Kısaca
Tehlikeli sınıftaki bir işyeri en az B sınıfı iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir; uzman çalışan başına ayda 20, hekim 10 dakika çalışır. Risk değerlendirmesi ve acil durum planı 4 yılda bir yenilenir, periyodik muayene en geç 3 yılda bir yapılır, temel eğitim 12 ders saati, tekrar eğitimi 2 yılda bir en az 8 saattir. Bu yazı yükümlülükleri 60 çalışanlı bir talaşlı imalat atölyesi örneğiyle yıllık takvime yerleştirir.
Tehlikeli sınıf ne demek, nasıl öğrenilir?
Tehlikeli sınıf işyeri yükümlülükleri, az tehlikeli sınıfa göre daha sık yenilenen belgeler, daha uzun eğitimler ve daha nitelikli uzman demektir; hepsinin başlangıç noktası da sınıfın doğru belirlenmesidir. İşyerinin tehlike sınıfı, SGK sicilindeki NACE koduna karşılık gelen ve İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin Ek-1 listesinde yer alan sınıftır. Tebliğe göre esas alınan, işyerinde yürütülen asıl iştir; birden çok asıl iş varsa yüksek olan sınıf geçerlidir. Ek-1, 13 Mart 2025’te NACE Rev.2.1’e göre altı haneli kodlarla tamamen yenilendi; eski 2012 kodlarına göre yapılan değerlendirmeleri güncellemeniz gerekir.
Bursa’nın sanayi yapısında tehlikeli sınıf çok yaygındır. 2025 listesinden doğrulanmış örnekler:
- 25.53.01 Talaşlı imalat ve kaynak işleri: tehlikeli
- 29.32.20 Motorlu kara taşıtları için parça ve aksesuar imalatı: tehlikeli
- 13.20.16 Pamuklu dokuma: tehlikeli
- 31.00.01 Yatak odası, mutfak vb. mobilya imalatı: tehlikeli
Aynı sektörde bir alt faaliyetin sınıfı farklı olabilir: örneğin 25.53.03 metallerin lazerle kesilmesi çok tehlikelidir. Kodunuzu doğrulamak için tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımıza bakın. Sınıfı değişen işyeri, gerekenleri 90 gün içinde yerine getirir. Az tehlikeli sınıfla karşılaştırma için az tehlikeli işyeri yükümlülükleri yazımız yol gösterir.
Uzman ve hekim: B sınıfı belge ve dakika hesabı
6331 sayılı Kanun md. 8/5’e göre tehlikeli sınıftaki işyerinde görevlendirilecek iş güvenliği uzmanının en az B sınıfı belgesi olmalıdır; A sınıfı uzman da görev yapabilir, C sınıfı uzman yapamaz. Diğer sağlık personeli (DSP) görevlendirme zorunluluğu yalnız çok tehlikeli sınıf içindir.
Aylık asgari süreler çalışan başına uzman için 20 dakika, hekim için 10 dakikadır. Uzman için her 500, hekim için her 1000 çalışana bir tam süreli görevlendirme yapılır; artan çalışan için dakika hesabı uygulanır. Örnekler:
- 60 çalışan: uzman 60 × 20 = 1.200 dakika (20 saat), hekim 60 × 10 = 600 dakika (10 saat) aylık.
- 650 çalışan: uzman 1 tam süreli + kalan 150 çalışan için 3.000 dakika (50 saat); hekim 650 × 10 = 6.500 dakika (yaklaşık 108 saat) aylık.
Kendi rakamlarınızı İSG yükümlülük hesaplama aracında görebilir, hesap mantığının ayrıntısını hekim ve uzman çalışma süreleri yazımızda bulabilirsiniz. OSGB’den hizmet alıyorsanız sözleşme İSG-KATİP’te hazırlanır ve iki taraf en geç 5 gün içinde onaylar; onaylanmamış görevlendirmeyle göreve başlanamaz.
