Bilgi Yenileme ve İlave Eğitim Ne Zaman Verilir?

Bilgi yenileme eğitimi ve ilave eğitim: aradaki fark

Periyodik İSG eğitimleri takvime bağlıdır; bilgi yenileme ve ilave eğitim ise bir olaya bağlıdır. Uygulamada ikisine birden “işe dönüş eğitimi” de denir, ama yönetmelik bunları farklı koşullara bağlar. Bu yüzden eğitim planında değil, insan kaynaklarının günlük işlemlerinde kaçırılırlar: uzun izinden dönen çalışan pazartesi sabahı doğrudan makinesinin başına geçer, kaza sonrası işe dönen çalışan için kimse eğitim tutanağı aramaz. Oysa iki eğitim de çalışma başlamadan önce verilmesi gereken eğitimlerdir.

Dayanak 6331 sayılı Kanun md. 17 ve 2 Nisan 2026 tarihli Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği’dir:

• Bilgi yenileme eğitimi (md. 18): Herhangi bir sebeple altı aydan fazla işten uzak kalan çalışana, tekrar işe başlatılmadan önce verilir. Kapsamı Ek-1’in 4. konu başlığıdır, yani işe ve işyerine özgü riskler.
• İlave eğitim (md. 19): İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana, işe dönmeden önce; kazanın veya hastalığın nedenleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri üzerine verilir.
• Değişiklik eğitimi (md. 14): Çalışma yeri veya iş değişikliği, iş ekipmanının değişmesi ya da yeni teknoloji uygulanması gibi durumlardan doğan riskler için eğitim, tekrar periyotları beklenmeden verilir.
• Aynı işle işyeri değiştiren çalışan (md. 25): Temel eğitimin tamamı tekrarlanmaz; çalışan 4. konu başlığında eğitilir ve ayrıca işe başlama eğitimi alır.

Yönetmeliğin genel çerçevesini yeni İSG eğitim yönetmeliği yazımızda anlattık. Bu yazı, olaya bağlı eğitimlerin insan kaynakları tarafından nasıl yakalanacağına odaklanıyor.

İnsan kaynakları için karar akışı

İşe dönüş veya görev değişikliği kaydı açıldığında İK şu beş soruyu sırayla sorar:

1. Çalışan iş kazası geçirdi veya meslek hastalığı tanısı aldı mı? Evetse, işe dönmeden önce ilave eğitim planlanır ve işyeri hekimine haber verilir.
2. Son fiilî çalışma gününden bu yana altı aydan fazla geçti mi? Evetse, işe başlamadan önce 4. konu başlığından bilgi yenileme eğitimi verilir.
3. Çalışanın bölümü, görevi, kullandığı ekipman veya çalışma yöntemi değişiyor mu? Evetse, yeni görevin risklerine yönelik eğitim yeni işe başlamadan verilir; görev değişikliği muayenesi de planlanır.
4. Yeni görev mesleki eğitim belgesi gerektiriyor mu? Evetse, belge görev başlamadan önce kontrol edilir.
5. Temel eğitimin tekrar tarihi yaklaşıyor mu? Olaya bağlı eğitimle aynı dönemdeyse, ikisini birlikte planlamak işi kolaylaştırır; ama biri diğerinin yerine geçmez.

Birden fazla soruya “evet” cevabı verilebilir. Örneğin iş kazası nedeniyle yedi ay raporlu kalan ve dönüşte başka bir bölüme verilen çalışan için üç eğitim de gündeme gelir; bunlar tek oturumda, her birinin içeriği ayrı ayrı karşılanarak verilebilir.

Durumlara göre hangi eğitim?

Son satır sık sorulur. Dört ay izinde kalan bir çalışana bilgi yenileme eğitimi zorunlu değildir; ancak bu sürede bölümünde yeni bir makine devreye girdiyse, o makinenin risklerine yönelik eğitim yine verilmelidir.

Uzun izin dönüşü: altı ay nasıl hesaplanır?

“6 ay ayrılık eğitimi” diye de anılan bilgi yenilemede yönetmelik, “herhangi bir sebeple” altı aydan fazla işten uzak kalmayı ölçüt alır; ayrılığın nedeni önemli değildir. Uygulamada sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Uzun süreli hastalık raporu
• Analık izni ve ardından kullanılan ücretsiz izin; analık izni 7578 sayılı Kanunla toplam 24 haftaya çıktığı için, ek izinle birlikte toplam süre altı ayı kolayca aşabilir
• Askerlik
• Uzun ücretsiz izin veya iş sözleşmesinin askıda kaldığı diğer dönemler

Hesabı çalışanın son fiilî çalışma gününden işe döneceği güne kadar yapın. En pratik yöntem, İK sisteminde uzun izne çıkan her çalışan için beşinci ayın sonuna bir hatırlatma koymaktır. Böylece dönüş tarihi belli olduğunda eğitim de hazır olur. Gebelik ve analık döneminin İSG tarafını gebe ve emziren çalışanlar yazımızda bulabilirsiniz.

