Restoran ve Kafelerde İSG Yükümlülükleri

Restoran iş güvenliği: kimler kapsamda?

Restoran iş güvenliği söz konusu olduğunda iki çalışanlı bir kafe ile yüz kişilik bir restoranın yükümlülükleri farklı ölçekte olsa da başlıkları aynıdır. 6331 sayılı Kanun, faaliyet konusuna bakmadan çalışan çalıştıran bütün işyerlerine uygulanır. Kanunun 6. ve 7. maddelerinin 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için yürürlüğünü erteleyen hüküm, Anayasa Mahkemesi’nin 9 Aralık 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan kararıyla iptal edildi. Küçük işletmeler için de artık bekleme süresi yoktur; ayrıntılar için 50’den az çalışanlı işyerlerinde İSG yazımıza bakın.

Restoran iş güvenliğinin ilk adımı, işyerinin tehlike sınıfını SGK kaydındaki NACE kodundan doğrulamaktır. Sınıf; uzman ve hekim sürelerini, eğitim saatlerini, muayene aralığını ve ilkyardımcı sayısını belirler. Kodunuzu bulmak için tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımıza bakabilirsiniz.

Uzman ve hekim: kafe iş güvenliği uzmanı şart mı?

Evet; işveren iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir (md. 6). Hizmet bir OSGB’den alınabilir. Tek istisna, 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri içindir: işveren veya işveren vekili Bakanlık eğitimini tamamlarsa bu hizmeti kendisi yürütebilir. Ancak işe giriş ve periyodik muayeneler bu kapsamın dışındadır; bu işyerleri işe uygunluk raporlarını işyeri hekiminin yanı sıra ÇASMER’den, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alabilir (md. 15/3).

İşyerinizin sınıfına göre temel süreler şöyledir:

50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde uzman ve hekimin aylık süreleri aynı sözleşme yılı içinde birleştirilebilir. Kendi sürelerinizi İSG yükümlülük hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Eğitim ve sağlık gözetimi

Mutfakta ve serviste personel değişimi sıktır; bu yüzden eğitim planı “yılda bir toplu eğitim” mantığıyla yürümez. 2 Nisan 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan Çalışanların İSG Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik md. 7’ye göre her yeni çalışana, çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik, yüz yüze ve uygulamalı işe başlama eğitimi verilir ve tutanakla belgelenir. Temel eğitim işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır. Sezonluk ve kısmi süreli çalışanlar da bu kuralın içindedir.

Restoran için işe başlama eğitiminde şu konular yeterli bir çerçeve oluşturur: bıçak ve kesici aletler, sıcak yağ ve buharla çalışma, kaygan zemin, LPG ve gaz kaçağında yapılacaklar, söndürücülerin yeri ve kullanımı, tahliye yolu ve toplanma yeri.

Gıda ile çalışan personel için hijyen eğitimi ayrı bir yükümlülüktür ve İSG eğitiminin yerine geçmez; bkz. hijyen eğitimi belgesi. Portör muayenesinin hangi tetkikleri içerdiğini ve sıklığını işyeri hekimi belirler; bkz. portör muayenesi. Tetkikleri yetkili laboratuvar ve sağlık kuruluşlarıyla planlarız.

Restoran LPG tüpü ve mutfak yangını

Mutfak, restoranın yangın riskinin toplandığı yerdir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik restoran LPG tüpü ve mutfaklar için açık kurallar koyar:

• İşyeri veya topluma açık her türlü binada zemin seviyesinin altında kalan tam bodrum katlarda LPG tüpü bulundurulamaz (md. 109/6).
• LPG tüpleri dik konumda bulundurulur; tüp ile cihaz arasında hortum gerekiyorsa en fazla 150 cm uzunluğunda, standarda uygun eksiz hortum kullanılır ve bağlantılar kelepçeyle sıkılır (md. 109/2).
• Tüpler doğrudan güneş ışığına maruz bırakılmaz, ısıtıcıların yanına konmaz; kapalı yerde bulunacaksa bölüm havalandırılır (md. 109/3–4).
• LPG kullanılan sanayi tipi büyük mutfaklarda gaz kaçağını tespit eden ve sesli uyaran gaz uyarı cihazı bulundurulması zorunludur (md. 109/5).
• Gaz kaçağı köpüklü sabunla kontrol edilir, ateşle kontrol yapılmaz; tüp değişimi bayinin eğitimli elemanlarınca yapılır (md. 109/11).
• Alışveriş merkezleri ve yüksek binalardaki mutfaklar ile bir anda 100’den fazla kişiye hizmet veren mutfakların davlumbazlarına otomatik söndürme sistemi ve gaza uygun gaz algılama, gaz kesme ve uyarı tesisatı kurulması şarttır (md. 57/1).
• Bodrumdaki mutfakta gaz kullanılıyorsa havalandırma yapılır; ikinci bir çıkış olmadan gaz kullanılamaz (md. 57/2).

