Kısaca
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 11, dokümanda bulunması gereken dokuz asgari bilgiyi sayar: işyeri ve işveren, değerlendirmeyi yapanlar ve belge bilgileri, tarih ve geçerlilik tarihi, bölümler, tehlikeler, riskler, yöntem, önceliklendirilmiş sonuçlar ve tedbirler ile sonraki risk seviyesi. Sayfalar numaralanır, her sayfa değerlendirmeyi yapanlarca paraflanır, son sayfa imzalanır ve doküman işyerinde saklanır.
Risk değerlendirmesi raporu içeriği hangi maddede düzenlenir?
Risk değerlendirmesi raporu içeriği, İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG 29.12.2012, sayı 28512) md. 11’de “Dokümantasyon” başlığıyla düzenlenir. Yönetmelik “rapor” yerine risk değerlendirmesi dokümanı ifadesini kullanır ve belirli bir şablon dayatmaz; ama dokümanın asgari olarak hangi bilgileri içermesi gerektiğini sayar. İş müfettişi denetiminde de ilk bakılan şey bu asgari bilgilerin eksiksiz olup olmadığıdır.
Bu yazı, dokümanın içeriğini ve imza düzenini madde madde ele alıyor. Risk değerlendirmesinin nasıl yapıldığını, ekibin kimlerden oluştuğunu ve yöntem seçimini risk değerlendirmesi nasıl yapılır yazımızda anlattık.
Risk değerlendirmesi dokümanında bulunması gereken asgari bilgiler
| md. 11/1 | Asgari bilgi | Dokümanda nereye yazılır? | Sık görülen eksik |
|---|---|---|---|
| (a) | İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı | Kapak sayfası | Şube veya ikinci üretim alanının adresinin yazılmaması |
| (b) | Gerçekleştirenlerin isim ve unvanları; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin Bakanlıkça verilmiş belge bilgileri | Kapak veya ekip sayfası | Uzman ve hekimin belge numarası ve sınıfının yazılmaması |
| (c) | Gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi | Kapak sayfası | Geçerlilik tarihinin hiç yazılmaması ya da tehlike sınıfına uymaması |
| (ç) | Bölümler için ayrı ayrı yapılmışsa her birinin adı | İçindekiler ve bölüm başlıkları | Bölüm listesinin sahadaki yerleşimle uyuşmaması |
| (d) | Belirlenen tehlike kaynakları ile tehlikeler | Risk tablosu | Tehlike ile riskin karıştırılması |
| (e) | Tespit edilen riskler | Risk tablosu | Genel ifadeler (“düşme riski”) yerine kimin, nasıl etkileneceğinin yazılmaması |
| (f) | Risk analizinde kullanılan yöntem veya yöntemler | Yöntem sayfası | Yöntemin adı var ama puan tabloları ve kabul edilebilir risk sınırı yok |
| (g) | Önem ve öncelik sırasını da içeren analiz sonuçları | Risk tablosu ve özet | Risklerin öncelik sırasına konmaması |
| (ğ) | Düzeltici ve önleyici tedbirler, gerçekleştirilme tarihleri ve sonrasında tespit edilen risk seviyesi | Tedbir planı | Tarih ve sorumlu boş; tedbir sonrası seviye hiç hesaplanmamış |
Tehlike ve risk arasındaki farkı belirgin yazmak (d ve e bentleri) dokümanın kalitesini doğrudan belirler; örneklerle açıkladığımız tehlike ve risk farkı yazısı bu ayrım için yararlıdır.
Risk değerlendirmesi kapak sayfası
Yönetmelik ayrı bir kapak sayfası istemez; ancak (a), (b) ve (c) bentlerindeki bilgileri tek sayfada toplamak, hem denetimde hem iç kontrolde işi kolaylaştırır. Kapak sayfasında şunlar yer almalıdır:
- İşyeri unvanı, açık adresi, SGK sicil numarası ve işverenin adı,
- İşyerinin NACE kodu ve tehlike sınıfı,
- Değerlendirmenin kapsadığı bölümler veya “işyerinin tamamı” ifadesi,
- Değerlendirme tarihi ve geçerlilik tarihi,
- Kullanılan yöntem veya yöntemler,
- Risk değerlendirmesi ekibinin listesi: ad soyad, görev, uzman ve hekim için belge bilgisi,
- Revizyon numarası ve revizyon nedeni.
Geçerlilik tarihi, yönetmeliğin 12. maddesindeki yenileme süresine göre hesaplanır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yıl. İşyerinizin sınıfını bilmiyorsanız İSG yükümlülük hesaplama aracımızla kontrol edebilirsiniz.
Risk değerlendirmesi imza ve paraf kuralı
Yönetmeliğin 11. maddesinin ikinci fıkrası açıktır: Risk değerlendirmesi dokümanının sayfaları numaralandırılır; gerçekleştiren kişiler tarafından her sayfası paraflanır, son sayfası imzalanır ve doküman işyerinde saklanır. Üçüncü fıkra, dokümanın elektronik ortamda hazırlanıp arşivlenebileceğini söyler.
Uygulamada şu sorular sık gelir:
- Kim paraflar? “Gerçekleştiren kişiler”, yani risk değerlendirmesi ekibi. Yönetmeliğin 6. maddesine göre ekip; işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi, destek elemanları ve birimleri temsil eden bilgili çalışanlardan oluşur.
- Yalnız uzman imzalasa olur mu? Ekipte yer alan ama dokümanda imzası ve parafı bulunmayan kişiler, ekibin fiilen oluşturulup oluşturulmadığı sorusunu doğurur. Ekip listesindeki herkesin imzası olmalıdır.
