Kısaca
İşyerinize görevlendirilen uzmanın belgesi tehlike sınıfınıza uymalıdır; çok tehlikelide A, tehlikelide en az B, az tehlikelide en az C. Belgeler İSG-KATİP’te dijital olarak tanımlanır ve beş yılda bir vize edilir; vizesi yapılmayan belge askıya alınır. Sınıfı uymayan veya askıdaki bir belgeyle yapılan görevlendirme, denetimde görevlendirme yapılmamış gibi değerlendirilebilir.
Belgeyi neden siz de kontrol etmelisiniz?
İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olarak görevlendirilecek kişinin, ilgili yönetmeliğe göre geçerli bir belgeye sahip olması zorunludur (İGU Yönetmeliği md. 7/1; Hekim ve DSP Yönetmeliği md. 7/1). Hizmeti bir OSGB’den almanız bu yükümlülüğü sizden almaz: 6331 sayılı Kanun md. 4’e göre dışarıdan hizmet almak işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
Bu yüzden iş güvenliği uzmanı belge sorgulama, sözleşme imzalanırken bir kez yapılıp unutulacak bir iş değildir. Uzman değiştiğinde, tehlike sınıfınız değiştiğinde ve belgenin vize tarihi yaklaştığında tekrarlanmalıdır. Görevlendirme kaydının kendisini İSG-KATİP’te nasıl kontrol edeceğiniz için İSG-KATİP görevlendirme sorgulama yazımıza bakabilirsiniz; bu yazı ise kişinin belgesine odaklanır.
A, B, C sınıfları ve tehlike sınıfı eşleşmesi
Kanun, uzmanın belge sınıfını işyerinin tehlike sınıfına bağlar (md. 8/5). İGU Yönetmeliği de C sınıfı belgeye sahip olanların az tehlikeli, B sınıfı belgeye sahip olanların az tehlikeli ve tehlikeli, A sınıfı belgeye sahip olanların ise bütün tehlike sınıflarındaki işyerlerinde çalışabileceğini yazar (md. 7/2).
| İşyerinin tehlike sınıfı | Kabul edilen uzman belgesi | Kabul edilmeyen |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | A, B veya C | — |
| Tehlikeli | A veya B | C |
| Çok tehlikeli | Yalnızca A | B, C |
İSG uzmanı sınıfı öğrenme sorusunun cevabı uzmanın belgesinde yazar; ama sınıfların nasıl yükseldiğini bilmek, size sunulan bilgiyi sorgulamanızı kolaylaştırır. Yönetmeliğe göre C sınıfı belgeyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını sözleşmeyle belgeleyen ve B sınıfı eğitimine katılarak sınavda başarılı olan kişi B sınıfı belge alır; B sınıfıyla en az dört yıl fiilen görev yapan ve A sınıfı sınavında başarılı olan kişi A sınıfı belge alır (md. 8/1). Sınavlarda 100 üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır (md. 28/4). Bu yüzden “geçen ay belgesini aldı, A sınıfı” gibi bir bilgi, tek başına kuşkuyla karşılanmalıdır.
Tehlike sınıfınızdan emin değilseniz önce onu doğrulayın; asıl işinizin NACE koduna göre sınıfınızı tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımızla kontrol edebilirsiniz.
İş güvenliği uzmanı belge sorgulama: adım adım
İGU Yönetmeliği, belgeleri hak eden adaylar için belgelerin e-Devlet sistemine geçildikten sonra Genel Müdürlükçe elektronik olarak düzenleneceğini söyler (md. 28/A). Bakanlığın İSG-KATİP kılavuzuna göre de belge, ödeme ve onay işlemlerinin ardından İSG-KATİP üzerinden dijital olarak tanımlanır. İşveren olarak şu adımlarla ilerleyin:
- Kendi tehlike sınıfınızı netleştirin. Hangi sınıfta belge aradığınızı bilmeden kontrol anlamsızdır.
