Kısaca
2 Nisan 2026 tarihli eğitim yönetmeliğinin Ek-1’i temel eğitimi dört konu grubunda toplar: genel (4 alt başlık), sağlık (5), teknik (12) ve işe ve işyerine özgü riskler. Temel eğitimi işyerindeki iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ile yönetmelikte sayılan kurumlar verir; eğiticinin uzmanlık alanı anlattığı konuya uygun olmalıdır. İşe başlama eğitimini verebilen “deneyimli çalışan” temel eğitimi veremez.
Temel İSG eğitimi konuları: Ek-1 neyi belirler?
Temel İSG eğitimi konuları, 2 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in Ek-1’inde, “Eğitim Konuları Tablosu” adıyla yer alır (ek metni). Yönetmeliğin 9. maddesine göre temel eğitim bu konuları asgari olarak içerir: listeden konu çıkaramazsınız, ama işyerinize göre konu ekleyebilirsiniz. Konu eklediğinizde 13. maddedeki asgari süre de makul ölçüde artırılır (md. 9/6).
Ek-1 konu başlıklarını verir; her başlığa kaç dakika ayrılacağını belirlemez. Sürenin konulara dağılımı, işyerindeki faaliyetlere ve çalışanların ihtiyacına göre yapılır (md. 13/2). Konuların içeriği katılımcıların eğitim düzeyine uygun hazırlanır ve çalışanların görev yaptığı alandaki iş ve ortam ögeleriyle örneklenir (md. 9/2–3). Bu yazı, müfredatı hazırlarken her başlığın içini nasıl dolduracağınıza odaklanıyor. Süreler, sınav ve uzaktan eğitim kurallarının tamamı için yeni İSG eğitim yönetmeliği yazımıza bakın.
1. Genel konular
Genel konular dört alt başlıktan oluşur. Çalışanın haklarını ve yükümlülüklerini bilmesini sağlar; bu yüzden işyerinden bağımsız görünse de örnekler sizin işyerinizden seçilmelidir.
- a) Çalışma mevzuatı ile ilgili bilgiler: 6331 sayılı Kanun’un temel yapısı, işyerinin tehlike sınıfı ve bunun eğitim, muayene ve kontrol sıklığına etkisi.
- b) Çalışanların yasal hak ve sorumlulukları: Kanunun 13. maddesindeki çalışmaktan kaçınma hakkı, 19. maddesindeki çalışan yükümlülükleri, tehlikeyi kime ve nasıl bildireceği.
- c) İşyeri temizliği ve düzeni: Geçiş yolları, istif, atık ve dökülen malzemenin kayma ve takılma kazalarıyla ilişkisi.
- ç) İş kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar: Kazanın işveren ve çalışan açısından hukuki ve cezai sonuçları; kazanın SGK’ya 3 iş günü içinde bildirilmesi.
2. Sağlık konuları
Sağlık konuları beş alt başlıktan oluşur:
- a) Meslek hastalıklarının sebepleri: Toz, gürültü, kimyasal ve titreşim gibi etkenlerin yıllar içinde nasıl hastalığa dönüştüğü.
- b) Hastalıktan korunma prensipleri ve korunma tekniklerinin uygulanması: Kaynakta kontrol, havalandırma, KKD ve sağlık gözetiminin rolü; işe giriş ve periyodik muayenenin amacı.
- c) Biyolojik ve psikososyal risk etmenleri: Enfeksiyon riskleri, vardiya, iş yükü, şiddet ve yıldırma.
- ç) İlk yardım: Olay yerinde ilk yapılacaklar, kimin ilkyardımcı olduğu, ilk yardım dolabının yeri.
- d) Bağımlılık yapıcı maddelerin zararları ve teknoloji bağımlılığı.
Temel eğitimdeki ilk yardım başlığı bir farkındalık konusudur; İlkyardım Yönetmeliği’ne göre alınan ilkyardımcı belgesinin yerine geçmez. Belge süreci için ilkyardım sertifikası yazımıza bakın.
