Kısaca
Asıl işveren, alt işverenin risk değerlendirmesini kendi çalışmasıyla bütünleştirir, çalışanlarının eğitim belgelerini kontrol eder ve işe başlamadan önce işyerine özgü riskler hakkında bilgi verir. İşe başlamadan önce İSG-KATİP görevlendirmeleri, risk değerlendirmesi, eğitim ve sağlık belgeleri, mesleki eğitim belgeleri ve ekipman kontrol raporları; iş süresince yeni gelen çalışanlar ve süresi dolan belgeler takip edilir. Bu yazı her belge için dayanağı ve kontrol yöntemini tek tabloda verir.
Belgeyi neden istiyorsunuz?
Bir şantiyede veya fabrikada alt işverenle çalışırken asıl işveren ile alt işveren arasındaki sorumluluk paylaşımını alt işverenle çalışırken İSG yazımızda anlattık. Bu yazı uygulamaya odaklanıyor: alt işveren İSG belgeleri nelerdir, hangisi neye dayanır ve her biri nasıl kontrol edilir?
Belge istemek bürokrasi değil, mevzuatın asıl işverene verdiği kontrol görevinin kanıtıdır:
- 6331 sayılı Kanun md. 23: Aynı çalışma alanını paylaşan işverenler iş birliği ve koordinasyon içinde çalışır, birbirlerini riskler konusunda bilgilendirir.
- Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 15: Her alt işveren kendi işleri için risk değerlendirmesi yapar ve bir nüshasını asıl işverene verir. Asıl işveren bunu kendi çalışmasıyla bütünleştirir, önlemlerin uygulanmasını izler ve denetler.
- Çalışanların İSG Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 02.04.2026; aşağıda Eğitim Yönetmeliği) md. 22: Her işveren kendi çalışanlarının eğitiminden sorumludur; asıl işveren, alt işveren çalışanlarının eğitim belgelerini kontrol etmekle yükümlüdür ve işe başlamadan önce işyerine özgü riskler hakkında bilgi verir.
- 6331 md. 17/5: Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, başka işyerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar, yapacakları işin riskleriyle ilgili eğitimi aldıklarına dair belge olmadan işe başlatılamaz.
Alt işveren İSG belgeleri: işe başlamadan önce kontrol listesi
Aşağıdaki yüklenici belge kontrol listesi, alt işveren sahaya girmeden önce tamamlanmalıdır:
| Belge | Dayanak | Nasıl kontrol edilir? |
|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesi | 6331 md. 6 | İSG-KATİP’te onaylanmış sözleşme veya görevlendirme çıktısı; alt işverenin kendi işyeri sicili için olmalı |
| Risk değerlendirmesi | RD Yönetmeliği md. 15 | Yapılacak işi kapsıyor mu, sizin sahanızın risklerini içeriyor mu, imzalı ve geçerli mi? |
| Acil durum düzenlemesi | 6331 md. 11 | Ekiplerde görevli kişiler, ilkyardımcı belgeleri; sizin acil durum planınıza nasıl bağlanacağı |
| Temel İSG eğitimi belgeleri | Eğitim Yönetmeliği md. 22 | Her çalışan için ad-soyad eşleşmesi, eğitim süresi ve tarihi, tehlike sınıfına uygunluk |
| İşe başlama eğitimi tutanağı | Eğitim Yönetmeliği md. 7 | Çalışmaya başlamadan önce, yüz yüze ve en az 2 saat |
| İşe giriş veya periyodik sağlık raporu | 6331 md. 15 | Yapacağı işe uygunluğu belirtiyor mu, süresi dolmamış mı? |
| Mesleki eğitim belgesi | 6331 md. 17/3 | Kaynakçı, iskele kurulumcusu gibi belge gerektiren işlerde işe uygun belge |
| İş ekipmanı periyodik kontrol raporları | İş Ekipmanları Yönetmeliği md. 7 | Getirilen vinç, platform, kompresör gibi ekipmanın son raporu ekipmanla birlikte |
| KKD teslim kayıtları | KKD Kullanımı Yönetmeliği | Çalışan bazında imzalı zimmet; ürünler işe uygun ve CE işaretli mi? |
| SGK işe giriş kayıtları | 5510 sayılı Kanun | Sahaya girecek her kişinin işe girişinin yapılmış olması |
Ekipman kontrolünde özel durum
Alt işveren kendi ekipmanını getiriyorsa, İş Ekipmanları Yönetmeliği md. 7/3’e göre kurulum ve montaj şartına tabi olmayan seyyar ekipman işletme dışında kullanıldığında son periyodik kontrol raporu ekipmanla birlikte bulundurulur. Kurulum gerektiren ekipmanlarda ise kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce kontrol yapılır. Rapordaki ekipman seri numarasının sahadaki ekipmanla aynı olduğuna bakın. Süreler için periyodik kontrol süreleri yazımıza bakabilirsiniz.
