Kısaca
İnegöl’deki bitişik mobilya atölyelerinde talaş, vernik ve sünger aynı çatı altında büyük bir yangın yükü oluşturur; yangın ortak duvar, çatı ve ara geçitler üzerinden komşu atölyeye geçebilir. Atölye içi düzen, doğru söndürücü ve eğitimli ekip kadar komşularla ortak alarm, toplanma alanı ve tatbikat düzeni de gerekir.
İnegöl’de mobilya atölyesi yangını neden tek atölyede kalmaz?
İnegöl’de bir mobilya atölyesi yangını çoğu zaman o atölyeyle sınırlı kalmaz. İlçede üç faal OSB bulunur: İnegöl OSB, Hamzabey’deki İnegöl Mobilya Ağaç İşleri İhtisas OSB (İMOSAB) ve Yeniceköy’deki Yenice OSB. Mobilya üretimi bu bölgelerin yanında şehir içindeki küçük sanayi alanlarında da sürer; buralarda duvarı, çatısı ve önündeki geçidi ortak kullanan çok sayıda atölye çalışır. Bitişik nizamda yan yana dizilmiş bu atölyelerde birinin yangın yükü, komşusunun da riskidir.
Mobilya imalatı (31.00.01) 2025’te yenilenen tehlike sınıfları listesinde tehlikeli sınıftadır. Yangın açısından belirleyici olan ise sınıf değil, atölyede biriken malzemedir: ebatlama ve zımparadan çıkan talaş ve ince toz, boya ve vernik hattındaki solventler, döşeme bölümündeki sünger ve kumaş. Bu yazı, bu üç malzemenin oluşturduğu yangın yükünü, yangının komşu atölyeye nasıl geçtiğini ve atölyelerin birlikte alabileceği önlemleri anlatıyor. Atölyenin genel İSG düzeni için mobilya atölyesi İSG kontrol listesine bakabilirsiniz.
Talaş yangını, vernik ve sünger: yangın yükünün üç kaynağı
| Malzeme | Nerede birikir? | Nasıl tutuşur? | Sahada sık görülen hata |
|---|---|---|---|
| Talaş ve ince ahşap tozu | Makine altları, tavan kirişleri, armatür üstleri, toz toplama filtreleri ve siklon | Testere veya zımparadan sıçrayan kıvılcım, aşırı ısınan motor, sıcak lamba yüzeyi | Talaşın hafta sonuna bırakılması, basınçlı havayla temizlik |
| Boya, vernik ve tiner | Boya kabini, karışım masası, kabin filtreleri, açık bidonlar | Solvent buharının kıvılcım veya statik boşalmayla tutuşması; yağ emmiş bezlerin kendi kendine ısınması | Günlük ihtiyacın çok üstünde stok, ağzı açık bidon, bezlerin çöpe atılması |
| Sünger, kumaş ve ambalaj | Döşemehane, hammadde deposu, paketleme ve sevkiyat alanı | Sigara, elektrik arızası, yakında yapılan sıcak iş | Sünger rulolarının pano veya ısıtıcı önüne istiflenmesi |
Talaş yangını genellikle için için başlar; fark edildiğinde atölyenin bir köşesi dumanla dolmuş olur. Daha büyük tehlike, tavan kirişlerinde ve armatürlerin üstünde biriken ince tozdur. Küçük bir patlama ya da sert bir hava akımı bu tozu havaya kaldırırsa ikincil bir toz patlaması yaşanabilir. Bu yüzden temizlikte basınçlı hava yerine emiş kullanın, toz toplama sisteminin filtre ve siklonlarını düzenli boşaltın. Toz toplama hattının patlayıcı ortam açısından değerlendirilmesi için patlamadan korunma dokümanı yazımıza bakın.
Vernik yangını daha hızlı gelişir. Solvent buharı havadan ağırdır ve zemine yakın toplanır; kabinin dışındaki bir priz ya da taşlama kıvılcımı onu tutuşturabilir. Sinsi bir kaynak da keten yağı gibi kuruyan yağları emmiş bezlerdir: yığın hâlinde bırakılan bezler oksitlenirken ısınır ve saatler sonra, çoğu zaman atölye kapandıktan sonra kendiliğinden tutuşabilir.
Sünger hızla tutuşur, yangını çok kısa sürede büyütür ve karbonmonoksit ile hidrojen siyanür içeren yoğun, zehirli bir duman çıkarır. Döşemehanede çıkan bir yangında tahliye için zaman, talaş yangınına göre çok daha kısadır.
Yangın komşu atölyeye nasıl geçer?
Bitişik atölyelerde yangının yayıldığı yollar sahada genellikle aynıdır:
- Ortak duvardaki boşluklar: Kablo, havalandırma kanalı ya da sonradan açılan kapı ve pencere için delinmiş, sonra kapatılmamış geçişler.
