Etkinlik ve Organizasyon Kurulumlarında İSG

Etkinlik kurulumu iş güvenliği neden ayrı planlanır?

Bir konser, kongre, ürün lansmanı veya fuar, izleyicinin gördüğü birkaç saatin arkasında günlerce süren bir kurulum ve söküm işi barındırır. Sahne iskeleti kurulur, ışık ve ses sistemleri tavana asılır, fuar standları birkaç gün içinde inşa edilir, kilometrelerce kablo serilir. Etkinlik kurulumu iş güvenliği bu nedenle sıradan bir şantiye veya atölye düzeninden farklıdır:

Süre kısadır: Kurulum için verilen süre saatlerle ölçülebilir; gecikme, güvenlik adımlarının atlanmasına yol açar.
Çok sayıda işveren aynı alandadır: Sahne firması, ses-ışık ekibi, stand yapımcısı, catering, temizlik ve güvenlik aynı salonda aynı anda çalışır.
İş geceye uzar: Mekân gündüz başka etkinlikle doluysa kurulum gece yapılır.
Yapılar geçicidir: Truss sistemleri, sahne platformları ve standlar birkaç gün için kurulur, sonra sökülür.

6331 sayılı Kanun md. 23, aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması hâlinde işverenlerin iş birliği yapmasını, riskleri önleme çalışmalarını koordinasyon içinde yürütmesini ve birbirlerini bilgilendirmesini ister. İş merkezleri, iş hanları ve siteler gibi birden fazla işyerinin bulunduğu yerlerde koordinasyonu yönetimin sağlaması da aynı maddededir; fuar ve kongre merkezlerinde de koordinasyonu mekân yönetimiyle birlikte kurmak gerekir. Konunun genel çerçevesi için aynı çalışma alanında birden fazla işveren yazımıza bakabilirsiniz.

Kurulum planı: kim, ne zaman, nerede?

Güvenli bir kurulumun ilk belgesi, firmaların zaman ve alan paylaşımını gösteren yazılı plandır. Organizatör veya mekân yönetimi şu soruları cevaplamalıdır:

Hangi firma, hangi saatte, salonun hangi bölümünde çalışacak?
Askı ve vinç işleri sırasında altında çalışmanın yasak olduğu alanlar nereler ve nasıl kapatılacak?
Yükleme kapısında araç ve forklift trafiği nasıl düzenlenecek?
Yüksekte çalışma, sıcak iş ve elektrik bağlantısı gibi işler için iş izni kimden alınacak?
Acil durumda alarm, kaçış yolu ve toplanma yeri ne?

Kurulumun her aşamasının başlıca riskleri ve önlemleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:

Aşama	Başlıca risk	Önlem
Malzeme indirme	Forklift ve yaya çakışması, devrilen case’ler	Yükleme alanında yaya ayrımı, yönlendiren personel
Askı ve truss	Düşen yük, asılı yük altında çalışma	Kapatılmış askı alanı, ikincil emniyet bağlantısı, kaldırma ekipmanı kontrolü
Sahne ve stand yapımı	Yüksekte çalışma, el aletleri, cam ve ağır panel	Platform, korkuluk, panel taşıma düzeni
Geçici elektrik	Elektrik çarpması, yangın, takılma	Yetkili kişi, kaçak akım koruması, kablo köprüleri
Prova ve etkinlik	Kalabalık, kaçış yolu engeli	Açık kaçış yolları, acil anons, ilkyardım
Söküm	Yorgunluk, aceleyle yapılan indirme	Kurulumla aynı kurallar, söküm sırasının planlanması

Söküm, kurulum kadar riskli bir aşamadır: etkinlik bitmiştir, herkes yorgundur ve salon belirli bir saatte boşaltılmalıdır. Söküm planı, kurulum planı kadar ayrıntılı yazılmalıdır.

