Kısaca
Yıllık değerlendirme raporu, geçen yıl yapılan İSG çalışmalarının ve sonuçlarının kaydıdır. İş güvenliği uzmanı çalışma ortamı gözetimi sonuçlarını içeren raporu İGU Yönetmeliği EK-2’ye, işyeri hekimi sağlık gözetimi sonuçlarını içeren raporu Hekim Yönetmeliği EK-3’e uygun olarak, birbiriyle iş birliği içinde hazırlar. İyi bir rapor, planlananla gerçekleşeni karşılaştırır, sapmaların nedenini yazar ve sonraki yılın çalışma planına doğrudan girdi verir.
Yıllık değerlendirme raporu nedir, kim hazırlar?
Yıllık çalışma planı ileriye, yıllık değerlendirme raporu geriye bakar. Plan “bu yıl ne yapacağız?” sorusunu cevaplar; rapor ise “ne yaptık, ne sonuç aldık, neyi yapamadık ve neden?” sorularını. İki belge birbirini besler: geçen yılın raporu, gelecek yılın planının en önemli girdisidir.
Raporu hazırlama görevi iki yönetmelikte, iki ayrı rapor olarak düzenlenir:
| Hazırlayan | Dayanak | Raporun kapsamı | Örnek form |
|---|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı | İGU Yönetmeliği md. 9 | Çalışma ortamıyla ilgili İSG çalışmaları ve çalışma ortamı gözetim sonuçları | EK-2 |
| İşyeri hekimi | Hekim ve DSP Yönetmeliği md. 9 | İSG çalışmaları ve sağlık gözetimi sonuçları | EK-3 |
Her iki yönetmelik de raporun diğer profesyonelle iş birliği içinde hazırlanmasını ister. Uygulamada bu, uzman ile hekimin aynı yılı aynı veriler üzerinden değerlendirmesi, ortam ölçümleri ile sağlık gözetimi sonuçlarını birbirine bağlaması demektir. Gürültü ölçümü yüksek çıkan bir bölümle işitme testinde kayma görülen çalışanlar aynı rapor döneminde yan yana konmadıkça, ikisi de eksik kalır.
İSG yıllık değerlendirme raporunun içeriği
Uzman raporu EK-2’deki, hekim raporu EK-3’teki örneğe uygun hazırlanır. Örnek formlar faaliyet bazlı bir kayıt mantığına dayanır. İSG yıllık değerlendirme raporunun gerçekten değerlendirme yapabilmesi için aşağıdaki başlıkları kapsamasını öneririz:
Uzman raporunda:
- Yıllık planda yer alan faaliyetler ve her birinin gerçekleşme durumu
- Verilen eğitimler: konu, tarih, katılımcı sayısı, telafi gereken çalışanlar
- Ortam ölçümleri: parametre, bölüm, sonuç ve sınır değerle karşılaştırma
- Periyodik kontroller: ekipman, tarih, uygunsuzluk ve giderilme durumu
- Risk değerlendirmesi ve acil durum planı güncellemeleri, tatbikat ve sonucu
- İş kazaları, ramak kala olaylar ve kök neden analizlerinden çıkan önlemler
- Onaylı deftere yazılan tespitlerin kapanma durumu
İşyeri hekimi yıllık raporunda:
- İşe giriş ve periyodik muayene sayıları, yapılan tetkikler
- Kısıtlı uygunluk verilen veya işe yerleştirmesi değiştirilen durumlar
- Meslek hastalığı ön tanıları ve yapılan bildirimler
- Özel politika gerektiren gruplar için yapılan takip
- İlkyardım organizasyonu ve verilen sağlık eğitimleri
İşyeri hekimi yıllık rapor hazırlarken kişisel sağlık bilgilerini rapora taşımaz; toplu sonuçları ve eğilimleri yazar. Sağlık bilgilerinin gizliliği 6331 sayılı Kanun md. 15’te güvence altındadır.