- OSGB’den yazılı bilgi isteyin. Görevlendirilecek uzmanın adı-soyadı, belge sınıfı, belge numarası ve vize tarihi teklifte veya sözleşme ekinde yazılı olsun.
- Uzmanın kendi kaydını görün. Uzman, belgesini İSG-KATİP’teki kendi hesabından görüntüleyebilir. Belge kaydının çıktısını veya ekran görüntüsünü isteyin ve sözleşme dosyanıza ekleyin.
- Onay ekranında karşılaştırın. İSG-KATİP’te onay bekleyen görevlendirmeyi onaylamadan önce görevli kişinin adını ve belge sınıfını, OSGB’nin size yazılı verdiği bilgilerle karşılaştırın. Sözleşme onay adımları için İSG-KATİP sözleşme onayı yazımıza bakın.
- Askı ve iptal ilanlarını takip edin. Belgesinin geçerliliği askıya alınanlar ve belgesi iptal edilenler, Genel Müdürlük internet sayfasında ilan edilir (md. 32/4).
- Kaydı güncel tutun. Kontrol tarihini ve sonucunu İSG dosyanıza yazın; uzman değişikliğinde aynı adımları tekrarlayın.
İSG-KATİP sertifika sorgulama ve uzman belgesi geçerliliği
Belgenin sınıfı kadar geçerliliği de önemlidir. İGU Yönetmeliği, yönetmelik kapsamında yetkilendirilen kişi ve kurumların belgelerinin beş yılda bir vize ettirilmesini zorunlu tutar (md. 20/1). Vize tarihinden önce başvuru yapmayan kişilerin belgeleri, vize işlemleri tamamlanıncaya kadar askıya alınır; başvuru yapan kişilerin işlemleri vize tarihinden itibaren 60 gün içinde tamamlaması gerekir (md. 20/7). Vize başvurusu da İSG-KATİP üzerinden yapılır.
Askıya alınma tek nedeni vize değildir. Belgelendirilen kişilerin belgeleri, ihtar puanı toplamı 100’e ulaştığında altı ay süreyle askıya alınır (md. 34/1). Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanan bir iş kazası ya da meslek hastalığında ihmali yargı kararıyla kesinleşen uzmanın belgesi de altı ay askıya alınır ve bu uzmanın İSG-KATİP’teki bütün sözleşmeleri kendiliğinden iptal edilir (md. 34/2). Askı süresince kişi belgesine dayalı yetkilerini kullanamaz (md. 34/3).
Sahada sık karşılaşılan dört uyumsuzluk
Belge kontrolünde sorun çoğu zaman sahte bir belge değil, bilgilerin birbirini tutmamasıdır. Şu dört durumda onay vermeden önce durun:
- Teklifteki isim ile onay ekranındaki isim farklı. Teklifte adı geçen A sınıfı uzman yerine İSG-KATİP’te başka biri görünüyorsa, yeni kişinin belge sınıfını ve vize tarihini yazılı olarak isteyin; açıklama gelmeden onaylamayın.
- Tehlike sınıfınız yükseldi. Örneğin metallerin lazerle kesilmesi asıl işleriniz arasına girdiyse sınıfınız çok tehlikeliye çıkar; mevcut B sınıfı uzman artık yeterli değildir.
- Vize tarihi yaklaşıyor veya geçti. Uzmanın vize tarihini sözleşme dosyanıza yazın ve tarih yaklaştığında vize başvurusunun yapılıp yapılmadığını sorun.
- Birden fazla uzman görevli. Vardiyalı işyerlerinde görevlendirme vardiyalara uygun yapılır; ancak hesaplanan çalışma süresi, vardiya düzeni dışında bölünerek birden fazla uzmana verilemez (İGU Yön. md. 7/4). Görevli her uzmanın belgesini ayrı ayrı kontrol edin.