Belgeleri nasıl kontrol etmeli?
Belgenin dosyada durması yetmez; doğru kişiye, doğru işe ve doğru tarihe ait olmalıdır. Kontrolde şu soruları sorun:
- Kişi eşleşmesi: Sahaya girecek isim listesi ile eğitim, sağlık ve mesleki belge listeleri birebir aynı mı?
- İş eşleşmesi: Belge, kişinin sizin sahanızda yapacağı işi kapsıyor mu? Örneğin yüksekte çalışacak kişinin raporunda bu iş için uygunluk değerlendirilmiş mi?
- Tarih: Temel eğitimin tekrar süresi (çok tehlikelide her yıl, tehlikelide 2, az tehlikelide 3 yılda bir), sağlık raporunun periyodu ve ekipman raporunun geçerliliği dolmuş mu?
- İmza ve kaşe: Eğitim belgesinde eğitimi verenin unvanı, sağlık raporunda hekimin bilgileri var mı?
- İSG-KATİP: Görevlendirmelerin onaylanmış olduğunu sistem çıktısıyla görün; onaylanmamış görevlendirmeyle göreve başlanamaz. Onay süreci için İSG-KATİP sözleşme onayı yazımıza bakabilirsiniz.
Örnek: çatıda iklimlendirme bakımı yapacak firma
Bir üretim tesisinin çatısındaki iklimlendirme cihazlarının bakımı için üç kişilik bir firma ile anlaştığınızı düşünelim. İş kısa sürse de liste kısalmaz; yalnızca işe göre şekillenir:
- Firmanın İSG-KATİP’te onaylı uzman ve hekim görevlendirmesi.
- Çatıda çalışma, elektrik ve basınçlı soğutucu akışkan risklerini içeren risk değerlendirmesi.
- Üç kişinin temel eğitim belgeleri, yüksekte çalışmaya uygunluğu değerlendirilmiş sağlık raporları ve sizin sahanızda verilen işe başlama eğitimi tutanağı.
- İşin gerektirdiği mesleki eğitim belgeleri.
- Getirilecek mobil platformun son periyodik kontrol raporu; kullanılacak emniyet kemeri ve yaşam hattının durumu.
- Sizin tarafınızdan düzenlenen yüksekte çalışma izni ve çatıya erişim yolunun belirlenmesi.
HVAC kurulumu ve bakımı 2025 tehlike sınıfı listesinde çok tehlikeli sınıftadır; bu nedenle belge eksikliği kısa bir iş için bile tolere edilmemelidir.
İş süresince takip
Belge kontrolü işe girişte bir kez yapılıp unutulursa, üçüncü haftada sahaya gelen yeni ustanın hiçbir belgesi olmayabilir. Süreklilik için:
- Yeni gelen çalışan: Alt işveren, sahaya yeni göndereceği her kişinin belgelerini girişten önce iletmeli; güvenlik kapısındaki liste buna göre güncellenmeli.
- Süresi dolan belge: Sağlık raporu ve eğitim tarihlerini tablo hâlinde tutun; süresi yaklaşanları alt işverene önceden bildirin.