Raporun okunacağını da unutmayın. İşveren, kurul üyeleri ve bölüm yöneticileri ayrıntılı tabloları okumayabilir; bu yüzden rapora tek sayfalık bir özet eklemenizi öneririz. Özette işyerinin unvanı, tehlike sınıfı, rapor dönemi ve ortalama çalışan sayısı ile yılın en önemli beş bulgusu ve bunlar için önerilen önlemler yer alsın. Örneğin “kaynak bölümünde toz sonucu sınır değere yakın; lokal emiş yatırımı önerilir” gibi tek cümlelik, sorumlusu belli maddeler, uzun bir faaliyet listesinden daha çok karar doğurur.
Planla karşılaştırma: gerçekleşme tablosu
Raporu bir faaliyet listesinden değerlendirmeye dönüştüren, planlananla gerçekleşenin yan yana konmasıdır. Aşağıdaki örnek, yıllık çalışma planı yazımızdaki 60 çalışanlı, tehlikeli sınıftaki metal işleme atölyesinin yıl sonu değerlendirmesinden bir kesittir:
| Planlanan | Gerçekleşen | Sapma ve nedeni | Sonraki yıla etkisi |
|---|---|---|---|
| Mart: 1. grup tekrar eğitimi (30 kişi) | 26 kişi katıldı | 4 kişi izinliydi | Ocak ayına telafi oturumu |
| Nisan: forklift, kompresör tankı, vinç kontrolleri | Tamamlandı | Kompresör tankında uygunsuzluk; giderildi | Uygunsuzluğun takibi kayda alındı |
| Mayıs: yangın tatbikatı | Yapıldı | Bir kaçış kapısının kilitli olduğu görüldü | Acil durum planı ve kapı kontrol listesi güncellenecek |
| Haziran: periyodik muayeneler (18 kişi) | 18 kişi muayene edildi | 2 çalışanda işitme testinde kayma | Gürültü ölçümü tekrarı ve kulak koruyucu seçiminin gözden geçirilmesi |
| Ağustos: ölçüm sonuçlarının işlenmesi | Tamamlandı | Kaynak bölümünde toz sonucu sınır değere yakın | Lokal emiş yatırımı ve yeniden ölçüm |
| Kasım: deprem senaryolu masa başı çalışma | Yapılamadı | Üretim yoğunluğu | Şubat ayına alındı |
Tablonun son sütunu raporun asıl değeridir: her sapma bir sonraki yılın planında bir satıra dönüşür. Sapmaların nedeni dürüstçe yazılmalıdır; “üretim yoğunluğu” sık tekrarlanıyorsa, sorun takvimin kendisindedir ve planın bakım duruşlarına göre yeniden kurulması gerekir.
Yıllık değerlendirme raporu ne zaman hazırlanır?
Yıllık değerlendirme raporu ne zaman hazırlanır sorusunun mevzuatta belirli bir gün olarak cevabı yoktur. Yönetmelikler raporun içeriğini ve örnek formunu belirler, teslim tarihi koymaz. Bununla birlikte rapor iki nedenle yıl kapanır kapanmaz hazırlanmalıdır:
- Yeni yılın çalışma planı, geçen yılın raporundaki açık kalemlerle kurulur; rapor gecikirse plan eksik kalır.
- Yılın son aylarındaki faaliyetlerin kayıtları en tam hâlindeyken yazılan rapor daha doğrudur.
Uygulamada raporun ocak ayının ilk haftalarında tamamlanması, plan ile raporun aynı takvim yılını esas alması pratik olur. Ocak ayında yapılacak diğer işler için yeni yılın İSG kontrol listesi yazımıza bakabilirsiniz.
Yıllık rapor, onaylı defter ve arşiv
Uzman ve hekim, görevlendirildikleri işyerindeki tespit ve tavsiyelerini ve yönetmeliklerin 9. maddesinde sayılan görevlere ait faaliyetlerini onaylı deftere yazar (İGU Yönetmeliği md. 11/4, Hekim ve DSP Yönetmeliği md. 11/4). Yıllık değerlendirme raporunu hazırlamak bu görevlerden biri olduğundan, raporun hazırlanıp işverene sunulduğunu deftere kaydetmek ve imzalı bir örneğini deftere eklemek iyi bir uygulamadır. Defterin işleyişi için onaylı defter yazımıza bakın.
