Yeni İşyeri Açarken İSG Kontrol Listesi

Yeni işyeri açarken iş güvenliği: yükümlülük ne zaman başlar?

Yeni işyeri açarken iş güvenliği konusunda en sık duyduğumuz soru, yükümlülüğün ne zaman başladığıdır. Cevap: ilk çalışanla. 6331 sayılı Kanun çırak ve stajyerler dahil bütün çalışanlara uygulanır; yalnızca çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına üretim yapanları kapsam dışında tutar (md. 2). Yani tek başınıza çalışırken yükümlülüğünüz yoktur, ilk çalışanı aldığınız gün ise bütün çerçeve devreye girer.

İlk çalışan için İSG hazırlığında sıralama önemlidir, çünkü bazı adımlar çalışan işe başlamadan önce tamamlanmak zorundadır. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan kimse işe başlatılamaz; işe başlama eğitimi çalışmaya başlamadan önce verilir; uzman ve hekim görevlendirmesi İSG-KATİP’te onaylanmadan hizmet başlamaz. Bu yazı, Bursa ve çevre illerde yeni şirket kuran ya da yeni şube açan işverenler için bu adımları sırayla veriyor. Hangi işyerlerinin kapsamda olduğunu ayrıntılı görmek için İSG hangi işyerlerinde zorunlu yazımıza bakabilirsiniz.

Adım 1: SGK tescili ve NACE kodu

İşyeri tescili, İSG’nin de başlangıç noktasıdır. 5510 sayılı Kanun md. 11’e göre işveren işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte SGK’ya verir. Şirket kuruluşu ticaret sicili memurluğuna bildirilmişse bu bildirim SGK’ya yapılmış sayılır. Md. 8’e göre sigortalı işe giriş bildirgesi kural olarak sigortalılık başlangıcından önce verilir; ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde, ilk sigortalı çalıştırmaya başlanan tarihten itibaren bir ay içinde işe başlayanlar için bu bir aylık sürenin sonuna kadar süre tanınır.

Bu aşamada belirlenen faaliyet kodu, İSG’deki her hesabın girdisidir. Tehlike sınıfı, işyerinde yürütülen asıl işin 6 haneli NACE koduna göre belirlenir ve liste 2025’te NACE Rev.2.1 ile tamamen yenilendi. Mali müşavirinizin seçtiği kodun gerçekten yaptığınız işi anlattığını kontrol edin. Örneğin talaşlı imalat ve kaynak işleri (25.53.01) tehlikeli, metallerin lazerle kesilmesi (25.53.03) çok tehlikeli sınıftadır; atölyenize bir lazer kesim makinesi eklemek sınıfınızı değiştirebilir. Adımlar için tehlike sınıfı rehberimize bakın.

Adım 2: Hizmet modeli ve İSG-KATİP onayı

Tehlike sınıfı belli olunca uzman ve hekim görevlendirmesine geçilir. Üç seçenek vardır: OSGB’den hizmet almak, kendi bünyenizde uzman ve hekim çalıştırmak veya 50’den az çalışanı olan az tehlikeli bir işyeriyseniz Bakanlık eğitimini tamamlayıp hizmeti kendiniz yürütmek. Çok tehlikeli sınıfta ve 10 veya daha fazla çalışanınız varsa ayrıca diğer sağlık personeli (DSP) görevlendirilir.

İşyeri açılışında İSG-KATİP adımı atlanamaz. Yeni şirket OSGB ile çalışacaksa sözleşme İSG-KATİP’teki örneğe uygun düzenlenir ve iki tarafça en geç 5 gün içinde sistemden onaylanır. Onaylanmamış görevlendirmeyle göreve başlanamaz; bu yüzden sözleşme sürecini ilk çalışanın işe başlama tarihinden geriye doğru planlayın. Onay adımları için İSG-KATİP sözleşme onayı, sistemin genel kullanımı için İSG-KATİP nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Uzmanın belge sınıfı tehlike sınıfınıza uygun olmalıdır: çok tehlikelide A, tehlikelide en az B, az tehlikelide en az C. Aylık asgari süre çalışan başına uzman için 10/20/40, hekim için 5/10/15 dakikadır. Kendi rakamlarınızı İSG yükümlülük hesaplayıcı ile görebilirsiniz.

Adım 3: İşe giriş muayenesi ve ilk işe alım sağlık raporu

Kanun’un 15. maddesine göre çalışanlar işe girişte sağlık muayenesinden geçirilir ve tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan işe başlatılamaz. Raporlar işyeri hekiminden alınır; 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri raporu ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alabilir. Muayenenin maliyeti çalışana yansıtılamaz ve sağlık bilgileri gizli tutulur.

Muayenede işe giriş/periyodik muayene formu (EK-2) doldurulur. Hangi tetkiklerin isteneceğine yapılacak işin risklerine göre işyeri hekimi karar verir; tetkikleri yetkili laboratuvar ve sağlık kuruluşlarıyla planlarız. Ayrıntılar için işe giriş sağlık raporu nereden alınır yazımıza bakın.

