İtfaiye Uygunluk Raporu Nasıl Alınır?

İtfaiye uygunluk raporu nedir?

Halk arasında “itfaiye uygunluk raporu” ya da “yangın raporu” denen belgenin mevzuattaki adı itfaiye raporudur. Belediye İtfaiye Yönetmeliği (RG 21.10.2006/26326) bu belgeyi; kamu ve özel kişilerce kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletme için Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) hükümlerine göre düzenlenen yangın güvenliği belgesi olarak tanımlar.

Rapor tek başına bir izin değildir; işyeri açma ve çalışma ruhsatının eki olarak istenir. Bu yüzden itfaiye uygunluk raporu sorusu çoğunlukla iki durumda gündeme gelir: yeni bir işyeri açarken ve mevcut işyerinde ruhsatı yeniden almayı gerektiren bir değişiklik olduğunda. Yeni bir işyerinde İSG adımlarının tamamı için yeni işyeri açarken İSG yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi işyerleri itfaiye raporu almak zorunda?

Kimin rapor alacağını İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik belirler. Yönetmeliğin 5. maddesi, ruhsat verilen bütün işyerlerinden İSG mevzuatındaki tedbirlerin alınmış olmasını ister; itfaiye raporunu ise yalnız belirli işyerleri için şart koşar:

İki ayrıntı sık atlanır. Birincisi, iş hanındaki bir işyeri yangın tedbirlerini etkileyecek şekilde yapıda değişiklik yaparsa, yalnız o işyerinin sahibinden ayrıca rapor istenir. İkincisi, rapor gerektirmeyen bir işyeri için itfaiyeye başvurulursa itfaiye rapor düzenlemez ve bunu başvuru sahibine yazılı olarak bildirir (Belediye İtfaiye Yönetmeliği ek md. 1/2). Rapor istenmemesi, yangın tedbirlerinin aranmayacağı anlamına gelmez; ruhsat sonrası denetimde bu tedbirler yine kontrol edilir.

İtfaiye raporu başvurusu: nereye, nasıl?

Belediye İtfaiye Yönetmeliği ek 1. maddesine göre başvuru, yönetmelik ekindeki EK-15 başvuru formu ile yapılır. Başvuruyu işyeri sahibi yapabileceği gibi ruhsat vermeye yetkili idare veya ilgili bakanlık da itfaiyeden rapor isteyebilir. İtfaiye görevlisi işyerini yerinde inceler ve raporu bu incelemedeki tespitlere göre hazırlar.

Bursa’da itfaiye raporları Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı bünyesindeki Yangın Önlem Şube Müdürlüğü tarafından değerlendirilir; Büyükşehir Belediyesi’nin internet sayfasında e-Belediye üzerinden “İtfaiye Raporu” başvuru bağlantısı yer alır. Bazı OSB’lerin kendi itfaiye birimleri de vardır; OSB içindeyseniz başvurudan önce OSB yönetimine de danışın. Bursa OSB itfaiyesiyle koordinasyonu OSB itfaiyesi ile acil durum koordinasyonu yazımızda anlattık.

Başvuruyu hazırlarken şu sırayı izlemenizi öneririz:

1. Rapor gerekip gerekmediğini netleştirin. Ruhsat türünüzü (sıhhî, gayrisıhhî, umuma açık) ve yukarıdaki tabloyu kullanın.
2. Binanın durumunu öğrenin. Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin tarihleri önemlidir; projesi 19.12.2007’den önce onaylanmış yapılar BYKHY’de “mevcut yapı” sayılır ve ayrı hükümlere tabidir.
3. Ön kontrol yapın. Aşağıdaki denetim listesini itfaiye gelmeden önce kendiniz uygulayın; eksikleri giderin.
4. Başvuruyu yapın. Belge listesi ve harçlar belediyeden belediyeye değişebilir; güncel listeyi başvurduğunuz itfaiyeden teyit edin.
5. Yerinde incelemeye hazırlanın. İnceleme sırasında binanın bütün bölümlerini gösterecek ve sorulara cevap verecek bir yetkili hazır bulunsun.
6. Eksikleri kapatın. İtfaiyenin bildirdiği eksiklikleri giderip kaydını tutun; rapor ancak bundan sonra düzenlenir.

İtfaiye denetiminde nelere bakılır?

BYKHY’nin 131. maddesi özel yapı ve işletmelerin mahalli itfaiye teşkilatınca denetleneceğini, bina sahibi ve yöneticilerin binanın istenen bütün bölümlerini göstermek ve bilgi vermek zorunda olduğunu söyler. Rapor incelemesinde en sık bakılan konular şunlardır:

• Kaçış yolları ve kapılar: Kaçış yolları açık mı, kapılar kilitli mi, çıkış kapıları kaçış yönüne açılıyor mu? BYKHY md. 30/4 serbest kaçışı engelleyecek kilit ve sürgüyü yasaklar. Ölçüler için kaçış yolu ve acil çıkış kuralları yazımıza bakın.
• Yönlendirme ve acil aydınlatma: Kaçış işaretleri görülüyor mu, enerji kesildiğinde acil aydınlatma devreye giriyor mu?
• Yangın söndürücüler: Sayı, tür ve yerleşim uygun mu, yıllık kontrol etiketi güncel mi? Hesap için işyerinde kaç yangın söndürücü olmalı yazımızı kullanabilirsiniz.
• Algılama, yangın dolabı ve yağmurlama: Yönetmeliğin binanız için şart koştuğu sistemler kurulu ve çalışır durumda mı?
• Elektrik tesisatı: Pano önleri açık mı, kaçak akım koruması ve topraklama var mı, ek kablo ve çoklu prizle besleme yapılıyor mu?
• Depolama düzeni: Yanıcı sıvılar uygun dolapta mı, stok kaçış yoluna ve söndürücü önüne taşmış mı?
• Yangın organizasyonu: Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri belirlenmiş mi, tatbikat yapılmış mı?