Sahne kurulumu ve truss güvenliği

Truss, ışık, ses ve görüntü sistemlerinin asıldığı alüminyum veya çelik kafes kirişlerdir. Sahne kurulumu sırasında truss güvenliği için şu kurallar temel alınır:

Yük tablosu: Her truss tipinin taşıyabileceği yük, açıklığa ve yükün dağılımına göre üreticinin yük tablosunda verilir. Asılacak ekipmanın toplam ağırlığı kurulumdan önce hesaplanır ve tabloyla karşılaştırılır.
Bağlantı elemanları: Pimler, cıvatalar ve bağlantı parçaları üreticinin öngördüğü tipte ve eksiksiz olmalıdır. Ezik, çatlak veya kaynak hasarı olan truss kullanılmaz.
Askı noktası kapasitesi: Mekânın tavanındaki askı noktalarının taşıma kapasitesi mekân yönetiminden yazılı olarak alınır. Kapasitesi bilinmeyen bir noktaya yük asılmaz.
Zincirli vinçler: Truss’ı kaldıran elektrikli zincirli vinçler ve kaldırma teçhizatı, İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III Tablo-2’ye göre standartta daha kısa süre yoksa en geç yılda bir periyodik kontrole tabidir. Sapan, şakıl ve benzeri kaldırma aksesuarları da kontrol kapsamındadır. Kiralanan ekipmanda güncel kontrol raporu teslim alınırken istenmelidir.
İkincil emniyet: Truss’a asılan her ışık ve hoparlör, ana bağlantısının yanında ayrı bir emniyet halatı veya zinciriyle de bağlanır.
Kaldırma sırasında alan boşaltılır: Truss kaldırılırken ve indirilirken altında kimse bulunmaz; alan şeritle kapatılır.

Açık hava etkinliklerinde zemin üzerine kurulan kule sistemleri ve sahne çatıları rüzgârdan etkilenir. Üreticinin rüzgâr sınırları ve bu sınırlar aşıldığında yapılacaklar kurulumdan önce yazılı olmalıdır; kuvvetli rüzgârda çalışma için kuvvetli rüzgârda vinç ve yüksekte çalışma yazımıza bakabilirsiniz.

Yüksekte çalışma: truss üzerinde ve platformda

Etkinlik kurulumlarında düşme riskinin iki tipik kaynağı seyyar merdiven ve truss üzerine tırmanmadır. Öncelik sırası şöyle olmalıdır:

Yerde kurup kaldırmak: Işık ve kablo bağlantıları mümkün olduğunca truss yerdeyken yapılır, sonra truss kaldırılır.
Platform kullanmak: Yükseltilebilen seyyar iş platformları, Ek-III’e göre yılda bir periyodik kontrole tabidir ve operatörün eğitimli olması gerekir. Kullanım kuralları için makaslı ve sepetli platform yazımıza bakın.
Truss üzerinde çalışmak zorunluysa: Paraşüt tipi tam vücut kemeri, çift kancalı bağlantı ve uygun ankraj noktası kullanılır; askıda kalma durumu için kurtarma planı önceden hazırlanır. Bu iş yüksekte çalışma izin formu ile yürütülür.

Seyyar merdiven yalnız kısa süreli ve hafif işler için kullanılmalıdır. Mobil vinçle yapılan kaldırmalarda ise MYK’nın 2026/1 sayılı tebliğiyle Mobil Vinç Operatörü (Seviye 3) için belge zorunluluğunun 23 Mart 2027’den itibaren uygulanacağını unutmayın; kiralık vinçle gelen operatörün belgesini kontrol edin.

Geçici elektrik: jeneratör, dağıtım ve kablo

Etkinlik kurulumlarında elektrik, ya mekânın panolarından ya da kiralık jeneratörlerden alınır. Geçici elektrik tesisatında dikkat edilecekler şunlardır:

Bağlantıyı yetkili kişi yapar. Panoya bağlantı, dağıtım kutularının kurulması ve topraklama, mesleki yeterliliği olan elektrikçiler tarafından yapılır. Bu konuda elektrik işini kimler yapabilir yazımıza bakabilirsiniz.
Kaçak akım koruması: Priz ve dağıtım çıkışları, insan hayatını korumaya yönelik kaçak akım rölesiyle korunmalıdır.
Jeneratör: Jeneratörler Ek-III’e göre yılda bir periyodik kontrole tabidir; topraklanmış, egzozu kapalı alana vermeyecek şekilde ve yakıt ikmali sırasında kıvılcım kaynaklarından uzak konumlandırılır. Ayrıntılar için jeneratör güvenliği yazımıza bakın.
Kablo güzergâhı: Yaya yollarından geçen kablolar kablo köprüsüyle korunur; kaçış yolları ve kapı eşiklerinden kablo geçirilmez.
Hava koşulları: Açık alanda bağlantı noktaları yağmura karşı korunur; ıslak zeminde açık bağlantı bırakılmaz.