Adım 4: İşe başlama eğitimi ve mesleki eğitim belgesi

2 Nisan 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan eğitim yönetmeliğine göre çırak ve stajyerler dahil herkese, çalışmaya başlamadan önce en az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalı işe başlama eğitimi verilir ve tutanakla belgelenir. Bu eğitim temel eğitim süresine sayılmaz. Temel eğitim ise işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde az tehlikelide 8, tehlikelide 12, çok tehlikelide 16 ders saati olarak tamamlanır. Program örneği için işe başlama eğitimi programı yazımıza bakın.

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki bazı işler için mesleki eğitim belgesi zorunludur; belgesi olmayan bu işlerde çalıştırılamaz. Adayı işe almadan önce yapacağı işin listede olup olmadığını kontrol edin ve belgesini isteyin. Ayrıntılar için mesleki eğitim zorunlu meslekler listesi yazımıza bakabilirsiniz.

Adım 5: Risk değerlendirmesi, acil durum planı ve ekipman

İlk çalışanla birlikte işyerinin yazılı belgeleri de oluşmalıdır:

• Risk değerlendirmesi: İşveren yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Yenileme süresi çok tehlikelide en geç 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yıldır; taşınma, yeni ekipman veya üretim yöntemi değişikliğinde süre beklenmeden yenilenir.
• Acil durum planı ve ekipler: Söndürme, kurtarma, koruma ve ilkyardım ekipleri kurulur. 10’dan az çalışanı olan işyerinde söndürme, kurtarma ve koruma için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli bir destek elemanı yeterlidir. Tatbikat en geç yılda bir yapılır.
• İlkyardımcı: Az tehlikelide her 20, tehlikelide her 15, çok tehlikelide her 10 çalışana bir ilkyardımcı gerekir; belge 3 yıl geçerlidir.
• Çalışan temsilcisi: İki ile elli arasında çalışanı olan işyerlerinde bir çalışan temsilcisi görevlendirilir (md. 20).
• İş ekipmanları: Güvenliği kurulma ve montaj şartlarına bağlı ekipmanların periyodik kontrolü, kurulduktan sonra ve ilk defa kullanılmadan önce yapılır; sabit ekipmanlarda her yer değişikliğinde tekrarlanır. Eski yerinizden getirip yeniden kurduğunuz sabit pres veya endüstriyel raf sistemi de bu kapsamdadır. Süreler için periyodik kontrol süreleri yazımıza bakın.

İşyeriniz büyüdükçe yeni eşikler devreye girer: 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde İSG kurulu oluşturulur (md. 22).

Sıralı takvim: ilk çalışandan önce ve sonra

“En az bir hafta önce” ifadesi mevzuattaki bir süre değil, 5 günlük onay süresini rahat tamamlamanız için önerimizdir.

Sık yapılan hatalar

• Önce işe başlatıp sonra sözleşme yapmak: Onay tamamlanana kadar işyeri sistemde görevlisiz görünür.
• Muayeneyi deneme süresinin sonuna bırakmak: Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde rapor, işe başlamanın ön şartıdır.
• Stajyeri ve çırağı unutmak: İşe başlama eğitimi onlar için de zorunludur.
• Kodu hiç kontrol etmemek: Kuruluşta seçilen kod asıl işi yansıtmıyorsa bütün süre ve eğitim hesapları yanlış olur.
• Yerleşimden sonra belgeleri güncellememek: İşyeri taşındığında veya yerleşim değiştiğinde risk değerlendirmesi ve acil durum planı süre beklenmeden yenilenir. Açılış öncesi hazırlanan belgeleri, makineler yerleştikten sonra gözden geçirin.
• Belgeleri dağınık tutmak: Sözleşme, eğitim tutanakları, muayene formları ve periyodik kontrol raporları ilk günden tek bir dosyada toplanmazsa ilk denetimde eksik görünür. Dosyanın içeriği için İSG dosyası yazımıza bakabilirsiniz.

SİSTEMER, Bursa ve komşu illerde yeni açılan işyerlerine iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği hizmeti verir. Bütün tarihleri tek bir yerde görmek için İSG takvimi aracını kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İlk çalışanım yarın başlıyor; OSGB sözleşmesi yetişmezse ne olur?

Onaylanmamış görevlendirmeyle hizmet başlamaz ve işyeriniz bu sürede görevlisiz sayılır. İşe başlama tarihini sözleşmenin İSG-KATİP’te onaylanacağı tarihe göre planlayın; tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe giriş raporu da hazır olmalıdır.

Yeni şirket OSGB ile mi çalışmalı, hizmeti kendim mi yürütmeliyim?

Hizmeti kendiniz yürütme imkânı yalnızca 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri içindir ve Bakanlık eğitimini tamamlamayı gerektirir. Bu durumda da işe giriş ve periyodik muayeneler kapsam dışındadır. Diğer bütün işyerleri OSGB’den hizmet alır veya kendi uzman ve hekimini görevlendirir.

İşe giriş raporunu çalışan kendisi mi getirmeli?

Raporun maliyeti çalışana yansıtılamaz. Rapor işyeri hekiminden alınır; 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde ÇASMER, aile hekimi veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir.

Tek çalışanlı işyerinde de acil durum planı gerekir mi?

Evet. Acil durum planı yükümlülüğü çalışan sayısından bağımsızdır; değişen yalnızca planın kapsamı ve ekiplerin büyüklüğüdür.