Davlumbaz söndürme sistemleri, İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III’e göre yangın söndürme sistemleriyle birlikte standartta daha kısa süre yoksa en geç yılda bir periyodik kontrole tabidir.

Davlumbaz filtrelerinde ve baca kanallarında biriken yağ, mutfak yangınlarının yayılmasında rol oynar. Filtrelerin düzenli temizliği ve kanal temizliğinin kayıt altına alınması basit ama etkili bir önlemdir. Personelin söndürücüyü gerçekten kullanabilmesi için uygulamalı eğitim gerekir; SİSTEMER yangın eğitimi hizmetinde teorik ve uygulamalı eğitim verir.

Garson riskleri ve servis alanı

Servis alanının riskleri mutfaktakiler kadar dikkat çekmez ama iş kazalarının önemli bir bölümü burada yaşanır. Başlıca garson riskleri şunlardır:

• Kayma ve düşme: Mutfak ile salon arasındaki geçişte ıslak ve yağlı zemin, merdivenler ve eşikler. Kaymaz ayakkabı, dökülen sıvının hemen temizlenmesi ve geçişte paspas düzeni gerekir. Ayrıntılar için kayma, takılma ve düşmeyi önleme yazımıza bakın.
• Yanık: Sıcak tabak, çay ocağı, kahve makinesinin buhar çubuğu ve sıcak sıvı taşıma.
• Kesik: Kırılan bardak ve tabaklar; kırıklar elle değil süpürge ve faraşla toplanır, kapalı bir kapta atılır.
• Taşıma ve ayakta çalışma: Ağır tepsi, kasa ve fıçı taşıma; uzun süre ayakta kalma. Ağır kasalar için transpalet veya taşıma arabası kullanılır.
• Gece mesaisi ve yalnız kapanış: Geç saatte kasa kapatan veya mutfağı kapatan çalışanın tek başına kalmaması, çıkış yolunun aydınlık olması gerekir.
• Müşteriyle gerilim: Sözlü taciz veya saldırgan müşteri durumunda ne yapılacağı ve kime haber verileceği önceden belirlenir.

Otel mutfakları ve büyük ölçekli yemek hizmetleri için otellerde İSG, perakende ile ortak riskler için market ve mağazalarda İSG yazılarımıza bakabilirsiniz.

Restoran acil durum planı ve tatbikat

Restoran acil durum planı, çalışanların yanında müşterileri de hesaba katmalıdır. Plan; yangın, gaz kaçağı, deprem ve yaralanma senaryolarını, tahliye yollarını ve toplanma yerini, gaz ve elektrik kesme noktalarını, görevlileri ve iletişim bilgilerini içerir. Tahliye planı girişlere ve katlara asılır.

Destek elemanı sayısı tehlike sınıfına göre belirlenir: söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için az tehlikelide 50, tehlikelide 40 çalışana kadar en az bir kişi görevlendirilir; 10’dan az çalışanı olan işyerinde üç ekip için tek kişi yeterlidir. İlkyardım ekibi ise ilkyardımcı sayısına göre oluşturulur. Tatbikat en geç yılda bir yapılır ve tatbikat formu doldurulur. Servis saatleri dışında yapılan tatbikat bile, kapanış ekibinin gaz vanasını ve elektrik panosunu bulup bulamadığını gösterir.

Bursa ve çevre illerdeki restoran ve kafelere SİSTEMER iş güvenliği uzmanlığı hizmeti kapsamında risk değerlendirmesi, acil durum planı ve eğitim desteği verir. Hizmet ve perakende işletmelerine yönelik diğer başlıklar ofis ve perakende sayfamızda yer alır; az tehlikeli sınıfın tüm yükümlülükleri için az tehlikeli işyeri yükümlülükleri yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kafemde iki çalışan var; iş güvenliği uzmanı şart mı?

Evet. Çalışan sayısı ne olursa olsun uzman ve hekim görevlendirme yükümlülüğü vardır. İşyeriniz az tehlikeli sınıftaysa, Bakanlık eğitimini tamamlayarak bu hizmeti kendiniz yürütebilirsiniz; işe giriş ve periyodik muayeneler bu kapsamın dışındadır.

Restoranın bodrum katında LPG tüpü bulundurulabilir mi?

Hayır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 109/6, işyeri veya topluma açık binalarda zemin seviyesinin altındaki tam bodrum katlarda LPG tüpü bulundurulmasını yasaklar.

Davlumbaz söndürme sistemi her restoranda zorunlu mu?

Yönetmelik md. 57/1 bu zorunluluğu alışveriş merkezleri ve yüksek binalardaki mutfaklar, yemek fabrikaları ve bir anda 100’den fazla kişiye hizmet veren mutfaklar için koyar. Diğer mutfaklarda ihtiyaç risk değerlendirmesiyle belirlenir.

Garsonlara hangi eğitimler verilmeli?

İşe başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi, ardından 3 ay içinde temel İSG eğitimi verilir. Gıda ile çalışan personel ayrıca hijyen eğitimi belgesine sahip olmalıdır.