Kısaca
İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin Ek-1 listesi 13 Mart 2025’te NACE Rev.2.1’e göre tamamen yenilendi; bazı faaliyetlerin sınıfı değişti. Örneğin tekstil ağartma ve boyama (13.30.01) çok tehlikeliden tehlikeliye indi. Sınıfı değişen işyeri, yeni sınıfın gerektirdiği uzman, hekim, eğitim ve muayene düzenini 90 gün içinde kurmalıdır. Yazıda sınıfa göre değişen yükümlülükleri tablo ve örnek hesapla gösteriyoruz.
NACE Rev.2.1 tehlike sınıfı değişikliği: listede ne değişti?
İşyerinizin tehlike sınıfı; uzmanın belge sınıfından eğitim saatine, muayene aralığından ceza artırımına kadar İSG’deki hemen her hesabın girdisidir. NACE Rev.2.1 tehlike sınıfı değişikliği bu girdiyi bazı işyerleri için değiştirdi. İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin ekindeki liste, 13 Mart 2025 tarihli ve 32840 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle baştan sona yenilendi. Yeni 2025 tehlike sınıfları listesi, faaliyet sınıflamasının güncel sürümü NACE Rev.2.1’e dayanan 6 haneli kodlardan oluşur. Listede 21 Mayıs 2025 ve 1 Nisan 2026’da da değişiklik yapıldı.
Tebliğ md. 2’ye göre sınıf, işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlenir; birden fazla asıl iş varsa yüksek sınıf esas alınır. Kodunuzu nasıl bulacağınızı ve itiraz yolunu tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımızda anlattık. Bu yazı, sınıfı değişen bir işyerinin ne yapması gerektiğine odaklanıyor.
Eski NACE kodları neden yanıltır?
2012 listesine göre hazırlanmış tablolar, eski teklifler, eski bir risk değerlendirmesinin kapağı ya da internette dolaşan “sınıf listeleri” bugünkü sınıfınızı göstermeyebilir. Eski NACE kodları üç şekilde hataya yol açar:
- Kod aynı, sınıf farklı. Faaliyetin kodu korunmuş ama sınıfı değişmiş olabilir. Aşağıdaki boyahane örneği böyledir.
- Faaliyet yeniden tanımlanmış. Rev.2.1’de bazı faaliyetler bölünmüş, birleştirilmiş veya başka bir koda taşınmıştır. Eski koda bakarak yeni listede yanlış satırı okuyabilirsiniz.
- Belgeler güncellenmemiş. OSGB sözleşmesi, eğitim planı ve muayene programı eski sınıfa göre yazılmış olarak kalır; sınıf değiştiği hâlde kimse fark etmez.
Pratik kural şudur: İşyeri kaydınızda görünen güncel 6 haneli kodu alın, Ek-1’in güncel hâlinde o satırı bulun ve faaliyet tanımının işyerinizde fiilen yapılan asıl işle örtüştüğünü kontrol edin. Örtüşmüyorsa sorun koddadır, ve bu ayrı bir düzeltme konusudur.
Sınıfı değişen faaliyet örneği: tekstil ağartma ve boyama
Doğrulanmış bir örnek tekstilden gelir. 13.30.01 Tekstil ağartma ve boyama 2012 listesinde çok tehlikeli sınıftaydı; 2025 listesinde tehlikeli sınıftadır. Bursa’da boyahanelere ayrılmış bir ihtisas bölgesi, Nilüfer’deki TOSAB Bursa Tekstil Boyahaneleri İhtisas OSB bulunduğu için bu değişiklik bölgedeki boyahaneleri doğrudan ilgilendirir. Sınıfın düşmesi risklerin azaldığı anlamına gelmez; kimyasallar, buhar kazanları ve sıcak yüzeyler sahada aynen durur. Boyahanelere özgü riskler için tekstil boyahane ve terbiye yazımıza bakabilirsiniz.