Tehlikeli sınıf işyeri yükümlülükleri tablosu
| Yükümlülük | Tehlikeli sınıfta kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı | En az B sınıfı; ayda 20 dk/çalışan; 500 çalışanda 1 tam süreli | 6331 md. 8/5; İGU Yönetmeliği md. 12 |
| İşyeri hekimi | Ayda 10 dk/çalışan; 1000 çalışanda 1 tam süreli | Hekim Yönetmeliği md. 12 |
| Diğer sağlık personeli | Gerekmez | 6331 md. 6 |
| Risk değerlendirmesi | En geç 4 yılda bir ve değişikliklerde | Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği |
| Acil durum planı | 4 yılda bir; tatbikat en az yılda bir | Acil Durumlar Yönetmeliği |
| Destek elemanı | Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için 40 çalışana kadar en az 1 | Acil Durumlar Yönetmeliği md. 11 |
| İlkyardımcı | Her 15 çalışana 1 | İlkyardım Yönetmeliği |
| İşe giriş muayenesi | İşe uygunluk raporu olmadan işe başlatılamaz | 6331 md. 15 |
| Periyodik muayene | En geç 3 yılda bir; hekim kısaltabilir | Hekim Yönetmeliği md. 9 |
| İşe başlama eğitimi | En az 2 saat, yüz yüze, işe başlamadan önce | Eğitim Yönetmeliği 2026 md. 7 |
| Temel eğitim | 12 ders saati, ilk 3 ay içinde; 4. konu grubuna en az 3 saat, yüz yüze | md. 8 ve 13 |
| Tekrar eğitimi | 2 yılda bir, en az 8 saat | md. 14 |
| Mesleki eğitim belgesi | Mesleki eğitim yönetmeliği Ek-1’deki işlerde işe almadan önce | 6331 md. 17 |
| İSG kurulu | 50 ve üzeri çalışan ve 6 aydan uzun süren sürekli işlerde | 6331 md. 22 |
| Çalışan temsilcisi | 2–50 çalışanda 1, 51–100 çalışanda 2, 101–500 çalışanda 3 | 6331 md. 20 |
Eğitim süreleri, 2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İSG eğitimleri yönetmeliğine göredir. Uzaktan eğitim yalnız ilk üç konu grubunda mümkündür; işe ve işyerine özgü riskleri kapsayan 4. konu grubu tehlikeli sınıfta yüz yüze verilir. Değişikliklerin özeti için yeni İSG eğitim yönetmeliği yazımıza bakın.
60 çalışanlı atölye için yıllık takvim
Örnek işletme: Bursa’da talaşlı imalat ve kaynak yapan (25.53.01), tek vardiyada 60 kişinin çalıştığı bir atölye. Bu işletme için asgari sayılar şöyledir: aylık 20 saat uzman ve 10 saat hekim hizmeti, 4 ilkyardımcı (60 / 15), söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için 2 destek elemanı (60 / 40, yukarı yuvarlanır), 2 çalışan temsilcisi ve 50 çalışan eşiği aşıldığı için bir İSG kurulu. Kurul ayda en az bir kez toplanır; ancak tehlikeli işyerlerinde kurul bu süreyi iki ay olarak belirleyebilir.
Yıllık iş akışını şöyle planlayabilirsiniz:
- Ocak: Uzman ve hekimin birlikte hazırladığı yıllık çalışma planı işverenin onayına sunulur; yıl içindeki eğitim, muayene, ölçüm ve periyodik kontrol tarihleri bu planda yer alır. Hazırlık için yıllık çalışma planı yazımıza bakabilirsiniz.
- Şubat–Mart: Forklift, kompresör tankı, pres, kaynak makineleri ve elektrik tesisatının Ek-III’e göre periyodik kontrolleri yaptırılır.
- Nisan: Acil durum tatbikatı yapılır, tatbikat raporu hazırlanır ve plan gerekirse düzeltilir.
- Mayıs: Gürültü ve kaynak dumanı ölçümleri, risk değerlendirmesinin öngördüğü aralıkla yetkili laboratuvar ve sağlık kuruluşlarıyla planlanır.
- Haziran: Son tekrar eğitiminin üzerinden 2 yıl geçen çalışanlar için en az 8 saatlik tekrar eğitimi verilir.
- Eylül: Periyodik muayenesi dolan çalışanlar muayene edilir; tehlikeli sınıfta her çalışanın muayenesi en geç 3 yılda bir yenilenir, 18 yaş altı ve gebe çalışanlarda en geç 6 ayda bir.