OSGB’den hizmet alan işyerlerinde, yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporu suretleri OSGB arşivinde de tutulur ve istenmesi hâlinde denetime yetkili memurlara gösterilir. Sözleşme sona erdiğinde, talep edilmese bile bütün kayıt ve dosyalar OSGB tarafından işverene teslim edilir (İSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 13/2). İşyerindeki asıl nüshanın yeri ise İSG dosyanızdır; düzen için İSG dosyası içeriği yazımızı kullanabilirsiniz.
Raporu sonraki yılın planına bağlamak
Rapor bittiğinde, plan için şu beş adımı izleyin:
- Açık kalemleri taşıyın. Yapılamayan her faaliyet, yeni tarih ve sorumluyla plana yazılır.
- Sonuçlardan yeni faaliyet çıkarın. Sınır değere yakın ölçüm, işitme testinde kayma veya tekrarlayan uygunsuzluk yeni bir faaliyet doğurur.
- Kazalardan eğitim konusu çıkarın. Kaza ve ramak kala analizlerinin ortak nedenleri, yeni yılın eğitim konularına eklenir; analiz yöntemi için kök neden analizi yazımıza bakın.
- Takvimi düzeltin. Sık ertelenen faaliyetler bakım duruşlarına veya üretimin sakin aylarına kaydırılır.
- Kurulun görüşünü alın. İSG kurulu olan işyerlerinde kurul, işyerinin İSG durumuyla ilgili yıllık bir rapor hazırlar, yılın çalışmalarını değerlendirir ve gelecek yılın programına ilişkin önerisini işverene sunar; bu görüş plana yansıtılır. Ayrıntılar İSG kurulu nasıl kurulur yazımızda.
Tarihleri yeni yılın takvimine dökmek için İSG takvimi aracını kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Raporu her yıl aynı şablonla, yalnız tarihleri değiştirerek hazırlamak
- Uzman ve hekim raporlarını birbirinden habersiz yazmak
- Planda olup yapılamayan faaliyetleri rapora hiç yazmamak
- Kişisel sağlık bilgilerini rapora aktarmak
- Raporu dosyaya kaldırıp yeni yılın planına hiçbir satır aktarmamak
Bursa ve çevre illerdeki işyerlerinde iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği hizmetlerimizde yıllık raporu uzman ve hekimimiz aynı veri setiyle birlikte hazırlar, ocak ayında yeni yılın planına bağlarız.
Sık Sorulan Sorular
Yıllık değerlendirme raporunu kim hazırlar?
İş güvenliği uzmanı, çalışma ortamı gözetimi sonuçlarını içeren raporu EK-2’ye uygun olarak; işyeri hekimi, sağlık gözetimi sonuçlarını içeren raporu EK-3’e uygun olarak hazırlar. Her iki yönetmelik de raporun diğer profesyonelle iş birliği içinde hazırlanmasını ister.
Yıllık değerlendirme raporu ne zaman hazırlanmalı?
Mevzuat belirli bir teslim günü öngörmez. Rapor yıl kapandıktan sonra hazırlanır; yeni yılın planına girdi olduğu için ocak ayının ilk haftalarında tamamlanması önerilir.
İşyeri hekimi ayrı bir yıllık rapor mu hazırlar?
Evet. Hekim, İSG çalışmaları ve sağlık gözetimi sonuçlarını içeren raporu Hekim ve DSP Yönetmeliği EK-3’teki örneğe uygun olarak hazırlar. Rapor kişisel sağlık bilgisi değil, toplu sonuç ve eğilim içerir.
Yıl içinde OSGB değiştiyse yıllık raporu kim hazırlar?
Sözleşme sona erdiğinde önceki OSGB bütün kayıt ve dosyaları işverene teslim eder. Yıl sonunda görevde olan uzman ve hekim, bu kayıtları da kullanarak yılın tamamını kapsayan raporu hazırlar; önceki döneme ait faaliyetlerin kaynağı raporda belirtilir. Geçiş adımları için OSGB değiştirme süreci yazımıza bakın.
Yıllık rapor onaylı deftere yazılır mı?
Uzman ve hekim, yönetmeliklerin 9. maddesindeki görevlere ait faaliyetlerini onaylı deftere yazar; yıllık değerlendirme raporu da bu görevler arasındadır. Raporun hazırlanıp işverene sunulduğunun deftere kaydedilmesi ve bir örneğinin eklenmesi önerilir.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.