Kısaca
Bitmez. 6331 sayılı Kanun, işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınmasının işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmadığını açıkça söyler. OSGB tehlikeleri tespit eder, önlemleri yazılı bildirir ve sağlık gözetimini yürütür; bildirilen önlemleri uygulamak, kaynak sağlamak ve kayıtları yönetmek işverenin işidir. OSGB ve görevlendirdiği profesyoneller ise ihmallerinden işverene karşı sorumludur; bu yüzden görev paylaşımı sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
OSGB işveren sorumluluğunu bitirmez: kısa cevap
“OSGB ile anlaştık, artık iş güvenliği onların işi” cümlesi denetimde ve kaza sonrasında işverenin en çok zarar gördüğü yanılgıdır. 6331 sayılı Kanun md. 4/2 tek cümleyle cevap verir: işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Aynı maddenin 3. fıkrası, çalışanların İSG yükümlülüklerinin de işverenin sorumluluğunu etkilemediğini ekler.
İSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 5/6 bunu hizmet alımı özelinde tekrarlar: OSGB’den hizmet alarak yetkilerini devreden işverenin bu hizmetlere ilişkin yükümlülükleri devam eder.
Mantığı açıktır. OSGB’nin uzmanı ve hekimi işverene rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilir (md. 8/2). Bütçeyi, işe alımı, makine yatırımını ve üretim temposunu ise işveren yönetir. Kanun bu yüzden açıkça şöyle der: eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine getirilmesinden işveren sorumludur. OSGB işveren sorumluluğu ilişkisini anlamanın yolu, kimin neyi yaptığını netleştirmektir.
Dışarıdan İSG hizmeti alındığında görev paylaşımı
Dışarıdan İSG hizmeti alan bir işyerinde görevler genellikle şöyle paylaşılır:
| Konu | OSGB (uzman, hekim, DSP) | İşveren |
|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi | Çalışmayı yürütür, ekipte yer alır | Yapar veya yaptırır, ekibi kurar, dokümanı imzalar, önlemleri uygular |
| Tespit ve öneriler | Onaylı deftere yazar, işverene yazılı bildirir | İmzalar, önlemi uygular, takibini yapar |
| Eğitim | Planlar, verir, kayıtlarını tutar | Çalışanı eğitime gönderir; eğitim süresi çalışma süresinden sayılır |
| Sağlık gözetimi | Muayene, işe uygunluk değerlendirmesi, kişisel sağlık dosyası | Muayene zamanını sağlar; tehlikeli işlerde uygunluk raporu olmadan işe başlatmaz |
| Acil durum | Planın hazırlanmasına rehberlik eder | Ekipleri görevlendirir, donanımı sağlar, tatbikatı yaptırır |
| Kontrol ve ölçüm | Gereken periyodik kontrol ve ölçümleri planlar, sonuçları değerlendirir | Yetkili kişilere ve laboratuvarlara yaptırır |
| İş kazası | İncelemeye katılır, kök nedeni değerlendirir | Kaydı tutar, 3 iş günü içinde SGK’ya bildirir |
| KKD | İşe uygun KKD’yi belirler | Satın alır, ücretsiz verir, kullanımını denetler |
Kanun md. 6/1, hizmet alan işverene somut görevler de verir: OSGB’nin görevini yapabilmesi için araç, gereç, mekân ve zaman gibi bütün ihtiyaçları karşılamak (b); hizmet yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlamak (c); mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine getirmek (ç); çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyen konularda OSGB’yi ve işyerine gelen başka işverenlerin çalışanlarını bilgilendirmek (d). Yönetmelik md. 6 ise OSGB personelinin görevlendirilmesinde çalışan temsilcilerinin önceden görüşünün alınmasını ve çalışanların bilgilendirilmesini ister.
Yazılı bildirim zinciri: tespit eden OSGB, uygulayan işveren
İSG hizmet alımında sorumluluk zincirinin merkezinde yazılı bildirim vardır:
- Tespit: Uzman ve hekim, eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir (md. 8/2).
- Tebliğ: Onaylı deftere yazılan tespit ve öneriler işverene tebliğ edilmiş sayılır. Defterin imzalanmasından ve düzenli tutulmasından işveren sorumludur (Yönetmelik md. 7/4–5).
- Uygulama: Bildirilen önlemi uygulamak işverenin işidir.
- Hayati tehlike: Bildirilen eksiklik acil durdurmayı gerektiriyorsa veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı gibi acil ve hayati bir tehlike söz konusuysa ve işveren gerekli tedbiri almıyorsa; uzman, hekim veya OSGB yönetimi bu durumu Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirir. Bildirim yapmayan uzman ve hekimin belgesi üç ay (tekrarında altı ay), OSGB’nin yetki belgesi altı ay (tekrarında bir yıl) askıya alınır.
OSGB kusuru: OSGB ne zaman sorumlu olur?
İşverenin sorumluluğunun devam etmesi, OSGB’nin sorumsuz olduğu anlamına gelmez. Kanun md. 8/3’e göre hizmet sunan kuruluşlar ile işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları, İSG hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı hizmet sundukları işverene karşı sorumludur. Ölüm veya maluliyetle sonuçlanan bir iş kazası ya da meslek hastalığında ihmali tespit edilen uzmanın veya hekimin yetki belgesi askıya alınır (md. 8/4).
Uygulamada sık görülen OSGB kusuru örnekleri:
- Sözleşmedeki asgari aylık süreyi doldurmamak.
- Tehlike sınıfına uygun belge sınıfı olmayan uzman görevlendirmek; çok tehlikelide A, tehlikelide en az B, az tehlikelide en az C sınıfı gerekir.
