Kısaca
Çok tehlikeli sınıftaki işyerinde A sınıfı iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve 10 ve üzeri çalışanda diğer sağlık personeli (DSP) görevlendirilir. Temel eğitim en az 16 saat olup her yıl en az 8 saat tekrarlanır; periyodik muayene her yıl yapılır; risk değerlendirmesi ve acil durum planı en geç 2 yılda bir yenilenir. Aynı aykırılığın idari para cezası da çok tehlikeli sınıfta en fazla üç katına kadar artırılır.
Çok tehlikeli sınıf nasıl belirlenir?
Çok tehlikeli işyeri yükümlülükleri, işyerinin NACE koduna göre İSG Tehlike Sınıfları Listesi’nde (Tebliğ Ek-1) aldığı sınıfa bağlıdır. Sınıf, işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlenir; birden çok asıl iş varsa yüksek olan sınıf geçerlidir. Ek-1, 13 Mart 2025’te 6 haneli NACE Rev.2.1 kodlarıyla tamamen yenilendi; eski 2012 kodlarıyla yapılan eşleştirmeler artık kullanılmamalıdır.
İnşaat sektöründe çok tehlikeli sınıfta yer alan doğrulanmış örnek kodlar şunlardır: 43.12.00 şantiye hazırlama, 43.22.06 ve 43.22.07 HVAC kurulumu ve bakımı. Sanayide ise 25.53.03 metallerin lazerle kesilmesi ve 25.51.01 metallerin nikel ile kaplanması bu sınıftadır. Bazı faaliyetlerin sınıfı yeni listeyle değişti; örneğin tekstil ağartma ve boyama (13.30.01) 2012 listesinde çok tehlikeli iken artık tehlikelidir.
Asıl iş değişikliği 1 ay içinde Bakanlığa bildirilir; sınıf değişirse yeni sınıfın gerektirdiği yükümlülükler 90 gün içinde yerine getirilir. Kodunuzu nasıl bulacağınızı tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımızda anlattık.
Çok tehlikeli işyeri yükümlülükleri: karşılaştırma tablosu
Aşağıdaki tablo, çok tehlikeli sınıfın diğer iki sınıftan farkını tek bakışta gösterir. Sağdaki sütunlar karşılaştırma içindir; tehlikeli ve az tehlikeli sınıfın ayrıntıları için tehlikeli sınıf yükümlülükleri ve az tehlikeli sınıf yükümlülükleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
| Yükümlülük | Çok tehlikeli | Tehlikeli | Az tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Uzman belge sınıfı | A | En az B | En az C |
| Uzman süresi (çalışan başına, aylık) | 40 dk | 20 dk | 10 dk |
| Hekim süresi (çalışan başına, aylık) | 15 dk | 10 dk | 5 dk |
| DSP | 10 ve üzeri çalışanda zorunlu | Yok | Yok |
| Temel eğitim | En az 16 saat | En az 12 saat | En az 8 saat |
| Tekrar eğitimi | Her yıl, en az 8 saat | 2 yılda bir | 3 yılda bir |
| Periyodik muayene | Her yıl | En geç 3 yılda bir | En geç 5 yılda bir |
| Risk değerlendirmesi yenileme | En geç 2 yıl | En geç 4 yıl | En geç 6 yıl |
| Acil durum planı yenileme | En geç 2 yıl | En geç 4 yıl | En geç 6 yıl |
| İlkyardımcı | Her 10 çalışana 1 | Her 15 çalışana 1 | Her 20 çalışana 1 |
| Destek elemanı (her ekip için) | 30 çalışana kadar en az 1 | 40 çalışana kadar en az 1 | 50 çalışana kadar en az 1 |
A sınıfı uzman, işyeri hekimi ve DSP: süre hesabı
6331 sayılı Kanun md. 8/5’e göre çok tehlikeli sınıftaki işyerinde görevlendirilecek iş güvenliği uzmanının A sınıfı belgesi olmalıdır. B veya C sınıfı uzmanla yapılan görevlendirme bu sınıfta yükümlülüğü karşılamaz. Md. 6 ise 10 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde uzman ve hekime ek olarak diğer sağlık personeli görevlendirilmesini ister; tam süreli hekim görevlendirilmişse DSP gerekmez.
Aylık asgari süreler İGU Yönetmeliği ve İşyeri Hekimi ve DSP Yönetmeliği md. 12’de yer alır. DSP süresi çalışan sayısına göre değişir: 10–49 çalışanda 10 dk, 50–249 çalışanda 15 dk, 250 ve üzeri çalışanda 20 dk. Her 250 çalışan için bir tam süreli uzman, her 750 çalışan için bir tam süreli hekim görevlendirilir.
Örnek: 60 çalışanlı, çok tehlikeli sınıfta bir inşaat işyeri
- Uzman: 60 × 40 dk = 2.400 dk, yani ayda 40 saat, A sınıfı belgeli.
- Hekim: 60 × 15 dk = 900 dk, yani ayda 15 saat.
- DSP: 50–249 aralığında olduğu için 60 × 15 dk = 900 dk, yani ayda 15 saat.
- İlkyardımcı: 60 / 10 = en az 6 kişi.
- Destek elemanı: söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için en az 2, toplam en az 6 kişi.
- Çalışan temsilcisi: 51–100 çalışan aralığında 2 kişi (6331 md. 20).
Hesabı kendi çalışan sayınızla İSG yükümlülük hesaplama aracında yapabilirsiniz. Sürelerin mantığını işyeri hekimi ve uzman çalışma süreleri yazımızda ayrıntılı anlattık.