İşyeri hekimi belgesi sorgulama
İşyeri hekimlerinde uzmanlardaki gibi A, B, C sınıfları yoktur; hekim, Hekim ve DSP Yönetmeliği’ne göre verilen işyeri hekimliği belgesine sahip olmalıdır (md. 7/1, 8). Belge, işyeri hekimliği eğitim programını tamamlayıp sınavda başarılı olan hekimlere ve yönetmelikte sayılan diğer şartları taşıyanlara verilir. İşyeri hekimi belgesi sorgulama için de aynı yolu izleyin: OSGB’den hekimin adını ve belge bilgilerini yazılı isteyin, hekimden İSG-KATİP’teki belge kaydını görün ve onay ekranındaki bilgilerle karşılaştırın.
Hekim belgeleri de beş yılda bir vizeye tabidir ve vize başvurusu yapılmazsa belge askıya alınır (Hekim ve DSP Yön. md. 27/1, 27/7). Diğer sağlık personeli için de Bakanlıkça verilen belge aranır; DSP, 10 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde görevlendirilir. Hekimin görevleri için işyeri hekimi görevleri yazımıza bakabilirsiniz.
Sınıf uyumsuzluğunun ve askıdaki belgenin sonuçları
Tehlikeli sınıftaki bir işyerine C sınıfı uzman görevlendirilmesi ya da belgesi askıdaki bir uzmanın görevine devam etmesi, Kanun’un aradığı niteliklere uygun görevlendirme yapılmadığı anlamına gelir. Denetimde bu durum, uzman görevlendirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi olarak değerlendirilebilir. Bu yükümlülüğe aykırılığın 2026 temel cezası görevlendirilmeyen kişi başına 111.263 TL’dir ve aykırılık sürdüğü her ay aynı tutar uygulanır. Tutar işyeri büyüklüğü ve tehlike sınıfına göre artırılır: örneğin 10–49 çalışanı olan tehlikeli sınıftaki bir işyerinde %50 artırımla kişi başına 166.894,50 TL’ye ulaşır. Kendi durumunuz için İSG idari para cezaları aracımızı kullanabilirsiniz.
Uyumsuzluğun en sık nedeni, işyerinin tehlike sınıfının değişmesidir. Asıl iş değişikliği bir ay içinde bildirilir; sınıf değişirse uzman sınıfı, aylık süre ve gerekiyorsa DSP görevlendirmesi gibi yükümlülükler 90 gün içinde yeni sınıfa göre yerine getirilir. Sınıfınız yükseldiğinde OSGB’nizden yeni sınıfa uygun uzmanın adını ve belge bilgilerini yazılı isteyin.
SİSTEMER, Bursa ve komşu illerde iş güvenliği uzmanlığı hizmeti veren Bakanlık yetkili bir OSGB’dir. Hangi OSGB ile çalışırsanız çalışın, uzmanın adını, belge sınıfını ve vize tarihini teklif ve sözleşme aşamasında yazılı olarak istemenizi öneririz. OSGB seçerken sorulacak diğer sorular için OSGB seçerken dikkat edilecekler yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İSG uzmanının sınıfını nasıl öğrenirim?
OSGB’den uzmanın adını, belge sınıfını ve belge numarasını yazılı isteyin; uzmandan İSG-KATİP’teki belge kaydının çıktısını alın ve İSG-KATİP onay ekranındaki bilgilerle karşılaştırın.
Tehlikeli sınıftaki işyerine C sınıfı uzman görevlendirilebilir mi?
Hayır. Tehlikeli sınıfta en az B sınıfı, çok tehlikeli sınıfta yalnızca A sınıfı belgeli uzman görevlendirilebilir. C sınıfı belge yalnızca az tehlikeli işyerleri için geçerlidir.
Uzman belgesinin geçerlilik süresi var mı?
Belgeler beş yılda bir vize edilir. Vize tarihinden önce başvuru yapılmazsa belge vize işlemi tamamlanana kadar askıya alınır; ihtar puanı veya yargı kararı gibi nedenlerle de altı ay süreyle askıya alınabilir.
İşyeri hekiminin de sınıfı var mı?
Hayır. İşyeri hekimlerinde A, B, C sınıflandırması yoktur; hekimin geçerli bir işyeri hekimliği belgesine sahip olması ve belgenin vizesinin güncel olması yeterlidir.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.