Aynı sektörde farklı sınıflar yan yana bulunur: 2025 listesinde 13.20.16 pamuklu dokuma tehlikeli, 14.21.01 dış giyim (konfeksiyon) az tehlikelidir. Aynı çatı altında hem dokuma hem konfeksiyon yapan bir işletmede, ikisi de asıl işse yüksek olan sınıf, yani tehlikeli sınıf geçerlidir. Sınıf değişikliği yalnızca listeden gelmez; işyerine yeni bir asıl iş eklendiğinde de sınıf yükselebilir. Örneğin talaşlı imalat yapan tehlikeli sınıftaki bir atölyeye asıl iş olarak lazer kesim (25.53.03, çok tehlikeli) eklenirse sınıf çok tehlikeliye çıkar.
Tehlike sınıfı değişti, ne yapmalı? Sınıfa göre değişen yükümlülükler
“Tehlike sınıfı değişti ne yapmalı” sorusunun cevabı, aşağıdaki tablonun satırlarını eski ve yeni sınıf için karşılaştırmaktır. Değerler 6331 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerdeki asgari şartlardır.
| Yükümlülük | Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Uzman belge sınıfı | En az C | En az B | A |
| Uzman süresi (çalışan başına, aylık) | 10 dk | 20 dk | 40 dk |
| Hekim süresi (çalışan başına, aylık) | 5 dk | 10 dk | 15 dk |
| Diğer sağlık personeli (çalışan başına, aylık) | Gerekmez | Gerekmez | 10–49 çalışanda 10 dk, 50–249’da 15 dk, 250 ve üzerinde 20 dk |
| Temel eğitim (asgari) | 8 saat | 12 saat | 16 saat |
| Eğitim tekrarı (en az 8 saat) | 3 yılda bir | 2 yılda bir | Her yıl |
| Periyodik muayene (en geç) | 5 yılda bir | 3 yılda bir | Her yıl |
| Risk değerlendirmesi ve acil durum planı yenileme | 6 yıl | 4 yıl | 2 yıl |
| İlkyardımcı | Her 20 çalışana 1 | Her 15 çalışana 1 | Her 10 çalışana 1 |
| Destek elemanı (her ekip için) | 50 çalışana kadar 1 | 40 çalışana kadar 1 | 30 çalışana kadar 1 |
| İşe uygunluk raporu olmadan işe başlatma | Mümkün | Başlatılamaz | Başlatılamaz |
Bu tabloya iki madde daha eklenir. Birincisi, 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerinde işverenin Bakanlık eğitimini tamamlayarak hizmeti kendisinin yürütme imkânı, sınıf yükselince ortadan kalkar. İkincisi, idari para cezalarındaki artırım oranı sınıfa göre değişir; örneğin 50 ve üzeri çalışanı olan işyerinde artırım tehlikelide yüzde 100, çok tehlikelide yüzde 200’dür. Kendi rakamlarınızı görmek için İSG yükümlülük hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Örnek hesap: sınıfı düşen ve yükselen iki işyeri
Sınıfı düşen: 120 çalışanlı boyahane (çok tehlikeli → tehlikeli)
| Kalem | Önce (çok tehlikeli) | Sonra (tehlikeli) |
|---|---|---|
| Uzman süresi | 120 × 40 = 4.800 dk (80 saat/ay), A sınıfı | 120 × 20 = 2.400 dk (40 saat/ay), en az B sınıfı |
| Hekim süresi | 120 × 15 = 1.800 dk (30 saat/ay) | 120 × 10 = 1.200 dk (20 saat/ay) |
| Diğer sağlık personeli | 120 × 15 = 1.800 dk (30 saat/ay) | Zorunlu değil |
| Periyodik muayene | Her yıl | En geç 3 yılda bir |
| İlkyardımcı | 12 kişi | 8 kişi |
| Destek elemanı (her ekip) | 4 kişi | 3 kişi |
Sınıf düştüğünde asgari şartlar azalır, ama azaltmak zorunlu değildir. Gürültü, kimyasal veya toz maruziyeti nedeniyle yapılan tetkiklerin sıklığını işyeri hekimi riske göre belirler ve bu aralık, sınıfa bağlı genel aralıktan kısa olabilir. Mesleki eğitim belgesi zorunluluğu da tehlikeli sınıftaki işler için devam eder.
Sınıfı yükselen: 40 çalışanlı işyeri (az tehlikeli → tehlikeli)
- Uzman belgesi en az B sınıfına çıkar; C sınıfı uzmanla devam edilemez.