İtfaiye raporu ile İSG belgeleri nasıl bağlanır?

İtfaiye denetiminde istenen bilgilerin önemli bir kısmı, 6331 sayılı Kanun kapsamında zaten hazırlamanız gereken belgelerdedir. İki dosyayı birbirinden bağımsız yürütmek hem işi ikiye katlar hem de çelişkili bilgi üretir.

Acil durum ekiplerinde destek elemanı sayısı tehlike sınıfına göre belirlenir: söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için çok tehlikelide her 30, tehlikelide her 40, az tehlikelide her 50 çalışana kadar en az bir kişi görevlendirilir; 10’dan az çalışanı olan işyerinde üç ekip için tek kişi yeterlidir. Planın hazırlanışı için acil durum planı nasıl hazırlanır yazımıza bakabilirsiniz.

Rapor ne zaman yeniden alınır?

Ulusal mevzuatta bütün işyerleri için tek bir rapor geçerlilik süresi tanımlanmamıştır; bazı itfaiyeler raporu süreli düzenleyebilir, raporunuzdaki notu kontrol edin. Süreden bağımsız olarak şu durumlarda yeni rapor gerekebilir:

• Adres değişikliği: Ruhsat yönetmeliği md. 8’e göre işyerinin başka adrese nakli yeniden ruhsatlandırma gerektirir.
• Devir: Faaliyet, alan ve adres aynı kalsa bile işyerinin fiziki durumu mevzuata aykırıysa yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenmez.
• Yapısal değişiklik: Bölme, asma kat, kat ilavesi veya kaçış yolunu etkileyen her tadilat.
• Faaliyet veya kapasite değişikliği: Yanıcı madde depolamaya başlamak veya çalışan sayısının 30’u geçmesi.

Bu değişiklikler aynı zamanda risk değerlendirmesinin ve acil durum planının süresi dolmadan yenilenmesini gerektiren durumlardır. Değişikliği planlarken iki dosyayı birlikte güncellemek en az iş çıkaran yoldur.

Başvuruda sık yapılan hatalar

İtfaiye incelemesinin uzamasına yol açan eksikler çoğu zaman aynıdır:

1. Raporu ruhsatın son adımı sanmak. Kaçış merdiveni, yangın kapısı veya algılama sistemi gibi eksikler aylar süren tadilat isteyebilir. Kira sözleşmesini imzalamadan önce binanın itfaiye açısından durumunu sorgulayın.
2. Bina sahibiyle işletmecinin sorumluluğunu karıştırmak. BYKHY, mevcut yapılarda binanın bütününe ait ilave çıkış, ana yangın kolonu ve algılama paneli gibi işleri bina sahibi veya kat maliklerine yükler (md. 141–143). Bu işleri kira döneminde kimin yaptıracağını sözleşmeye yazın.
3. Söndürücüyü sayıyla geçiştirmek. Söndürücülerin yeri, türü ve yıllık kontrol etiketi de incelenir; dolum süresi geçmiş tüp eksik sayılır. Kontrol ve dolum kuralları için yangın tüpü kontrol ve dolum yazımıza bakabilirsiniz.
4. Eğitim ve ekip kayıtlarını unutmak. Ekiplerin adları panoda asılı değilse veya tatbikat formu yoksa, sahadaki fiziki uygunluk tek başına yetmeyebilir.

Genel bir ön kontrol için işyerinde yangın önleme kontrol listesi yazımızı kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Her işyeri itfaiye raporu almak zorunda mı?

Hayır. Rapor; umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yanıcı ve parlayıcı madde üreten, satan veya depolayan işyerleri, 30’dan fazla çalışanı olan işyerleri, birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler ve sokağa doğrudan açılmayan iş hanları için istenir. Diğer işyerlerinde rapor aranmaz ama yangın tedbirleri yine zorunludur.

İtfaiye raporu başvurusu nereye yapılır?

Başvuru, işyerinin bağlı olduğu belediye itfaiyesine EK-15 başvuru formuyla yapılır. Bursa’da bu iş Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nın Yangın Önlem Şube Müdürlüğü’nce yürütülür ve e-Belediye üzerinden başvuru bağlantısı bulunur.

İş hanındaki dükkânım için ayrıca rapor almam gerekir mi?

Ana girişi dışında sokağa doğrudan açılmayan iş hanı ve çarşılarda rapor bina yönetimince alınır. Yapıda değişiklik yapmadıysanız ayrıca rapor istenmez; yangın tedbirlerini etkileyen bir tadilat yaptıysanız yalnız sizin işyeriniz için münferit rapor istenir.

İtfaiye raporu acil durum planının yerine geçer mi?

Geçmez. İtfaiye raporu binanın yangın güvenliğine uygunluğunu gösterir; acil durum planı ise 6331 sayılı Kanunun 11. maddesine göre işverenin hazırlaması gereken ayrı bir belgedir. İki belgedeki kroki, ekip ve tatbikat bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir.