Kısaca
6331 sayılı Kanun md. 8’e göre çok tehlikeli işyerinde A, tehlikeli işyerinde en az B, az tehlikeli işyerinde en az C sınıfı belgeli iş güvenliği uzmanı görevlendirilir. Belge sınıfı, eğitim, sınav ve alt sınıfta fiilen geçirilen süreyle kademeli yükselir. Tehlike sınıfınıza göre alt sınıf belgeli bir uzman, kanunun aradığı nitelikte görevlendirme sayılmaz; bu yüzden belge sınıfını OSGB’den yazılı olarak istemeniz ve sınıfınız değiştiğinde yeniden kontrol etmeniz gerekir.
A, B, C sınıfı iş güvenliği uzmanı: kısa cevap
İş güvenliği uzmanlığı belgesi üç sınıftır ve her sınıf, uzmanın hangi tehlike sınıfındaki işyerinde görev alabileceğini belirler. A, B, C sınıfı iş güvenliği uzmanı ayrımının dayanağı 6331 sayılı Kanun md. 8/5’tir: uzmanların görev alabilmesi için çok tehlikeli işyerlerinde A, tehlikeli işyerlerinde en az B, az tehlikeli işyerlerinde en az C sınıfı belge aranır. İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik md. 7 aynı kuralı uzman açısından ifade eder.
| Belge sınıfı | Görev alabileceği işyerleri |
|---|---|
| A sınıfı | Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli: bütün işyerleri |
| B sınıfı | Az tehlikeli ve tehlikeli |
| C sınıfı | Yalnızca az tehlikeli |
Kuralın mantığı basittir: üst sınıf belge, alt sınıftaki işyerlerini de kapsar; tersi geçerli değildir. Belirleyici olan uzmanın unvanı veya deneyimi değil, belgesinin sınıfı ile işyerinizin tehlike sınıfının uyumudur. Tehlike sınıfınızı bilmiyorsanız önce tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımıza bakın.
Belge sınıfı nasıl alınır ve nasıl yükselir?
Kanuna göre iş güvenliği uzmanı; Bakanlıkça yetkilendirilmiş, belgeye sahip mühendislik veya mimarlık mezunları ile teknik elemanlardır. Teknik eleman tanımına teknik öğretmen, fizikçi, kimyager ve biyolog unvanına sahip olanlar ile üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği programı mezunları girer. Yönetmeliğin 8. maddesi sınıfların nasıl kazanılacağını sayar. Başlıca yollar şunlardır:
| Sınıf | Başlıca yol |
|---|---|
| C | Mühendis, mimar veya teknik elemanın C sınıfı eğitimine katılıp sınavda başarılı olması; iş sağlığı ve güvenliği lisans programı mezunlarının sınavda başarılı olması |
| B | C sınıfı belgeyle en az 3 yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesiyle belgeleyip B sınıfı eğitimine katılarak sınavda başarılı olmak; iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında yüksek lisans yapıp sınavda başarılı olmak |
| A | B sınıfı belgeyle en az 4 yıl fiilen görev yaptığını belgeleyip A sınıfı eğitimine katılarak sınavda başarılı olmak; iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında doktora yapmış olmak |
Yönetmelikte bunların yanında Bakanlık ve ilgili kuruluşların denetim kadrolarında belirli süre görev yapmış olanlar için ayrı yollar da vardır. İşveren açısından çıkarılacak sonuç şudur: A sınıfı belge, çoğunlukla yıllar içinde alt sınıflarda fiilen çalışılarak ve sınavla kazanılır. Bu yüzden A sınıfı uzman arzı, B ve C sınıfına göre daha sınırlıdır ve çok tehlikeli işyerleri için planlamayı erken yapmak gerekir.
A sınıfı iş güvenliği uzmanı ne zaman şarttır?
A sınıfı iş güvenliği uzmanı, işyerinizin asıl işi çok tehlikeli sınıftaysa zorunludur. 2025’te NACE Rev.2.1’e göre yenilenen listede çok tehlikeli olan doğrulanmış örnekler şunlardır:
- 43.12.00 şantiye hazırlama,
- 43.22.06 ve 43.22.07 ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme kurulumu ve bakımı,
- 25.53.03 metallerin lazerle kesilmesi,
- 25.51.01 metallerin nikel ile kaplanması.
Çok tehlikeli işyerinde uzman süresi çalışan başına aylık 40 dakikadır ve her 250 çalışan için bir tam süreli uzman görevlendirilir. Artan çalışan sayısı için dakika hesabıyla ek görevlendirme yapılır. Çalışan sayınıza göre süreyi görmek için İSG yükümlülük hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
B sınıfı uzman hangi işyerinde, C sınıfı uzman nerede çalışabilir?
B sınıfı uzman, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde görev alabilir. Bursa’nın öne çıkan sektörleri olan otomotiv yan sanayi, metal, mobilya ve dokumada sık görülen faaliyetler tehlikeli sınıftadır; 2025 listesinde örneğin 29.32.20 motorlu kara taşıtları için parça ve aksesuar imalatı, 25.53.01 talaşlı imalat ve kaynak işleri, 31.00.01 mobilya imalatı ve 13.20.16 pamuklu dokuma tehlikelidir. Bu işyerlerinde uzmanın en az B sınıfı belgeli olması gerekir; A sınıfı belgeli bir uzman da görevlendirilebilir.
C sınıfı uzmanın çalışabileceği yerler ise yalnızca az tehlikeli işyerleridir. 2025 listesinde örneğin 62.10.00 yazılım, 69.20.02 muhasebe, 70.20.01 işletme danışmanlığı ve 14.21.01 dış giyim (konfeksiyon) az tehlikelidir. Konfeksiyon atölyesinde C sınıfı belge yeterliyken, aynı işletme kumaşını kendisi dokumaya başlarsa ve dokuma da asıl iş hâline gelirse sınıf tehlikeliye çıkar ve C sınıfı uzmanla devam edilemez.