- İş izni: Sıcak çalışma, yüksekte çalışma ve kapalı alan gibi işlerde izin formu, alt işverenin yetkilisi ve sizin sorumlunuz tarafından birlikte imzalanmalı. Bkz. iş izin sistemi.
- Kurul koordinasyonu: Altı aydan uzun süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinde, 6331 md. 22/2 kurul koordinasyonunu düzenler; kurulu olmayan taraf koordinasyon için vekâleten yetkili bir temsilci atar.
- Kaza ve ramak kala: Alt işveren çalışanının karıştığı olaylar sizin kayıtlarınıza da girmeli; bildirim alt işverenin kendi sicilinden yapılır.
Yapı işlerinde ek belgeler
Şantiyelerde yukarıdaki listeye ek olarak Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği kapsamındaki sağlık ve güvenlik planı ile koordinasyon düzenlemesi devreye girer. Alt işveren, kendi işine ait bölümün plana işlenmesi için iş programını ve yöntemini önceden paylaşmalıdır. Plan ve koordinatörün görevleri için yapı işlerinde İSG yazımıza, sahada günlük kontrol için şantiye İSG kontrol listesine bakabilirsiniz. İnşaat sektörüne özgü riskler inşaat sektörü sayfamızda yer alıyor.
Sık yapılan hatalar
- Firma listesi yerine kişi listesi tutmamak. Belgeler kişiye aittir; “firmanın belgeleri tamam” cümlesi tek başına bir şey ifade etmez.
- Başka sahanın risk değerlendirmesini kabul etmek. Alt işverenin genel dokümanı sizin sahanızın risklerini içermiyorsa bütünleştirme yapılamaz.
- Mesleki eğitim belgesini atlamak. Belge zorunluluğu olan işlerde temel İSG eğitimi, mesleki eğitimin yerine geçmez. Ayrıntılar mesleki eğitim belgesi zorunluluğu yazımızda.
- Ekipman raporunu görmeden vinç veya platform çalıştırmak. Rapor sahada, ekipmanın yanında olmalıdır.
İş güvenliği uzmanlığı hizmetimizde alt işveren belge listesini sahanıza göre hazırlar, girişte ve iş süresince kontrolünü planlarız.
Sık Sorulan Sorular
Taşeron İSG evrakları kimin dosyasında saklanır?
Belgelerin asılları alt işverenin kendi dosyasında durur. Asıl işveren, kontrol ettiği belgelerin bir örneğini veya kontrol kaydını saklamalıdır; risk değerlendirmesinin bir nüshası ise mevzuat gereği asıl işverene verilir.
Alt işveren eğitim belgesi yoksa çalışanı işe başlatabilir miyiz?
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, yapılacak işin riskleriyle ilgili eğitimi aldığını belgelemeyen başka işyeri çalışanı işe başlatılamaz. Ayrıca her çalışana çalışmaya başlamadan önce işe başlama eğitimi verilmelidir.
Alt işveren sağlık raporu nereden alınır?
Raporlar alt işverenin işyeri hekiminden alınır; 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için diğer seçenekler de vardır. Asıl işverenin işyeri hekimi, raporun süresinin dolup dolmadığını kontrol eder.
Birkaç günlük işler için de risk değerlendirmesi istenir mi?
Evet. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 15, her alt işverenin yürüttüğü işlerle ilgili risk değerlendirmesi yapmasını ve bir nüshasını asıl işverene vermesini ister; işin süresine veya çalışan sayısına göre bir istisna öngörmez. Kısa işlerde değerlendirme kısa olabilir, ama sizin sahanızın risklerini içermelidir.
Alt işverenin kendi iş güvenliği uzmanı olmalı mı?
Alt işveren de kendi çalışanları için 6331 md. 6’daki yükümlülüklere tabi bir işverendir. Görevlendirmeyi kendi işyeri sicili için İSG-KATİP’te onaylanmış olarak göstermelidir.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.