Geçici tesisatın genel kuralları için şantiye geçici elektrik tesisatı yazımız da yol gösterir.

Gece mesaisi ve yorgunluk

Kurulum ekipleri gün boyu taşıma yaptıktan sonra geceye de kalabilir. Yorgunluk, yüksekte çalışma ve ağır yük taşımayla birleştiğinde kaza riski artar.

4857 sayılı İş Kanunu md. 69’a göre gece dönemi en geç 20.00’de başlayıp en erken 06.00’ya kadar süren dönemdir ve çalışanların gece çalışmaları yedi buçuk saati geçemez. Kurulum planını bu sınıra göre yapın:

Gece kurulumu için ayrı ekip planlayın; gündüz çalışmış ekibi geceye uzatmayın.
En riskli işleri, yani askı ve yüksekte çalışmayı, vardiyanın başına alın.
Gece çalışılan alanda aydınlatmayı yeterli tutun; salon ışıkları kapalıyken yalnız sahne ışığıyla çalışılmaz.
Vardiya sonunda ekibin evine güvenli dönüşünü planlayın.

Gece çalışmasının sağlık yönü için gece postalarında çalışma yazımıza bakabilirsiniz.

Fuar standı kurulumu ve kalabalık yönetimi

Fuar standı kurulumu, kısa bir süreye sıkıştırılmış bir yapı işidir: panel ve cam taşıma, el aletleriyle montaj, boya ve yapıştırıcı kullanımı, yüksekte çalışma. Stand firmaları kendi çalışanlarının eğitim ve KKD’sinden sorumludur; organizatör ve mekân yönetimi ise ortak alan kurallarını, araç trafiğini ve acil durum düzenini koordine eder. Solvent bazlı boya ve yapıştırıcıların kapalı salonda kullanımı havalandırma ve yangın açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Etkinlik başladığında konu kalabalık güvenliğine döner. Kurulum ekibinin son görevi, kaçış yollarının ve acil çıkışların kablo, case ve stand malzemesinden arındırılmış olduğunu kontrol etmektir. Kaçış yolu kuralları için kaçış yolu ve acil çıkış kuralları yazımıza bakabilirsiniz. Etkinlik süresince acil anons düzeni, ilkyardım noktası ve görevli listesi, acil durum planı çalışmasının parçası olmalıdır.

Bursa ve çevre illerde etkinlik, fuar ve organizasyon firmalarına kurulum planı, iş izni düzeni ve firmalar arası koordinasyon konularında iş güvenliği uzmanlığı hizmeti veriyor; zincirli vinç, platform ve jeneratör gibi ekipmanların yetkili kişilerce yapılan kontrollerini periyodik kontrol hizmetimizle planlayıp takip ediyoruz. Ekipman kontrol tarihlerini İSG takvimi ile izleyebilirsiniz. Hizmet sektörüne özgü diğer konular için ofis ve perakende sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Etkinlik kurulumunda İSG koordinasyonundan kim sorumludur?

Her firma kendi çalışanlarının güvenliğinden sorumludur. Aynı alanı paylaşan işverenler 6331 sayılı Kanun md. 23’e göre iş birliği ve koordinasyon içinde çalışır; iş merkezi gibi birden fazla işyerinin bulunduğu yerlerde koordinasyonu yönetim sağlar. Uygulamada organizatör ve mekân yönetimi ortak kuralları yazılı hâle getirmelidir.

Truss sistemlerinin periyodik kontrolü yapılır mı?

Truss’ı kaldıran zincirli vinçler ve kaldırma teçhizatı ile sapan ve şakıl gibi kaldırma aksesuarları, standartta daha kısa süre yoksa en geç yılda bir periyodik kontrole tabidir. Truss elemanlarının kendisi ise üreticinin talimatına göre her kurulumda gözle kontrol edilir; hasarlı eleman kullanılmaz.

Kurulum ekipleri gece kaç saat çalışabilir?

4857 sayılı İş Kanunu md. 69’a göre çalışanların gece çalışmaları yedi buçuk saati geçemez. Gece kurulumu için ayrı ekip planlanmalı, gündüz çalışmış ekip geceye uzatılmamalıdır.

Kiralık sahne ekipmanında nelere bakılmalı?

Zincirli vinç, platform ve jeneratör gibi ekipmanlarda güncel periyodik kontrol raporu, truss için üreticinin yük tablosu ve operatör gerektiren ekipmanda operatörün belgesi teslim alınırken istenmelidir.