- Kasım: Risk değerlendirmesi yılın kaza, ramak kala ve ölçüm sonuçlarıyla gözden geçirilir; 4 yıllık yenileme tarihi yaklaşıyorsa yeni çalışma başlatılır.
- Aralık: Hekim ve uzmanın birlikte hazırladığı yıllık değerlendirme raporu tamamlanır.
İşe yeni başlayan her çalışan için ayrıca sabit bir sıra izlenir: işe giriş muayenesi ve işe uygunluk raporu, en az 2 saatlik işe başlama eğitimi, gerekiyorsa mesleki eğitim belgesinin kontrolü ve ilk 3 ay içinde 12 saatlik temel eğitim. Tarihleri İSG takvimi aracına girerek hatırlatmaya bağlayabilirsiniz.
Tehlikeli sınıfta sık yapılan hatalar
- Az tehlikeli sınıfın sürelerini uygulamak: Temel eğitimi 8 saat vermek, periyodik muayeneyi 5 yılda bir planlamak veya risk değerlendirmesini 6 yılda bir yenilemek.
- C sınıfı uzmanla devam etmek: 2025 listesiyle sınıfı az tehlikeliden tehlikeliye çıkan işyerleri, 90 gün içinde en az B sınıfı uzmana geçmelidir.
- 4. konu grubunu uzaktan vermek: İşe özgü riskler tehlikeli sınıfta yüz yüze verilmezse eğitim eksik sayılır.
- Kurulu kurup toplamamak: Toplantı tutanağı ve karar defteri olmayan bir kurul, denetimde kurulun fiilen çalışmadığını gösterir; kurul kararlarını uygulamamak da ayrıca cezai yaptırım konusudur.
- Taşeron çalışanları unutmak: Aynı işyerinde çalışan alt işveren personelinin eğitim ve sağlık raporları da kontrol edilmelidir.
Cezalar tehlikeli sınıfta nasıl artar?
6331 md. 26/3’e göre tehlikeli sınıftaki işyerlerinde idari para cezaları 10’dan az çalışanda %25, 10–49 çalışanda %50, 50 ve üzeri çalışanda %100 artırılarak uygulanır. Çalışan başına hesaplanan cezalarda artırım yapılmaz (md. 26/5). Örnek atölyemiz 60 çalışanlı olduğundan:
- Risk değerlendirmesi yapılmamışsa 66.725 TL’lik temel tutar %100 artırımla 133.450 TL olur; aykırılık sürdükçe her ay ayrıca ceza uygulanır.
- İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirilmemişse 111.263 TL’lik kişi başı temel tutar %100 artırımla 222.526 TL olur ve her ay tekrarlanır.
- Eğitim verilmeyen 20 çalışan için ceza çalışan başına 8.980 TL’den, artırımsız 179.600 TL’dir.
Kendi işyerinizin tutarlarını idari para cezası hesaplayıcısında görebilirsiniz. Tehlikeli sınıftaki işyerleri için uzman ve hekim görevlendirmesini, eğitim ve muayene takvimiyle birlikte iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği hizmetlerimiz kapsamında yürütüyoruz. Metal sektörüne özgü riskler için metal ve makine sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Tehlikeli sınıfta C sınıfı uzman çalışabilir mi?
Hayır. 6331 md. 8/5’e göre tehlikeli sınıfta en az B sınıfı belge gerekir. A sınıfı uzman görev yapabilir; C sınıfı uzman yalnız az tehlikeli işyerlerinde çalışabilir.
Tehlikeli sınıfta periyodik muayene kaç yılda bir yapılır?
En geç 3 yılda bir. İşyeri hekimi gerekli görürse süreyi kısaltır; çocuk, genç ve gebe çalışanlarda muayene en geç 6 ayda bir tekrarlanır.
Tehlikeli sınıf eğitim süresi ne kadar?
İşe başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi, ardından ilk 3 ay içinde 12 ders saatlik temel eğitim verilir. Tekrar eğitimi 2 yılda bir ve en az 8 saattir.
Tehlikeli sınıfta diğer sağlık personeli zorunlu mu?
Hayır. DSP görevlendirme zorunluluğu 10 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli işyerleri içindir. Tehlikeli sınıfta uzman ve hekim görevlendirmesi yeterlidir.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.