Eğitim: 16 saat temel eğitim ve yıllık tekrar
2 Nisan 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan yeni eğitim yönetmeliği, çok tehlikeli sınıfta şu kuralları getirir:
- İşe başlama eğitimi: çırak ve stajyerler dahil herkese, çalışmaya başlamadan önce en az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalı. Temel eğitim süresine sayılmaz, tutanakla belgelenir.
- Temel eğitim: işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde, en az 16 ders saati. Bunun en az 4 saati işe ve işyerine özgü risklere ayrılır ve bu bölüm yüz yüze verilir.
- Tekrar eğitimi: her yıl, en az 8 saat.
- Sınav: 100 üzerinden en az 60 puan.
Mesleki eğitim de ayrı bir yükümlülüktür. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde, mesleki eğitim yönetmeliği Ek-1’de sayılan işleri yapacak kişiler işe alınmadan önce bu eğitimi aldığını belgelemelidir. Eğitim düzenindeki değişiklikleri yeni İSG eğitim yönetmeliği yazımızda bulabilirsiniz.
Sağlık gözetimi: işe uygunluk raporu ve yıllık muayene
6331 md. 15’e göre tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan çalışan işe başlatılamaz. Rapor işyeri hekiminden alınır. Periyodik muayene çok tehlikeli sınıfta her yıl yapılır; çocuk, genç ve gebe çalışanlarda en geç 6 ayda birdir ve hekim bu aralıkları kısaltabilir. Hangi tetkiklerin isteneceğini mevzuat sabit bir listeyle belirlemez; işyeri hekimi riske göre karar verir.
DSP bu programın sahadaki destekçisidir: hekimle birlikte muayene takvimini ve sağlık kayıtlarını izler, tespit ve tavsiyelerini işyeri hekimine iletir. Bu görevleri işyeri hemşireliği hizmetimiz kapsamında yürütürüz.
Risk değerlendirmesi, acil durum ve İSG kurulu
- Risk değerlendirmesi en geç 2 yılda bir yenilenir. Taşınma, yeni ekipman, üretim yöntemi değişikliği, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay gibi durumlarda süre beklenmeden güncellenir. Şantiyede iş aşaması değiştikçe tehlikeler de değişir.
- Acil durum planı en geç 2 yılda bir yenilenir; tatbikat en geç yılda bir yapılır ve tatbikat formu doldurulur.
- İSG kurulu, 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulur (6331 md. 22). 60 çalışanlı ve bir yıl sürecek bir şantiye bu kapsamdadır. Kurulun kuruluşunu İSG kurulu nasıl kurulur yazımızda anlattık.
Cezalarda artırım: aynı aykırılık neden daha pahalı?
6331 md. 26/3, idari para cezalarını çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre artırır. Çok tehlikeli sınıfta artırım 10’dan az çalışanda %50, 10–49 çalışanda %100, 50 ve üzeri çalışanda %200’dür. Örnek 60 çalışanlı işyeri için 2026 tutarları:
| Aykırılık | Temel tutar | Artırımlı tutar (×3) |
|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yapmamak | 66.725 TL | 200.175 TL; aykırılık sürdükçe her ay ayrıca ceza |
| Uzman veya hekim görevlendirmemek | Kişi başı 111.263 TL | Kişi başı 333.789 TL; her ay |
| DSP görevlendirmemek | 55.597 TL | 166.791 TL; her ay |
Çalışan başına hesaplanan cezalara (eğitim vermemek için çalışan başı 8.980 TL, sağlık gözetimi yaptırmamak için çalışan başı 22.194 TL gibi) md. 26/5 gereği artırım uygulanmaz; ancak çalışan sayısıyla çarpıldığı için toplam yine yüksektir. Kendi tutarınızı İSG idari para cezaları aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Şantiyede ilk 30 gün için uygulama sırası
Çok tehlikeli sınıfta yeni bir şantiye veya işyeri açıyorsanız şu sırayı izleyin:
- NACE kodunu ve sınıfı doğrulayın; çalışan sayısı tahminini yapın.
- A sınıfı uzman, hekim ve gerekiyorsa DSP için İSG-KATİP’te sözleşmeyi işe başlamadan önce onaylatın.
- Her çalışan için işe uygunluk raporu ve işe başlama eğitimi tutanağı hazırlayın; mesleki eğitim belgelerini kontrol edin.
- İlk risk değerlendirmesini ve acil durum planını hazırlayın; ilkyardımcı ve destek elemanlarını yazılı görevlendirin.
- Temel eğitim takvimini ilk 3 aya yayın; 50 çalışanı geçecekseniz kurulu planlayın.
Bu adımları iş güvenliği uzmanlığı hizmetimizle birlikte planlarız; şantiyeye özgü notlar için inşaat sektörü sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Çok tehlikeli işyerinde B sınıfı uzman çalışabilir mi?
Hayır. 6331 md. 8/5’e göre çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde uzmanın A sınıfı belgesi olmalıdır.
Çok tehlikeli işyerinde DSP ne zaman zorunlu?
10 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde zorunludur. Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilmişse DSP görevlendirilmesi gerekmez.
Çok tehlikeli sınıfta eğitim kaç saat?
Temel eğitim en az 16 ders saatidir ve işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır. Bunun en az 4 saati işe özgü risklere ayrılır ve yüz yüze verilir. Tekrar eğitimi her yıl, en az 8 saattir; işe başlamadan önce ayrıca en az 2 saatlik işe başlama eğitimi verilir.
Çok tehlikeli işyerinde periyodik muayene ne sıklıkla yapılır?
Her yıl yapılır. Çocuk, genç ve gebe çalışanlarda en geç 6 ayda birdir; işyeri hekimi gerekli görürse aralığı kısaltabilir.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.