Pratik sonuç şudur: tutanakta bu kalemlerden biri varsa, itiraz edip etmemeye karar vermeden önce eksikliği gidermeye başlayın. Md. 26/4 ayrıca işin durdurulması hâlinde, durdurmaya sebep olan fiil için ilgili idari para cezasının uygulanmayacağını belirtir.
Örnek 1: 8 çalışanlı talaşlı imalat atölyesi
Talaşlı imalat ve kaynak işleri (NACE 25.53.01) tehlikeli sınıftadır. 10’dan az çalışan olduğu için artırım %25’tir (katsayı 1,25). Denetimde risk değerlendirmesinin yapılmadığı, 8 çalışanın hiçbirine eğitim verilmediği ve acil durum planının hazırlanmadığı tespit edilmiş olsun.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yok | 66.725 × 1,25 | 83.406,25 TL |
| Eğitim verilmemiş (artırım yok) | 8 × 8.980 | 71.840,00 TL |
| Acil durum planı yok (1 yükümlülük) | 22.194 × 1,25 | 27.742,50 TL |
| İlk tespit toplamı | 182.988,75 TL |
Risk değerlendirmesi ve acil durum planı eksikliği sürerse her ay için ayrıca 100.119 × 1,25 = 125.148,75 TL ve 27.742,50 TL, yani aylık 152.891,25 TL eklenir.
Örnek 2: 35 çalışanlı lazer kesim işletmesi
Metallerin lazerle kesilmesi (25.53.03) çok tehlikeli sınıftadır. 10–49 çalışan aralığında artırım %100’dür (katsayı 2). Denetimde iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli görevlendirilmediği, 12 çalışanın periyodik muayenesinin yapılmadığı tespit edilmiş olsun. Çok tehlikeli sınıfta 10 ve üzeri çalışanı olan işyerinde, tam süreli işyeri hekimi yoksa diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunludur.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Uzman görevlendirilmemiş (1 kişi) | 111.263 × 2 | 222.526 TL |
| Diğer sağlık personeli görevlendirilmemiş | 55.597 × 2 | 111.194 TL |
| Sağlık gözetimi yapılmamış (artırım yok) | 12 × 22.194 | 266.328 TL |
| İlk tespit toplamı | 600.048 TL |
Uzman ve diğer sağlık personeli görevlendirmesi üç ay daha yapılmazsa her ay 333.720 TL, üç ayda 1.001.160 TL eklenir ve toplam 1.601.208 TL’ye ulaşır. Bu örnek, aylık devam eden cezaların ilk tespitten daha ağır sonuç doğurabileceğini gösterir.
Örnek 3: 120 çalışanlı nikel kaplama tesisi
Metallerin nikel ile kaplanması (25.51.01) çok tehlikeli sınıftadır. 50 ve üzeri çalışanda artırım %200’dür (katsayı 3). Altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı bu tesiste İSG kurulunun kurulmadığı, risk değerlendirmesinin gerektirdiği ortam ölçümlerinin yaptırılmadığı, bir bölümde 40 çalışana uygun KKD verilmediği ve son bir yılda tatbikat yapılmadığı tespit edilmiş olsun.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| İSG kurulu yok | 44.443 × 3 | 133.329 TL |
| Ölçüm yaptırılmamış | 33.326 × 3 | 99.978 TL |
| KKD verilmemiş (artırım yok) | 40 × 8.980 | 359.200 TL |
| Tatbikat yapılmamış (1 yükümlülük) | 22.194 × 3 | 66.582 TL |
| İlk tespit toplamı | 659.089 TL |
Tatbikat yükümlülüğü yerine getirilmezse her ay için 66.582 TL daha eklenir. Kurulun nasıl kurulacağını İSG kurulu nasıl kurulur yazımızda anlattık.
Bu tutarlar örnek hesaptır; kesin tutarı, gerekçesi belirtilerek Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünün vereceği karar belirler. Cezalar tebliğden itibaren 30 gün içinde ödenir; süresinde ödemede %25 indirim ve 15 günlük itiraz süresi için İSG cezasına itiraz yazımıza bakın. Denetime hazırlık için iş müfettişi denetimi ve yeni yılın İSG kontrol listesi yazılarımız yol gösterir. Eksikleri denetimden önce kapatmak için iş güvenliği uzmanlığı hizmetimizden yararlanabilirsiniz.
Hesapta sık yapılan hatalar
Tutanaktaki tutarı kontrol ederken ya da kendi riskinizi hesaplarken şu hatalara dikkat edin:
- Çalışan başına verilen cezalara (eğitim, sağlık gözetimi, bilgilendirme, KKD) md. 26/3 artırımını da uygulamak
- Uzman ve hekim görevlendirmeme cezasını çalışan sayısıyla çarpmak
- Tehlike sınıfını eski listeye göre almak; 2025’te yenilenen listede sınıfı değişen faaliyetler vardır
- Artırım için yanlış çalışan aralığını kullanmak (ör. 50 çalışanlı işyerini 10–49 aralığında saymak)
- Risk değerlendirmesinin devam eden aylarında ilk tespit tutarını kullanmak; devam eden aylar için ayrı ve daha yüksek bir tutar vardır
- Bir önceki yılın tutarlarıyla hesap yapmak
Sık Sorulan Sorular
Eğitim cezasına tehlike sınıfı artırımı uygulanır mı?
Hayır. Eğitim cezası çalışan başına verilir ve md. 26/5’e göre çalışan sayısıyla çarpılan cezalarda md. 26/3’teki artırım uygulanmaz. Örneğin 10 çalışana eğitim verilmemişse ceza, sınıf ne olursa olsun 10 × 8.980 = 89.800 TL’dir (2026 tutarı).
Uzman görevlendirmeme cezası çalışan sayısına göre mi hesaplanır?
Hayır. Bu ceza görevlendirilmeyen her kişi için verilir ve çalışan sayısıyla çarpılmadığı için tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre artırılır. Aykırılık devam ettiği her ay aynı tutar yeniden uygulanır.
Aylık devam eden ceza hangi aykırılıklarda uygulanır?
Uzman veya hekim görevlendirmeme, diğer sağlık personeli görevlendirmeme, risk değerlendirmesi yapmama ve acil durum yükümlülüklerine aykırılıkta. Risk değerlendirmesinde devam eden aylar için daha yüksek ayrı bir tutar vardır.
Süresinde ödemede indirim nasıl hesaplanır?
Kabahatler Kanunu md. 17/6’ya göre ceza ödeme süresi içinde ödenirse %25 indirim yapılır; 6331 kapsamındaki cezalarda bu süre tebliğden itibaren 30 gündür. Örnek 1’deki 182.988,75 TL’lik toplam, süresinde ödendiğinde 137.241,56 TL olur. Ödeme, itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
2027’de ceza tutarları değişir mi?
Evet. Kabahatler Kanunu md. 17/7’ye göre idari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır. Artırım oranları ve hesap yöntemi ise aynı kalır.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.