50’den Az Çalışanlı İşyerlerinde İSG (AYM Kararı)

AYM kararı ne değiştirdi?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 2012’de çıktığında, uzman ve hekim görevlendirme (md. 6) ile devlet desteği (md. 7) hükümleri bazı işyerleri için ileri bir tarihe bırakıldı. Kanun’un 38. maddesine göre bu işyerleri kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleriydi. Tarih yıllar içinde defalarca ertelendi:

Sonuç açıktır: bu işyerleri için Kanun’da artık bir erteleme tarihi yoktur. 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri de uzman ve hekim görevlendirme yükümlülüğü kapsamındadır. Bu yazının güncellendiği 5 Kasım 2026 itibarıyla yeni bir erteleme düzenlemesi de bulunmuyor.

Kararın etkilediği diğer grup, 4857 sayılı İş Kanunu’nun mülga 81. maddesi kapsamındaki çalışanlar dışında kalan kamu kurumlarıdır. Bu yazı, Bursa’daki ofis, atölye, mağaza ve hizmet işletmeleri gibi özel sektördeki küçük işyerlerine odaklanıyor.

Karşılaştırma için: 50’den az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde aynı hükümler 1 Ocak 2014’ten beri, 50 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde ise daha önceden beri uygulanıyor. Yani karar, küçük ve az tehlikeli işyerlerini diğer bütün işyerleriyle aynı çizgiye getirdi.

Kimler bu kapsamda?

Kapsamı iki soru belirler: işyerinizin tehlike sınıfı az tehlikeli mi ve çalışan sayınız 50’den az mı? İki sorunun cevabı da evetse bu yazı doğrudan sizi ilgilendirir. Bursa’da tipik örnekler şunlardır:

• Yazılım ofisleri (62.10.00), muhasebe büroları (69.20.02) ve işletme danışmanlığı firmaları (70.20.01)
• Dış giyim konfeksiyon atölyeleri (14.21.01)
• Ekmek fırınları (10.71.02)
• Birçok mağaza, ofis ve hizmet işletmesi

Sınıfınızı varsayımla değil, SGK kaydınızdaki 6 haneli NACE koduyla doğrulayın; 2025’te yenilenen listede bazı faaliyetlerin sınıfı değişti. Adımlar için tehlike sınıfı rehberimize, ofis ve mağazalara özgü riskler için ofis ve perakende sayfamıza bakın.

Çalışan sayısında, öğrenci statüsündeki çırak ve stajyerler görevlendirme süresinin hesabına katılmaz. Ancak işe başlama eğitimi ve diğer önlemler onlar için de geçerlidir.

Şimdi ne yapmalısınız? Kontrol listesi

Küçük bir işletmede bütün adımları aynı hafta tamamlamak gerekmez; ama sıralama önemlidir. Önce görevlendirmeyi yapın, çünkü uzman ve hekim görevlendirmemenin cezası aykırılık sürdükçe her ay yeniden uygulanır. Ardından risk değerlendirmesi ve acil durum planı gelir; eğitim ve sağlık gözetimi takvimi bu iki belgeye göre kurulur. Aşağıdaki liste, Bursa’daki bir ofis, atölye veya mağaza için mantıklı bir başlangıç sırasıdır:

