Mobilya Atölyesinde İSG Kontrol Listesi

Mobilya atölyesi iş güvenliği nereden başlar?

Bir mobilya atölyesine iş müfettişi ya da ana müşterinizin denetçisi girdiğinde ilk bakılan şey çoğu zaman bir klasör değil, makinelerdir: daire testerenin bıçak koruyucusu yerinde mi, planyada kısa parça elle mi itiliyor, makine üstlerinde ve tavan kirişlerinde toz birikmiş mi? Mobilya atölyesi iş güvenliği bu yüzden sahada başlar, kayıtla tamamlanır. Bu yazıdaki kontrol listesi, tehlikeli sınıftaki bir mobilya imalathanesinde denetimde bakılan noktaları beş başlıkta toplar: makine, toz, yangın, elektrik ve belge.

Listeyi masa başında değil, atölyede kullanın. Kesimden başlayıp ebatlama, CNC, zımpara, boya, döşeme, montaj ve sevkiyat alanına kadar akış yönünde yürüyün; her maddeyi “var, eksik, yok” diye işaretleyin ve eksiklerin karşısına bir sorumlu ile tarih yazın.

Mobilya imalatı tehlike sınıfı ve temel yükümlülükler

13 Mart 2025’te NACE Rev.2.1’e göre yenilenen tehlike sınıfları listesinde 31.00.01 kodlu yatak odası, mutfak ve benzeri mobilya imalatı tehlikeli sınıftadır. Sınıf, işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlenir; kaplama, kereste veya panel üretimi gibi ayrı bir asıl işiniz de varsa yüksek olan sınıf geçerlidir. Kodunuzdan emin değilseniz tehlike sınıfı rehberimize bakın.

Örnek: 40 çalışanlı bir atölyede uzman için ayda en az 800 dakika (13 saat 20 dakika), hekim için 400 dakika (6 saat 40 dakika) gerekir. İlkyardımcı sayısı 40 / 15 hesabıyla yukarı yuvarlanır ve 3 olur; söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her birine de en az bir destek elemanı atanır. Kendi rakamlarınızı İSG yükümlülük hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Ağaç işleri İSG: makine kontrol listesi

Mobilya atölyesindeki ağır yaralanmaların büyük kısmı kesici makinelerde olur. Denetçi her makinenin başında şu maddelere bakar:

• Daire testere: Üst bıçak koruyucusu takılı ve ayarlı mı? Yarma bıçağı bıçakla uyumlu mu? Dar ve kısa parçalar için itme çubuğu makinenin yanında mı, gerçekten kullanılıyor mu?
• Planya ve kalınlık makinesi: Bıçak mili koruyucusu kesim dışında kalan bölümü kapatıyor mu? Kısa parça için itici takoz var mı? Kalınlık makinesinde geri tepme önleyici çalışıyor mu?
• Şerit testere: Bıçağın kesimde kullanılmayan bölümü kapalı mı? Bıçak gerginliği ve kılavuzlar düzenli kontrol ediliyor mu?
• CNC router ve panel ebatlama: Çalışma alanına girişte makineyi durduran düzenek devre dışı bırakılmamış mı? Yükleme alanında operatör ile yardımcının durduğu yer belli mi?
• Acil durdurma: Her makinede acil stop erişilebilir mi ve haftalık denenip kaydediliyor mu?
• Bakım ve bıçak değişimi: Enerji kesilip kilitlenmeden bıçak değiştirilmediği yazılı bir talimatla güvence altında mı?
• Talimatlar: Makine kullanım talimatları Türkçe ve makinenin yanında mı?

Koruyucu türleri ve hangi makinede hangisinin işe yaradığı için makine koruyucuları yazımıza bakabilirsiniz. Dönen bıçak ve mil yakınında eldivenin kapılma riski taşıdığını da risk değerlendirmesinde ayrıca ele alın.

Ahşap tozu: emiş, ölçüm ve temizlik

Ahşap tozu mobilya atölyesinde iki ayrı risk taşır: solunum sağlığı ve yangın. Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik’in Ek-1 listesi “sert odun tozuna maruziyete neden olan işleri” sayar ve yönetmelik sert ağaç tozu için ayrıca bir mesleki maruziyet sınır değeri belirler (RG 06.08.2013). Denetimde şunlara bakılır:

• Her makinenin emiş ağzı sisteme bağlı mı, klapeler açık mı, hortumlarda yırtık veya ezilme var mı?
• Siklon ve filtre ünitesi düzenli boşaltılıyor mu, boşaltma kaydı tutuluyor mu?
• Zımpara alanında kaynağında emiş var mı, yoksa toz ortama mı yayılıyor?
• Zemin ve makine üstleri süpürge ya da basınçlı hava yerine vakumla mı temizleniyor? Basınçlı hava tozu havaya kaldırır ve başka yüzeylere taşır.
• Toz ve gürültü ölçümleri yapılmış mı, sonuçlar risk değerlendirmesine işlenmiş mi? Bu ölçümleri yetkili laboratuvarlarla planlar, sonuçlarını değerlendirmeye bağlarız.

Sağlık tarafında tozla çalışanlar için ILO standardına uygun akciğer grafisi çekilir; sıklığını hekim belirler. Solunum fonksiyon testinin mevzuatta sabit bir sıklığı yoktur, hekim riske göre karar verir. Planya ve kalınlık alanında gürültü 85 dB(A) üst eylem değerini aşıyorsa kulak koruyucu kullanımı ve işitme testi zorunludur; 87 dB(A) sınır değeri, koruyucunun etkisi dahil hiçbir durumda aşılamaz. Toz yönetiminin yasal çerçevesi için Tozla Mücadele Yönetmeliği yazımıza bakın.