Alt sınıf uzmanın üst sınıfta çalışmasının sonuçları
Uzman sınıfı ile tehlike sınıfı uyumu bozulduğunda sonuç idari para cezasıdır. 6331 sayılı Kanun md. 26/1-b, md. 6’ya göre belirlenen nitelikte iş güvenliği uzmanı görevlendirmeyen işverene, görevlendirilmeyen her kişi için ceza öngörür ve aykırılık sürdüğü her ay aynı tutar uygulanır. Tehlike sınıfına uygun olmayan belgeli bir uzman, kanunun aradığı nitelikte görevlendirme sayılmaz.
2026 yılı temel tutarı kişi başına 111.263 TL’dir ve bu ceza, işyerinin büyüklüğü ve tehlike sınıfına göre artırılır. İki örnek:
| Durum | Hesap | Aylık tutar |
|---|---|---|
| 30 çalışanlı tehlikeli işyeri, C sınıfı uzman | 111.263 TL × 1,5 (10–49 çalışan, tehlikeli: +%50) | 166.894,50 TL |
| 60 çalışanlı çok tehlikeli işyeri, B sınıfı uzman | 111.263 TL × 3 (50+ çalışan, çok tehlikeli: +%200) | 333.789 TL |
Hesaplar örnektir; aykırılık devam ettikçe her ay tekrarlanır. Kendi durumunuzu İSG idari para cezaları aracında hesaplayabilirsiniz.
Uyumsuzluk çoğu zaman bilinçli bir tercihten değil, değişiklikten doğar:
- Tehlike sınıfı değişti. Liste güncellendi ya da işyerine çok tehlikeli bir asıl iş eklendi. Sınıf değiştiğinde yeni sınıfın gerektirdikleri 90 gün içinde yerine getirilir; ayrıntılar için NACE Rev.2.1 ile tehlike sınıfı değişenler yazımıza bakın.
- Uzman değişti. İzin, istifa veya OSGB içi değişiklikte yerine gelen uzmanın belge sınıfı kontrol edilmedi.
- Birden fazla işyeri karıştırıldı. Aynı işverenin az tehlikeli ofisi ile tehlikeli üretim tesisi için aynı uzman düşünüldü.
OSGB’den belge sınıfını nasıl istersiniz?
Belge sınıfını sözlü güvenceye bırakmayın. Şu adımlarla yazılı hâle getirin:
- Teklif aşamasında: Teklifte işyerinizin tehlike sınıfının ve buna göre görevlendirilecek uzmanın belge sınıfının açıkça yazılmasını isteyin.
- Sözleşmede: Sözleşmeye görevlendirilecek uzmanın adını, belge sınıfını ve belge numarasını yazdırın. Uzman değişirse yerine gelecek kişinin de en az aynı sınıfta olacağını bir madde olarak ekleyin. Sözleşmede bulunması gereken diğer maddeler için OSGB sözleşmesi maddeleri yazımıza bakın.
- İSG-KATİP onayında: Sözleşmeyi onaylamadan önce görevlendirilen kişinin sözleşmedeki uzman olduğunu kontrol edin. Görevlendirmeleri nasıl sorgulayacağınızı İSG-KATİP görevlendirme sorgulama yazımızda anlattık.
- Belgeyi doğrulayın: Uzmanın belgesinin geçerli olduğunu ve sınıfını resmî kayıtlardan kontrol edin; yöntem için İSG uzmanı belgesi sorgulama yazımıza bakabilirsiniz.
- Dosyaya koyun: Belgenin bir örneğini İSG dosyanızda saklayın; denetimde ilk istenen belgelerden biridir.
- Değişiklikte tekrar edin: Tehlike sınıfınız, asıl işiniz veya uzmanınız değiştiğinde bu kontrolü baştan yapın.
Bu bilgileri çalıştığınız her OSGB’den, iş güvenliği uzmanlığı hizmeti için bizden de isteyebilirsiniz. Uzmanın işyerinizde neler yapması gerektiğini iş güvenliği uzmanı görevleri yazımızda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
C sınıfı uzman tehlikeli işyerinde çalışabilir mi?
Hayır. 6331 sayılı Kanun md. 8/5’e göre tehlikeli sınıftaki işyerinde en az B sınıfı belgeli uzman görevlendirilir. C sınıfı belge yalnızca az tehlikeli işyerlerinde geçerlidir.
A sınıfı uzman az tehlikeli bir işyerinde görev yapabilir mi?
Evet. A sınıfı belge bütün tehlike sınıflarını kapsar. Kanun az tehlikelide “en az C” dediği için A ve B sınıfı belgeli uzmanlar da görevlendirilebilir.
B sınıfı belge almak için kaç yıl çalışmak gerekir?
Yönetmeliğe göre C sınıfı belgeyle en az 3 yıl fiilen görev yaptığını sözleşmeyle belgeleyen ve B sınıfı eğitimine katılıp sınavda başarılı olan kişi B sınıfı belge alır. İş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği alanında yüksek lisans yapıp sınavı geçenler için ayrı bir yol vardır.
Tehlike sınıfım yükseldi, uzmanımı hemen değiştirmem gerekir mi?
Tehlike sınıfı değişen işyerinde yeni sınıfın gerektirdiği yükümlülükler 90 gün içinde yerine getirilir. Mevcut uzmanın belgesi yeni sınıfa uygun değilse bu süre içinde uygun sınıfta bir uzman görevlendirilmelidir.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.