- Sayfa numarası neden önemli? “Sayfa 12 / 48” biçimindeki numaralandırma, sonradan sayfa eklenip çıkarılmadığını gösterir.
- Elektronik doküman nasıl imzalanır? Yönetmelik elektronik hazırlama ve arşivlemeye izin verir; imza ve paraf şartını karşılayacak yöntemi (ıslak imzalı nüsha veya güvenli elektronik imza) belirleyip tutarlı uygulayın.
Risk analizi raporu örneği: tablo satırı nasıl yazılır?
Risk tablosunun her satırı, (d)’den (ğ)’ye kadar olan bentleri tek başına karşılamalıdır. Fine-Kinney yöntemiyle yazılmış örnek bir satır:
| Alan | Örnek |
|---|---|
| Bölüm / faaliyet | Pres hattı / kalıp değişimi |
| Tehlike kaynağı | Hidrolik pres koçu |
| Tehlike | Kalıp değişiminde koçun beklenmedik hareketi |
| Risk | Kalıp ayarcısının elinin koç ile kalıp arasında ezilmesi, uzuv kaybı |
| Etkilenenler | Kalıp ayarcıları, bakım teknisyenleri |
| Mevcut önlemler | Çift el kumanda ve ışık perdesi üretimde aktif; kalıp değişiminde ayar modunda devre dışı |
| Olasılık × frekans × şiddet | 6 × 3 × 15 = 270 (yüksek risk) |
| Tedbir | Kalıp değişimi talimatına enerji kesme ve kilitleme adımı eklenecek, koç emniyet takozu temin edilecek |
| Sorumlu / tarih | Bakım şefi / 15.03.2027 |
| Tedbir sonrası | 1 × 3 × 15 = 45 (olası risk); takip ölçütü: aylık saha gözlemi |
Puanlama tablolarını Fine-Kinney yöntemi ve L tipi matris yazılarımızda ayrıntılı anlattık. Önemli olan, kullandığınız yöntemin puan tablolarının ve kabul edilebilir risk sınırının yöntem sayfasında yer almasıdır; aksi hâlde “270” sayısı okuyan için bir anlam taşımaz.
Denetimde eksik sayılan bölümler: kontrol listesi
Dokümanı teslim almadan veya imzalamadan önce şu soruları sorun:
- Kapakta unvan, adres, işveren, tarih ve geçerlilik tarihi var mı? (md. 11/1-a, c)
- Uzman ve hekimin belge bilgileri yazılı mı? (md. 11/1-b)
- Ekip listesi md. 6’ya uygun mu; çalışan temsilcisi ve destek elemanı ekipte yer alıyor mu?
- Bölümler sahadaki gerçek yerleşimle uyumlu mu; bölümler arası etkileşim (ör. kaynak bölümünün dumanı, forklift yolunun montaj alanından geçmesi) ele alınmış mı? (md. 9/4)
- Tehlike tanımlamada ölçüm sonuçları, sağlık gözetimi kayıtları, iş kazası ve ramak kala kayıtları kullanılmış mı? (md. 8/1)
- Gebe, emziren, genç, engelli çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ayrıca değerlendirilmiş mi? (md. 8/1-ı)
- Yöntem ve puan tabloları dokümanda var mı? (md. 11/1-f)
- Riskler öncelik sırasına konmuş mu? (md. 9/5)
- Her tedbirin sorumlusu, başlama ve bitiş tarihi var mı? (md. 10/1-c)
- Tedbir sonrası risk seviyesi hesaplanmış mı? (md. 10/3, md. 11/1-ğ)
- Alt işveren varsa onların risk değerlendirmesi asıl işverenin çalışmasıyla bütünleştirilmiş mi? (md. 15/2)
- Sayfalar numaralı, her sayfa paraflı, son sayfa imzalı mı? (md. 11/2)
Denetime hazırlık sürecinin bütünü için iş müfettişi denetimine hazırlık, dokümanın İSG dosyasındaki yeri için işyeri İSG dosyası yazılarımıza bakabilirsiniz.
İşletmenize özgü risk değerlendirmesi dokümanını sahada, ekibinizle birlikte risk değerlendirmesi hizmetimiz kapsamında hazırlar ve yenileme tarihlerini takip ederiz.
Sık Sorulan Sorular
Risk değerlendirmesi raporunda hangi bilgiler zorunludur?
Yönetmeliğin 11. maddesine göre işyeri ve işveren bilgileri, değerlendirmeyi yapanlar ve uzman ile hekimin belge bilgileri, tarih ve geçerlilik tarihi, bölümler, tehlike kaynakları ve tehlikeler, riskler, kullanılan yöntem, öncelik sıralı analiz sonuçları ve tedbirler ile tedbir sonrası risk seviyesi.
Risk değerlendirmesinin her sayfası imzalanmalı mı?
Her sayfa değerlendirmeyi yapan kişilerce paraflanır, son sayfa ise imzalanır. Sayfalar ayrıca numaralandırılır.
Risk değerlendirmesi elektronik olarak saklanabilir mi?
Evet. Yönetmelik dokümanın elektronik ve benzeri ortamlarda hazırlanıp arşivlenebileceğini söyler. Paraf ve imza şartını karşılayacak yöntemi belirleyip tutarlı uygulamak gerekir.
Kapak sayfası zorunlu mu?
Yönetmelik ayrı bir kapak sayfası istemez. Ancak işyeri, işveren, ekip, tarih ve geçerlilik tarihi gibi asgari bilgileri tek sayfada toplamak denetimde ve iç kontrolde işi kolaylaştırır.
Sahada tehlikeleri belirleyip puanlayan, önlemleri sorumlu ve tarihe bağlayan, yenileme takvimi belli risk değerlendirmesi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.