- Uzman süresi 400 dakikadan 800 dakikaya, hekim süresi 200 dakikadan 400 dakikaya çıkar.
- Çalışanlar işe uygunluk raporu olmadan işe başlatılamaz ve raporlar işyeri hekiminden alınır.
- Eğitim tekrarı 3 yıldan 2 yıla, periyodik muayene aralığı 5 yıldan 3 yıla iner.
- İlkyardımcı sayısı 2’den 3’e çıkar.
- Risk değerlendirmesinin yenileme süresi 6 yıldan 4 yıla iner; mevcut doküman yeni sınıfa göre gözden geçirilir.
Uzmanın görev ve yetkileri için iş güvenliği uzmanı görevleri yazımıza bakabilirsiniz. Uzman ve hekim sürelerinin hesap mantığı için işyeri hekimi ve uzman çalışma süreleri yazımıza bakabilirsiniz.
Tehlike sınıfı 90 gün içinde: uyarlama planı
Tehlike sınıfı 90 gün kuralını takvime dökmek, son haftaya yığılmayı önler.
- İlk hafta: tespit. Güncel kodu ve sınıfı yazılı olarak belirleyin; asıl iş tanımının işyerinizle örtüştüğünü kontrol edin.
- İlk 2 hafta: sözleşmeler. OSGB sözleşmesini yeni süreler ve gerekiyorsa yeni belge sınıfıyla güncelleyin. İSG-KATİP’teki görevlendirmeler de yeni sınıfa göre yeniden onaylanır; sözleşme onayının süreleri için İSG-KATİP sözleşme onayı yazımıza bakın.
- İlk ay: sağlık gözetimi. İşyeri hekimi periyodik muayene programını yeni aralığa göre yeniden planlar; sınıf yükseldiyse işe uygunluk raporu düzeni kurulur.
- İlk 2 ay: eğitim. Eğitim planı yeni tekrar aralığına göre güncellenir. Sınıf yükseldiyse mevcut çalışanların eğitim kayıtlarının yeni sınıfın saat şartlarını nasıl karşıladığını uzmanla değerlendirin; işe özgü riskler konusunun tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze verildiğini unutmayın.
- İlk 2 ay: acil durum ekipleri. İlkyardımcı ve destek elemanı sayıları yeni orana göre tamamlanır.
- 90. güne kadar: dokümanlar ve bildirim. Risk değerlendirmesi ve acil durum planının kapakları, yenileme tarihleri ve içerikleri yeni sınıfa göre güncellenir; yapılanlar Genel Müdürlüğe bildirilir.
İş güvenliği uzmanlığı hizmetimizde bu planı sizinle birlikte yürütür, her adımın kaydını dosyanıza ekleriz. Yenileme tarihlerini tek yerde görmek için İSG takvimi aracını kullanabilirsiniz. Tekstil sektörüne özgü diğer konular için sektör sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Tehlike sınıfım değiştiyse ne kadar sürem var?
Tebliğ md. 3’e göre yeni sınıfın gerektirdiği yükümlülükler 90 gün içinde yerine getirilir ve İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne bildirilir. Asıl iş değişikliği ise 1 ay içinde Bakanlığa bildirilir.
Sınıfım düştüyse uzman ve hekim süresini hemen azaltmalı mıyım?
Zorunlu değildir. Sınıf düşünce asgari süreler azalır, ama riskler değişmediyse mevcut düzeni korumak mümkündür. Azaltma kararını risk değerlendirmesi ve sağlık gözetimi sonuçlarına göre verin.
2012 listesine göre hazırlanmış belgeler geçersiz mi?
Belgeler kendiliğinden geçersiz olmaz; ancak sınıfınız değiştiyse yenileme tarihleri, eğitim saatleri ve görevlendirme süreleri yeni sınıfa göre güncellenmelidir. Sınıfınız değişmediyse belgelerde yazan kodun güncel listedeki karşılığını kontrol etmeniz yeterlidir.
Eski NACE kodumu nereden kontrol ederim?
İşyeri kaydınızda görünen güncel 6 haneli kodu alın ve Tebliğ’in güncel Ek-1 listesinde karşılığını bulun. Faaliyet tanımı işyerinizde yapılan asıl işle örtüşmüyorsa kodun düzeltilmesi ayrı bir süreçtir.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.