- Tespitleri yazılı olarak bildirmemek, onaylı defteri düzenli tutmamak.
- Eğitim ve muayene kayıtlarını eksik tutmak, işe giriş muayenelerini geciktirmek.
- Hizmeti başka bir kişi veya kuruma devretmek; OSGB’ler hizmetin tamamını veya bir kısmını devredemez (Yönetmelik md. 13/4).
İşverenin burada da bir kontrol görevi vardır: işveren, görevlendirdiği kişilerin ve hizmet aldığı OSGB’nin geçerli yetki belgesiyle görevlendirilmesinden sorumludur (Yönetmelik md. 5/7). OSGB’yi seçerken yetki ve belge sınıfını sorgulamanın yolları için OSGB seçerken dikkat edilecekler yazımıza bakın.
Sözleşmeye yazılması gerekenler
OSGB ile işveren arasındaki sözleşme İSG-KATİP’teki örneğe uygun düzenlenir ve iki taraf en geç 5 gün içinde sistemden onaylar; onaylanmamış görevlendirmeyle personel göreve başlayamaz (Yönetmelik md. 14). Süreç için İSG-KATİP sözleşme onayı yazımıza bakın. Örnek sözleşmenin yanına görev paylaşımını netleştiren bir hizmet eki koymanızı öneririz:
- Görevlendirilen uzman, hekim ve DSP’nin adları, belge sınıfları, aylık süreleri ve ziyaret düzeni.
- Her ziyaret sonrası yapılan işlerin yazılı özeti.
- Raporlama: onaylı defter, yıllık çalışma planı, yıllık değerlendirme raporu, eğitim ve muayene listelerinin teslim zamanları.
- Kapsam içi ve kapsam dışı işler: risk değerlendirmesi, acil durum planı, eğitimler; ölçüm ve periyodik kontrollerin planlanması ve bu hizmetlerin bedelinin kime ait olduğu.
- Personel değişikliğinde bildirim ve yerine görevlendirme; görevden ayrılan personelin yerine 30 gün içinde yenisi görevlendirilir.
- İş kazası ve acil durumda OSGB’ye ulaşma yolu ve beklenen ilk adımlar.
- Fesih: bildirim 5 iş günü içinde İSG-KATİP üzerinden yapılır; OSGB, sözleşme süresi sonunda talep edilmese bile bütün kayıt ve dosyaları işverene teslim eder (md. 13/2).
Denetimde ceza kime kesilir?
İdari para cezalarının muhatabı işverendir. 2026 temel tutarlarından örnekler:
| Aykırılık | 2026 temel tutarı |
|---|---|
| Risk değerlendirmesi yapmamak | 66.725 TL; aykırılık sürdükçe her ay 100.119 TL |
| Uzman veya hekim görevlendirmemek | Kişi başı 111.263 TL; her ay |
| Sağlık gözetimi yaptırmamak | Çalışan başı 22.194 TL |
| Eğitim vermemek | Çalışan başı 8.980 TL |
| Acil durum yükümlülüklerine aykırılık | Her yükümlülük için 22.194 TL; her ay |
İşyeri başına hesaplanan cezalar md. 26/3’e göre çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre artırılır; çalışan başına hesaplananlarda artırım uygulanmaz. OSGB’ye uygulanan yaptırımlar (belge askıya alma gibi) işverenin cezasını ortadan kaldırmaz. Hesaplama için İSG idari para cezaları aracını, denetim günü için iş müfettişi denetimine hazırlık, itiraz yolu için İSG idari para cezasına itiraz yazılarımızı kullanabilirsiniz. Asıl işveren ile alt işveren arasındaki benzer sorumluluk dağılımı için alt işveren İSG sorumluluğu yazımıza bakın.
İş güvenliği uzmanlığı hizmetimizde tespitlerimizi onaylı deftere ve yazılı raporlara işleyerek işverenin takip edebileceği bir eylem listesine dönüştürüyoruz.
Sık Sorulan Sorular
OSGB ile çalışan işveren sorumlu mu?
Evet. 6331 md. 4/2’ye göre dışarıdan hizmet almak işverenin sorumluluğunu kaldırmaz. OSGB tespit eder ve önerir; önlemleri uygulamak, gerekli kaynağı sağlamak ve kayıtları yönetmek işverenin yükümlülüğü olarak kalır.
OSGB’nin hatası yüzünden ceza alırsam ne olur?
Denetimde ceza işverene kesilir. Ancak Kanun md. 8/3’e göre OSGB ve görevlendirdiği uzman ile hekim, hizmetin yürütülmesindeki ihmallerinden işverene karşı sorumludur. Bu nedenle görev paylaşımını ve raporlamayı sözleşmede açıkça yazmak, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkta işverenin elini güçlendirir.
Onaylı deftere yazılan tespiti uygulamazsam ne olur?
Defterdeki tespit işverene tebliğ edilmiş sayılır ve önlemi uygulamak işverenin sorumluluğudur. Tespit hayati bir tehlikeyle ilgiliyse ve tedbir alınmazsa, uzman ve hekim bunu Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür; bildirmezlerse kendi belgeleri askıya alınır.
OSGB değiştirmek sorumluluğu etkiler mi?
Hayır; sorumluluk her durumda işverendedir. Değişiklikte asıl risk hizmet boşluğudur: eski sözleşmenin feshi ile yeni sözleşmenin onayı arasında görevlendirmesiz gün kalmamalıdır. Adımlar için OSGB değiştirme süreci yazımıza bakın.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.