İş kazası sonrası ilave eğitim

İlave eğitimin amacı, çalışanın yaşadığı olayı anlamasını ve aynı işe döndüğünde aynı koşullarla karşılaşmamasını sağlamaktır. Bu yüzden eğitim, kaza incelemesinin sonuçlarına dayanmalıdır:

1. Kaza incelemesinde bulunan kök nedenleri ve alınan önlemleri çalışana anlatın.
2. Değişen yöntemi, eklenen koruyucuyu veya yeni talimatı sahada, makinenin başında gösterin.
3. Çalışanın görüşünü alın; çoğu zaman olayın en iyi tanığıdır ve gözden kaçan bir nedeni gösterebilir.
4. Eğitimi, içeriği yazılı bir tutanakla belgeleyin.

Kaza, risk değerlendirmesinin yenilenmesini gerektiren durumlardan biridir; ilave eğitimin içeriği yenilenen değerlendirmeyle uyumlu olmalıdır. Kazanın hemen ardından yapılacakları iş kazası sonrası yapılacaklar yazımızda anlattık. Tekrarlanan sağlık nedenli uzaklaşmalardan sonra çalışan talep ederse işyeri hekimi işe dönüş muayenesi yapar; ayrıntılar işe dönüş muayenesi yazımızda.

Görev değişikliği eğitimi

Görev değişikliği en kolay gözden kaçan durumdur, çünkü çalışan zaten işyerindedir ve “eğitimli” kabul edilir. Oysa paketlemeden pres hattına geçen bir çalışan için temel eğitimin 4. konusu artık başka bir işin risklerini anlatır. Görev değişikliğinde:

• Yeni görevin risk değerlendirmesindeki tehlikeleri ve önlemleri içeren eğitim, yeni işe başlamadan verilir.
• Kanun md. 15’e göre iş değişikliğinde sağlık muayenesi yapılır; işyeri hekimi yeni işe uygunluğu değerlendirir.
• Yeni işin gerektirdiği kişisel koruyucu donanım zimmetlenir ve kullanımı gösterilir.
• Yeni iş mesleki eğitim gerektiren işlerdense belge kontrol edilir; belgesi olmayan çalışan bu işte çalıştırılamaz.

Makine veya proses değişikliğinin risk değerlendirmesine nasıl yansıtılacağını değişiklik yönetimi yazımızda ele aldık.

Kim verir, nasıl belgelenir?

Yönetmelik, bilgi yenileme ve ilave eğitimi kimin vereceğini ayrıca saymaz. İçerik işe ve işyerine özgü riskler olduğu için bu eğitimleri genellikle iş güvenliği uzmanı ve gerektiğinde işyeri hekimi, bölüm amirinin katılımıyla verir. Temel eğitimde 4. konu başlığı tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze verilir; aynı konuyu kapsayan bilgi yenileme eğitimini de yüz yüze ve sahada vermek en güvenli uygulamadır.

Belgelendirmede md. 24 geçerlidir: işveren bu eğitimlerin tamamını belgelendirir ve çalışanın özlük dosyasında saklanmasını sağlar. Tutanakta tarih, süre, konu başlıkları, eğitimi verenin adı ve unvanı ile çalışanın imzası yer almalıdır. Eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Kayıt düzeni için İSG eğitim belgesi ve kayıtları yazımıza bakabilirsiniz.

SİSTEMER olarak İSG eğitimleri hizmetimizde olaya bağlı eğitimlerin içeriğini bölüm bazında hazır tutuyor, İK ile birlikte dönüş ve görev değişikliği listelerini izliyoruz. Periyodik eğitim tarihlerini İSG takvimi aracıyla takip edebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Bilgi yenileme eğitimi kaç saat olmalı?

Yönetmelik bilgi yenileme eğitimi için ayrı bir süre belirlemez; kapsamını Ek-1’in 4. konu başlığı olarak tanımlar. Süreyi, çalışanın döneceği işin riskleri ve uzak kaldığı dönemde işyerinde olan değişiklikler belirler.

5 ay izinden dönen çalışana bilgi yenileme gerekir mi?

Altı aydan kısa ayrılıkta bilgi yenileme eğitimi zorunlu değildir. Ancak bu sürede bölümünde ekipman, yöntem veya yerleşim değiştiyse, değişikliğe yönelik eğitim yine işe başlamadan verilmelidir.

Hafif bir iş kazasından sonra da ilave eğitim verilir mi?

Yönetmelik iş kazası geçiren çalışanı ayırmaz; kaza ağır ya da hafif olsun, işe dönmeden önce kazanın nedenleri ve korunma yolları üzerine ilave eğitim verilir. Hafif kazalarda bu eğitim kısa ve sahada yapılabilir, ama belgelenmelidir.

İlave eğitim temel eğitimin tekrarı yerine sayılır mı?

Sayılmaz. İlave eğitim ve bilgi yenileme olaya bağlıdır; temel eğitimin tekrar periyodu ise tehlike sınıfına göre ayrıca işler.