1. Tehlike sınıfını ve çalışan sayısını doğrulayın. Bütün hesaplar bu iki bilgiye dayanır.
2. Hizmet modelini seçin. OSGB, kendi personeliniz veya işverenin kendisi; seçenekler aşağıda.
3. İSG-KATİP kaydını tamamlayın. OSGB sözleşmesi ya da görevlendirme iki tarafça en geç 5 gün içinde onaylanır; işveren hizmeti kendisi üstlenirse taahhütname düzenlenir. Ayrıntılar: İSG-KATİP sözleşme onayı.
4. Risk değerlendirmesi yaptırın. Az tehlikelide en geç 6 yılda bir ve değişikliklerde yenilenir. Bakınız: risk değerlendirmesi nasıl yapılır.
5. Acil durum planını hazırlayın. 10’dan az çalışanı olan işyerinde söndürme, kurtarma ve koruma için tek destek elemanı yeterlidir; 10–49 çalışanda her ekip için en az bir kişi görevlendirilir. Tatbikat en geç yılda bir yapılır.
6. Eğitimleri planlayın. İşe başlama eğitimi en az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalıdır; temel eğitim işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde en az 8 saat olarak tamamlanır ve 3 yılda bir en az 8 saat tekrarlanır. Ayrıntılar: yeni İSG eğitim yönetmeliği.
7. Sağlık gözetimini başlatın. İşe giriş muayenesi yapılır; periyodik muayene az tehlikelide en geç 5 yılda birdir. Bakınız: periyodik muayene ve tetkikler.
8. İlkyardımcı belirleyin. Az tehlikelide her 20 çalışana 1 ilkyardımcı gerekir; belge 3 yıl geçerlidir.
9. İş ekipmanlarını kontrol ettirin. Kompresör tankı, elektrik tesisatı ve topraklama, yangın söndürücüler gibi ekipmanların periyodik kontrolleri en geç yılda bir yapılır.

Çalışan sayınıza göre bütün bu değerleri tek ekranda görmek için İSG yükümlülük hesaplayıcı aracını kullanın.

Üç yol: hangisi size uygun?

Küçük işyerlerinde süreler kısadır. 12 çalışanlı bir ofiste hekim süresi ayda 60, uzman süresi ayda 120 dakikadır. İSG Hizmetleri Yönetmeliği, 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren ve hizmet sunan tarafın anlaşarak aylık süreleri aynı sözleşme yılı içinde birleştirmesine izin verir. Böylece yıllık 720 dakikalık hekim ve 1.440 dakikalık uzman süresi, daha seyrek ama daha verimli ziyaretlere dağıtılabilir.

İşveren hizmeti kendisi yürütürse

6331 sayılı Kanun’un 6/1-a maddesine göre 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinin işverenleri veya işveren vekilleri, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendileri yürütebilir. Bu yolun kuralları şunlardır:

• Eğitim: Bakanlıkla protokolü olan kurumlarca verilir. Eğitimi tamamlayana eğitim tamamlama belgesi düzenlenir; 5 Mart 2025 tarihli değişiklikle sınavda başarılı olma şartı kaldırıldı.
• Kapsam dışı: İşe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler işverenin yürütebileceği hizmetlere dahil değildir.
• Birden çok işyeri: İşveren, aynı il sınırları içindeki az tehlikeli işyerlerinin hizmetini, toplam çalışan sayısı 50’den az olmak şartıyla üstlenebilir.
• İşveren vekili: Yalnızca tam süreli hizmet akdiyle çalıştığı tek bir işyerinin hizmetini üstlenebilir.
• Kayıt: İSG-KATİP’te taahhütname düzenlenir.

Bu modelde uzmanın ve hekimin sahada yapacağı işleri siz üstlenirsiniz: risk değerlendirmesini yapmak ya da yaptırmak, acil durum planını hazırlamak, eğitimleri planlayıp kayıt altına almak, ilkyardımcı ve destek elemanlarını belirlemek, periyodik kontrollerin tarihlerini izlemek. Muayeneler için ise bir sağlık hizmeti sunucusuyla ayrıca çalışmanız gerekir.

Sağlık raporları: ÇASMER ve aile hekimi seçeneği

Kanun’un 15/3. maddesine göre sağlık raporları işyeri hekiminden alınır; ancak 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri raporları ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alabilir. ÇASMER (çalışan sağlığı merkezi), Kanun’da Sağlık Bakanlığına bağlı ve işyerlerine İSG hizmeti sunmak üzere yetkilendirilen birim olarak tanımlanır. Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığının belirlediği hakem hastanelere yapılır ve verilen kararlar kesindir.