- Çatı ve çatı arası: Kesintisiz bir çatı arasında duman ve sıcak gazlar duvarın üstünden komşuya geçer.
- Duvara dayalı stok: Ortak duvarın iki yanına istiflenmiş talaş çuvalları, sünger veya panel, ısıyı duvar boyunca taşır.
- Ortak geçit ve ara sokak: Kapı önündeki talaş çuvalları, paletler ve atıklar yangını atölyeden atölyeye taşıyan bir fitil gibi çalışır; itfaiyenin yaklaşmasını da zorlaştırır.
- Paylaşılan tesisat: Ortak toz toplama hattı, ortak elektrik panosu veya ortak ısıtma düzeni.
Kiracı olarak duvarı yeniden yapamayabilirsiniz, ama yapabilecekleriniz vardır: duvardaki kablo ve kanal geçişlerini bina sahibiyle birlikte yangın durdurucu malzemeyle kapatmak, ortak duvar dibini stoksuz bırakmak, çatı arasına malzeme koymamak ve kapı önünü her akşam boşaltmak.
Atölye içinde önleme: günlük ve haftalık kontrol listesi
- Talaş ve tozu her vardiya sonunda emişle toplayın. Kiriş, armatür ve pano üstlerini haftalık temizlik planına bağlayın ve kimin yaptığını yazın.
- Toz toplama sistemini düzenli boşaltın. Filtre, siklon ve torbaların dolmasını beklemeyin; boşaltma tarihlerini kaydedin.
- Boya ve vernik stokunu sınırlayın. Üretim alanında günlük ihtiyaç kadar ürün bulundurun, kalanını havalandırmalı ayrı bir dolapta veya depoda saklayın; bidon ağızlarını kapalı tutun.
- Yağlı bezleri ayrı toplayın. Yağ ve solvent emmiş bezleri metal, kapaklı atık kaplarında biriktirin ve her gün atölyeden çıkarın.
- Boya kabinini takip edin. Havalandırma, topraklama ve filtre değişimini kayıt altına alın; havalandırma tesisatının periyodik kontrolü en geç yılda bir yapılır.
- Elektriği düzenli tutun. Pano önlerini açık, kapaklarını kapalı tutun; makineleri kalıcı olarak uzatma kablosuyla beslemeyin. Elektrik iç tesisatı ve topraklamanın periyodik kontrolü de en geç yılda birdir.
- Sıcak işleri ayırın. Taşlama ve kaynak gibi işleri talaş ve vernikten uzakta, gerekiyorsa sıcak çalışma izniyle yapın.
- Isıtıcıları uzak tutun. Kışın kullanılan soba ve ısıtıcıları sünger, talaş ve vernikten uzakta konumlandırın; kapanışta söndürüldüğünü kontrol edin. Bu cihazların karbonmonoksit riski için ısıtıcı yazımıza bakın.
- Kapanış turunu yazılı yapın. Son çıkan kişi makinelerin, sigortaların ve ısıtıcıların kapalı, bez kabının boş, kapı önünün açık olduğunu kontrol edip imzalasın.
Daha kapsamlı bir liste için işyerinde yangın önleme kontrol listesine bakabilirsiniz.
Mobilya atölyesi söndürme: doğru söndürücü ve eğitimli ekip
Atölyedeki yangınların çoğu katı yanıcı (A sınıfı) ve yanıcı sıvı (B sınıfı) yangınlarıdır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 99, söndürücü tipinin mekândaki duruma ve risklere göre seçilmesini ister:
| Yangın sınıfı | Atölyedeki örnek | Öncelikli söndürücü (md. 99) |
|---|---|---|
| A | Talaş, ahşap, sünger, kumaş, karton | Çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu |
| B | Vernik, tiner, boya, tutkal solventi | Kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü |
Söndürücüler görünür şekilde işaretlenir, kapı arkasına konmaz ve söndürücüye ulaşma mesafesi en fazla 25 metredir. Elektrik panosu yakınında uygulamada karbondioksitli söndürücü tercih edilir. Sayı hesabı için işyerinde kaç yangın söndürücü olmalı, türler için yangın söndürücü türleri yazılarımıza bakın.
Toz toplama ünitesinde veya kapalı siklonda başlayan yangına kapağı açarak müdahale etmeyin. İçeri giren hava yangını büyütebilir, havalanan toz alev alabilir. Fanı ve makineleri durdurun, alanı boşaltın ve itfaiyeyi arayın. Biriken toza da güçlü püskürtme yapmayın; tozu havalandırırsınız.