Yangın ve elektrik kontrol listesi

İnce ahşap tozu, solventli boya ve vernik, sünger ve kumaş birlikte düşünüldüğünde mobilya atölyesinin yangın yükü yüksektir. Bu bölümde şu maddeleri işaretleyin:

1. Toz birikimi: Makine üstleri, emiş kanalları, tavan kirişleri ve elektrik panolarının içi programlı olarak temizleniyor mu?
2. Boya ve vernik alanı: Üretimden ayrılmış ve havalandırılmış mı? Alanda yalnızca günlük ihtiyaç kadar solvent var mı, kaplar kapalı mı?
3. Depolar: Sünger, kumaş ve ambalaj malzemesi ısı kaynaklarından ve elektrik panolarından uzakta mı?
4. Söndürücüler: Görünür, erişilebilir ve önü boş mu? Yangın tesisatı ve portatif söndürücülerin yıllık periyodik kontrolü yapılmış mı?
5. Elektrik: Elektrik iç tesisatı ve topraklamanın yıllık periyodik kontrol raporu var mı? Panolar kapalı, önleri boş mu? Seyyar kablolarda açık ek yeri var mı?
6. Basınçlı hava: Kompresör hava tankının yıllık periyodik kontrolü yapılmış mı? Forklift kullanıyorsanız onun kontrolü de yılda birdir.
7. Acil durum: Tahliye krokisi girişlere ve katlara asılı mı? Son tatbikatın formu dosyada mı?

Periyodik kontrol sürelerinin tam listesi iş ekipmanı periyodik kontrol süreleri yazımızda, planın içeriği ise acil durum planı rehberimizde yer alıyor. Söndürme ekibinin söndürücüyü gerçekten kullanabilmesi için Yangın Eğitim Merkezimizde teorik ve uygulamalı eğitim planlarız.

Mobilya atölyesi denetim dosyası

Sahadaki önlemlerin denetimde savunulabilmesi için kayıtla desteklenmesi gerekir. Dosyanızda en az şunlar bulunmalıdır:

Eksik belgenin bedeli çalışan sayısıyla büyür. Örneğin eğitim vermemenin 2026 temel cezası çalışan başına 8.980 TL, sağlık gözetimi yaptırmamanınki çalışan başına 22.194 TL’dir; çalışan başına hesaplanan bu cezalara tehlike sınıfı artırımı uygulanmaz. Diğer kalemler için İSG idari para cezaları aracına, denetimin akışı için iş müfettişi denetimine hazırlık yazımıza bakın.

Küçük marangoz atölyesi için öncelik sırası

Üç dört kişilik bir marangoz atölyesi de aynı yükümlülüklerin kapsamındadır; çalışan sayısı yalnızca sürelerin ve ekiplerin büyüklüğünü değiştirir. 10’dan az çalışanı olan işyerinde söndürme, kurtarma ve koruma ekipleri için tek bir destek elemanı yeterlidir. Kaynakları sınırlıysa sırayı şöyle kurun:

1. Testere ve planyadaki koruyucuları tamamlayın; itme çubuğunu her makinenin yanına koyun.
2. Emiş sistemini çalışır hâle getirin ve temizliği vakuma geçirin.
3. Panoları kapatın, topraklamayı ölçtürün ve açık kablo eklerini giderin.
4. Söndürücüleri doğru yerlere asın ve kullanımını herkese gösterin.
5. Eğitim, muayene ve mesleki eğitim belgelerini takvime bağlayın.

İnegöl’de İnegöl OSB ve İnegöl Mobilya Ağaç İşleri İhtisas OSB çevresinde, Bursa’nın diğer ilçelerinde de çok sayıda küçük atölye bu sırayla ilerleyerek kısa sürede görünür sonuç alır. Mobilya sektörü sayfamızda sektöre özgü risk ve eğitim başlıklarını, İnegöl OSGB sayfamızda bölgedeki hizmet modelimizi bulabilirsiniz. İş güvenliği uzmanlığı ve risk değerlendirmesi hizmetlerimizde bu listeyi atölyenizle birlikte sahada yürütürüz.

Sık Sorulan Sorular

Mobilya atölyesi hangi tehlike sınıfında?

31.00.01 kodlu yatak odası, mutfak ve benzeri mobilya imalatı tehlikeli sınıftadır. Sınıf asıl işe göre belirlenir; birden fazla asıl iş varsa yüksek olan sınıf esas alınır. Kereste, kaplama veya döşeme gibi başka faaliyetleriniz varsa onların kodunu da ayrıca kontrol edin.

Marangoz atölyesinde mesleki eğitim belgesi gerekir mi?

Evet, testere, planya, hızar ve benzeri motorlu kesici makinelerle yapılan işler mesleki eğitim yönetmeliğinin Ek-1 listesinde yer alır. Bu işlerde çalışacak kişinin işe alınmadan önce geçerli bir mesleki eğitim belgesine sahip olması gerekir.

Ahşap tozu için hangi tetkikler yapılır?

Tozla çalışanlarda ILO standardına uygun akciğer grafisi çekilir ve sıklığını işyeri hekimi belirler. Solunum fonksiyon testi gibi tetkiklerin mevzuatta sabit bir sıklığı yoktur; hekim maruziyete ve ölçüm sonuçlarına göre karar verir.

Toz ve gürültü ölçümünü kim yapar?

Ortam ölçümleri, Bakanlıktan yeterlik veya ön yeterlik belgesi almış laboratuvarlarca yapılır ve laboratuvar ölçümü en az 3 gün önce İSG-KATİP’e bildirir. Ölçümü yetkili laboratuvarlarla planlar, sonuçlarını risk değerlendirmesine işleriz.