3. Teknik konular
Teknik konular on iki alt başlıkla en kalabalık gruptur. Her başlığı sahadaki somut bir örnekle anlatmak, eğitimin akılda kalmasını sağlar:
| Alt başlık | Sahada neyle somutlaştırılır? |
|---|---|
| a) Kimyasal, fiziksel ve ergonomik risk etmenleri | İşyerindeki kimyasal etiketleri, gürültülü bölgeler, tekrarlayan hareketler |
| b) Elle kaldırma ve taşıma | Gerçek bir koli veya parçayla doğru kaldırma |
| c) Parlama ve patlama | Solvent, boya, toz birikimi olan alanlar |
| ç) Yangın ve yangından korunma | Söndürücülerin yeri ve türü |
| d) İş ekipmanlarının güvenli kullanımı | Pres, forklift, el aletleri; koruyucular |
| e) Ekranlı araçlarla çalışma | Ofis ve kontrol odası düzeni |
| f) Elektrik, tehlikeleri, riskleri ve önlemleri | Pano önü, kaçak akım rölesi, hasarlı kablo |
| g) İş kazalarının sebepleri ve korunma prensipleri | İşyerinde yaşanmış kaza ve ramak kala örnekleri |
| ğ) Sağlık ve güvenlik işaretleri | Tesisteki levhalar ve renk kodları |
| h) Kişisel koruyucu donanım kullanımı | Verilen KKD’nin takılması ve bakımı |
| ı) İSG genel kuralları ve güvenlik kültürü | İşyeri kuralları, bildirim alışkanlığı |
| i) Acil durumlar, tahliye ve kurtarma | Tahliye yolu, toplanma yeri, alarm |
Güvenlik kültürü başlığını yalnızca kurallar listesiyle geçmeyin; çalışanın tehlikeyi bildirmesinin nasıl karşılandığını anlatın. Bu konuda İSG kültürü yazımız fikir verebilir.
4. İşe ve işyerine özgü riskler
Dördüncü konu grubu, tehlike sınıfına göre iki farklı biçimde hazırlanır:
- Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerleri: İçerik; risk değerlendirmesi, acil durum planı, varsa patlamadan korunma dokümanı ve diğer İSG dokümanlarına dayanır. Ek-1, örnek olarak yüksekte çalışma, kapalı ortamda çalışma, yangın, radyasyon riskinin bulunduğu ortamlar, kaynakla çalışma, özel risk taşıyan ekipman, kanserojen veya mutajen maddeler ile kimyasal ve biyolojik etkenlerle çalışmayı sayar.
- Az tehlikeli işyerleri: Faaliyetin genel tehlike ve riskleri anlatılır: yüksekte çalışma, yüksekten düşme, kapalı ortamda çalışma, yangın ve özel risk taşıyan ekipmanla çalışma gibi.
Ek-1’in dipnotu, bu bölümde konuların tehlike sınıfına, çalışanın yaptığı işe ve faaliyete göre seçileceğini ve gerekiyorsa ilave konu ekleneceğini belirtir. Toplam süre içinde bu gruba en az 2 / 3 / 4 ders saati (az tehlikeli / tehlikeli / çok tehlikeli) ayrılır. Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde bu bölüm yüz yüze verilir; ilk üç grup ise uzaktan, yüz yüze veya karma yöntemle verilebilir (md. 12).
Hangi konuyu kim anlatabilir?
Temel eğitimi verebilecekler yönetmeliğin 10. maddesinde sınırlı olarak sayılır:
- İşyerinde İSG hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri,
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi,
- Üniversiteler ile kamu kurumlarının eğitim birimleri,
- Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,
- İşçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları ile bunların eğitim vakıfları ve ortak eğitim merkezleri,
- Çalışanlara ücretsiz eğitim veren, kamu yararına kuruluş statüsündeki eğitim vakıfları.
Son üç gruptaki kuruluşlar eğitimi, bünyelerinde görevli ve işyeri hekimliği veya iş güvenliği uzmanlığı belgesi ya da eğitici belgesi olan kişilerle verir. Ayrıca her durumda eğiticinin uzmanlık alanı, anlattığı konuya uygun olmalıdır (md. 10/2). Yönetmelik konuları kişilere tek tek dağıtmaz; uzmanlık uyumu şartı uygulamada şu dağılımı doğurur:
| Konu grubu | Olağan eğitici | Not |
|---|---|---|
| Genel konular | İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi | Mevzuat ve haklar her ikisinin alanındadır |
| Sağlık konuları | İşyeri hekimi | Meslek hastalığı ve ilk yardım tıbbi uzmanlık ister |
| Teknik konular | İş güvenliği uzmanı | Ekipman, elektrik, yangın, KKD |
| İşe ve işyerine özgü riskler | Uzman ve hekim birlikte | Risk değerlendirmesine dayanır, sahada anlatılır |
Örnek dağılım: 12 saatlik tehlikeli sınıf programı
Bursa’daki 35 çalışanlı bir talaşlı imalat atölyesini (tehlikeli sınıf) düşünelim. Asgari süre 12 ders saati, 4. konuya ayrılacak süre en az 3 ders saatidir. Ders saati en az 45 dakika ders ve 15 dakika aradan oluşur; vardiya nedeniyle bölünen her parça en az bir ders saati olmalıdır (md. 13/4).