Bu esneklik muayene yükümlülüğünü kaldırmaz. İşe girişte, iş değişikliğinde ve az tehlikelide en geç 5 yılda bir periyodik muayene yapılır; çocuk, genç ve gebe çalışanlarda bu aralık en geç 6 aydır. Muayenenin maliyeti çalışana yansıtılamaz ve sağlık bilgileri gizli tutulur. Hizmeti kendiniz yürütüyorsanız muayene takvimini ayrıca planlamanız gerekir; işyeri hekimliği hizmeti alıyorsanız bu takip hekimin görevleri arasındadır.

Devlet desteği: Kanun ne diyor?

Kanun’un 7. maddesi, İSG hizmetleri için Bakanlıkça destek sağlanabileceğini düzenler. Maddenin söylediği şudur:

• Destekten, kamu kurumları hariç, 10’dan az çalışanı bulunan çok tehlikeli ve tehlikeli sınıftaki işyerleri faydalanabilir.
• Cumhurbaşkanı, 10’dan az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinin de faydalanmasına karar verebilir.
• Giderler, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primlerinden kaynak aktarılarak SGK tarafından finanse edilir; uygulamada SGK kayıtları esas alınır.
• Sigortasız çalıştırdığı tespit edilen işveren, aldığı ödemeleri yasal faiziyle geri öder ve üç yıl destekten yararlanamaz.

Görüldüğü gibi az tehlikeli işyerleri desteğin doğrudan kapsamında değildir; ancak Cumhurbaşkanı kararıyla 10’dan az çalışanlı olanlar kapsama alınabilir. Desteğin güncel uygulamasını ve başvuru koşullarını SGK’dan teyit edin; bütçenizi destek varsayımıyla planlamayın.

Sık Sorulan Sorular

5 çalışanlı ofisim var; iş güvenliği uzmanı şart mı?

Evet. Az tehlikeli sınıftaki 50’den az çalışanlı işyerleri de uzman ve hekim görevlendirme yükümlülüğü kapsamındadır. 5 çalışan için uzman süresi ayda 50, hekim süresi ayda 25 dakikadır ve bu süreler sözleşme yılı içinde birleştirilebilir. Alternatif olarak Bakanlık eğitimini tamamlayıp hizmeti kendiniz yürütebilirsiniz.

Hizmeti kendim yürütürsem hekime hiç ihtiyacım kalmaz mı?

Kalır. İşe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler işverenin yürütebileceği hizmetlerin dışındadır. Sağlık raporlarını işyeri hekiminden ya da bu işyerleri için ÇASMER, aile hekimi veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından almanız gerekir.

Uyulmazsa ceza ne kadar?

Uzman veya hekim görevlendirmemenin 2026 temel cezası, görevlendirilmeyen her kişi için 111.263 TL’dir ve aykırılık sürdükçe her ay tekrarlanır. 50’den az çalışanlı az tehlikeli işyerlerinde artırım uygulanmaz. Eğitim vermemenin cezası çalışan başı 8.980 TL, sağlık gözetimi yaptırmamanın cezası çalışan başı 22.194 TL’dir. Ayrıntılar: İSG idari para cezaları.

İki küçük şubem var; nasıl hesaplanır?

OSGB’den hizmet alıyorsanız süre her işyeri için ayrı hesaplanır ve her biri için ayrı görevlendirme yapılır. Hizmeti kendiniz yürütmek istiyorsanız, şubelerin aynı il sınırları içinde ve az tehlikeli sınıfta olması, toplam çalışan sayısının da 50’den az olması gerekir.

Yeni bir erteleme gelir mi?

5 Kasım 2026 itibarıyla yeni bir erteleme düzenlemesi yoktur. Bir düzenleme beklemek yerine yükümlülükleri şimdi yerine getirmek en güvenli yoldur; görevlendirme cezaları aykırılık sürdükçe her ay yeniden uygulanır.