Söndürücüyü kullanacak kişi belli olmalıdır. Tehlikeli sınıfta söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için her 40 çalışana kadar en az bir destek elemanı görevlendirilir; 10’dan az çalışanı olan atölyede bu üç ekip için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli bir kişi yeterlidir. Hesap ve ekiplerin kuruluşu için acil durum planı rehberine bakın. Bu kişinin söndürücüyü daha önce gerçek ateşte kullanmış olması, yangının ilk dakikasında fark yaratır.
Komşularla ortak önlemler
6331 sayılı Kanun md. 23, aynı çalışma alanını paylaşan işverenlerin önlemlerde iş birliği yapmasını ve birbirlerini risklerden haberdar etmesini ister. Sanayi bölgeleri ve siteleri gibi birden fazla işyerinin bulunduğu yerlerde koordinasyon yönetime aittir; yönetim, diğer işyerlerini etkileyecek tehlikeler için işverenleri uyarır ve uymayanları Bakanlığa bildirir.
Bitişik atölyelerin birlikte kurabileceği düzen şunlardır:
- Ortak irtibat listesi: Her atölyenin sorumlusu, telefonu ve mesai dışında ulaşılacak kişi.
- Alarmın duyulması: Bir atölyede çalan alarmın komşuda da duyulması; bu mümkün değilse telefonla haber zinciri.
- Açık geçit: İtfaiyenin gireceği ara sokak, hidrant ve yangın dolabı önü boş tutulur; talaş çuvalları ve ambalaj atıkları binalardan uzak, belirlenmiş bir noktada toplanır.
- Kesme noktaları: Ana elektrik ve gaz kesme noktalarının yeri ve anahtarın kimde olduğu herkesçe bilinir.
- Ortak toplanma alanı ve tatbikat: Tatbikat en geç yılda bir yapılır; komşu atölyelerle aynı gün ve aynı senaryoyla yapılan tatbikat, ortak geçitteki sıkışmayı ve haberleşme açıklarını ortaya çıkarır.
Plan, eğitim ve takip
İnegöl’de mobilya yangın önlemleri kâğıtta kalmamalı; plan, eğitim ve tatbikatla sahaya taşınmalıdır. Tehlikeli sınıftaki bir mobilya atölyesinde acil durum planı en geç 4 yılda bir ve önemli değişikliklerde yenilenir; tatbikat en geç yılda bir yapılır. Acil durum yükümlülüklerine aykırılığın 2026 temel idari para cezası her yükümlülük için 22.194 TL’dir ve aykırılık sürdükçe her ay aynı tutar uygulanır. Ayrıntılar: İSG idari para cezaları.
SİSTEMER’in acil durum planı hizmetinde komşu atölye senaryosunu da plana ayrı bir başlık olarak yazıyoruz. Yangın Eğitim Merkezimizde verdiğimiz teorik ve uygulamalı yangın eğitimi, söndürme ekibinizin söndürücüyü ilk kez bir yangın anında kullanmak zorunda kalmamasını sağlar. Bölgeye özgü notlar için İnegöl ve İnegöl OSB sayfalarına, sektörün diğer riskleri için mobilya sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Atölyemizde 6 kişi çalışıyor; kaç destek elemanı gerekir?
10’dan az çalışanı olan işyerlerinde söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli bir destek elemanı yeterlidir. İlkyardımcı ayrıca belirlenir: tehlikeli sınıfta her 15 çalışana bir ilkyardımcı gerekir, yani 6 kişilik atölyede bir kişi.
Talaş yangınına su sıkılabilir mi?
Talaş ve ahşap A sınıfı yanıcıdır; sulu veya çok maksatlı kuru kimyevi tozlu söndürücü kullanılabilir. Enerjisi kesilmemiş makine ve pano yakınında su kullanmayın. Biriken ince toza güçlü püskürtme yapmayın; toz havalanarak yangını büyütebilir.
Vernikli bezler gerçekten kendiliğinden yanar mı?
Keten yağı gibi kuruyan yağlar içeren ürünleri emmiş bezler, yığın hâlinde bırakıldığında oksitlenirken ısınır ve kendiliğinden tutuşabilir. Bu bezleri metal, kapaklı kaplarda toplayın ve her gün atölyeden çıkarın.
Komşu atölye önlem almıyorsa ne yapabiliriz?
Sanayi bölgeleri ve sitelerinde İSG koordinasyonu yönetimindir. Gördüğünüz riski yazılı olarak site veya bölge yönetimine bildirin; yönetim ilgili işvereni uyarır, uyarıya uymayanları Bakanlığa bildirir. Bu arada kendi planınıza komşu kaynaklı yangın senaryosunu ekleyin.
Yangın sınıfları, doğru söndürücü seçimi, güvenli açık alanda uygulamalı söndürme ve tahliye tatbikatı tek eğitimde.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.