| Konu grubu | Ders saati | Yöntem |
|---|---|---|
| Genel konular | 2 | Uzaktan veya sınıfta |
| Sağlık konuları | 3 | Karma; ilk yardım kısmı sınıfta |
| Teknik konular | 4 | Karma; KKD ve söndürücü uygulaması sahada |
| İşe ve işyerine özgü riskler | 3 | Yüz yüze; tezgâh başında, küçük gruplarla |
| Toplam | 12 |
Talaşlı imalatta çapak, dönen parça, kesme sıvısı ve vinçle yük taşıma gibi riskler 4. konuyu doldurur. Atölyede kaynak da yapılıyorsa bu süreyi artırmak gerekir.
Müfredatta sık yapılan hatalar
Eğitim dosyalarında sık görülen eksikler şunlardır:
- Hazır sunumun her işyerinde aynen kullanılması. Ek-1 başlıkları aynıdır, ama 9. madde içeriğin çalışanların görev yaptığı alandaki ögelerle hazırlanmasını ister. Bir ofisle bir dökümhanenin teknik konuları aynı örneklerle anlatılamaz.
- 4. konunun genel bilgiyle geçiştirilmesi. Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde bu bölüm risk değerlendirmesi ve acil durum planından beslenmelidir. Risk değerlendirmesinde yer alan başlıca riskler eğitim kaydında görünmüyorsa içerik eksiktir.
- Katılım tutanağında konu başlıklarının yazılmaması. Tutanakta eğitimin yeri, tarihi, süresi, konu başlıkları, katılımcıların ve eğiticinin adı ve imzası bulunur (md. 17). Başlığı yazılmayan konu, verilmemiş sayılabilir.
- Eğitici ile konu uyumunun gözetilmemesi. Sağlık konularını hekimin, teknik konuları uzmanın anlatması, md. 10/2’deki uzmanlık uyumu şartını belgelemenin en kolay yoludur.
Saat ihtiyacınızı yükümlülük hesaplama aracıyla görebilir, tekrar tarihlerini İSG takvimine işleyebilirsiniz. Sektöre özgü riskler için metal ve makine sayfamıza, eğitim programlarımız için İSG eğitimleri hizmetimize bakın.
Sık Sorulan Sorular
Ek-1’deki konuların hepsini anlatmak zorunlu mu?
Evet. Yönetmeliğin 9. maddesine göre temel eğitim Ek-1’deki konuları asgari olarak içerir. Konu çıkarılamaz; işyerinize özgü konular eklenebilir ve bu durumda toplam süre de artırılır.
Temel eğitimdeki ilk yardım konusu ilkyardımcı belgesi yerine geçer mi?
Hayır. Temel eğitimdeki ilk yardım başlığı tüm çalışanlar için bir farkındalık konusudur. İlkyardımcı olarak görevlendirilecek kişilerin İlkyardım Yönetmeliği’ne göre ayrıca eğitim alıp belge sahibi olması gerekir.
Temel eğitimi deneyimli ustabaşımız verebilir mi?
Temel eğitimi verebilecekler 10. maddede sayılmıştır ve ustabaşı bu listede yoktur. Ustabaşı sahada gösterimle destek olabilir, ancak eğitimin sorumlusu işyerindeki uzman veya hekim ya da yönetmelikte sayılan kurumdur.
Konuların sırası değiştirilebilir mi?
Yönetmelik bir anlatım sırası öngörmez. Uygulamada genel ve sağlık konularıyla başlayıp işe özgü risklerle bitirmek, sahadaki bölümün önceki bilgilerin üzerine kurulmasını sağlar.
2026 yönetmeliğine uygun işe başlama, temel ve tekrar eğitimleri; işyerinizde, sahanıza özgü örneklerle ve belgeli.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.