Kısaca
Uludağ’daki otel ve kayak tesislerinde soğuk, rüzgâr ve kar yansıması, çatıdan kar temizliği ve sezonluk istihdam aynı anda yönetilmek zorundadır. 1 Ocak 2027’den itibaren teleferik, telesiyej ve teleski gibi kablolu taşıma tesisatlarının periyodik kontrolü ekipman muayene kuruluşlarınca yapılır. Kısa sezon, eğitim ve işe giriş muayenesinin ertelenmesi için gerekçe değildir; ikisi de sezon başında planlanmalıdır.
Uludağ’da kayak merkezi çalışanı güvenliği
Uludağ, Bursa kent merkezinin hemen üzerinde yükselen bir kış turizmi merkezidir. Dağın zirvesi 2.543 metredir; otellerin bulunduğu bölge yaklaşık 1.800 metrenin üzerindedir. Kent içindeki Teferrüç’ten Kadıyayla ve Sarıalan üzerinden Oteller Bölgesi’ne uzanan teleferik hattı, sezon boyunca misafirlerle birlikte çalışanları da taşır.
Kayak merkezi çalışanı güvenliği; otel personeli, teleski ve telesiyej görevlileri, kar temizleme ekipleri, ratrak operatörleri ve teknik servis için kış koşullarını, rakımı ve sezonluk istihdamı birlikte yönetmek demektir. Kış turizmi iş güvenliği planı bu nedenle görev gruplarına göre kurulmalıdır:
| Görev grubu | Başlıca riskler | Öncelikli önlem |
|---|---|---|
| Teleski ve telesiyej görevlisi | Uzun süre soğukta sabit durma, hareketli halat ve makaralar | Soğuk koruyucu giysi, ısınma kulübesi, acil durdurma eğitimi |
| Kar temizleme ekibi | Çatıdan düşme, saçaktan kar ve buz düşmesi, bel yükü | Yüksekte çalışma izni, kenar koruma, alan kapatma |
| Ratrak ve kar makinesi operatörü | Eğimli zeminde devrilme, gece çalışma, yaya ile çarpışma | Operatör belgesi, pist kapatma, aydınlatma |
| Otel mutfak ve kat hizmetleri | Girişlerde eriyen kardan kayma, yanık, kimyasal | Paspas, ıslak zemin işareti, mutfak düzeni |
| Teknik servis | Kazan, jeneratör, LPG ve elektrik tesisatı | Periyodik kontrol, bakım kaydı |
Otellerin genel İSG yapısı için otellerde İSG yazımıza bakabilirsiniz; bu yazı Uludağ’a özgü kış ve rakım koşullarına odaklanır.
Kar ve soğukta çalışma: rüzgâr, rakım ve güneş
Uludağ’da sıcaklığın yanında rüzgâr da belirleyicidir; rüzgâr, vücudun ısı kaybını hızlandırır ve hissedilen soğuğu artırır. Teleski başında saatlerce duran görevli ile pistte hareket eden kayak öğretmeninin soğuk yükü aynı değildir; önlemler de görev bazında planlanır. İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik Ek-I, çok soğuk ortamda çalışmanın zorunlu olduğu hâllerde çalışanları soğuktan koruyucu tedbirlerin alınmasını ister.
Kar ve soğukta çalışma için temel önlemler:
- Katmanlı giyim. Teri dışarı atan iç katman, ısı tutan ara katman ve rüzgâr ile su geçirmeyen dış katman. Islanan giysi hemen değiştirilir.
- Isınma molası. Açık alanda sabit duran görevliler için ısıtılmış kulübe ve dönüşümlü çalışma düzeni.
- El, ayak ve yüz koruması. Eldiven, su geçirmez ve kaymaz bot, yüz ve kulakları örten başlık.
- Göz ve cilt. Kar yüzeyi güneş ışığını yansıtır ve rakımda bu etki artar. UV korumalı gözlük kar körlüğünü, güneş kremi cilt yanığını önler.
- Belirtileri tanıma. Kontrolsüz titreme, uyuşma, ciltte beyazlaşma, konuşma bozukluğu ve sersemlik hipotermi veya donmanın habercisidir; ekipler bu belirtileri bilmelidir.
Giysi seçimi için soğuk ve yağışlı havada koruyucu giysi, genel kış önlemleri için kış aylarında İSG yazılarımıza bakın. Soğuktan olumsuz etkilenebilecek kalp-damar veya solunum hastalığı olan çalışanların durumu işe giriş muayenesinde işyeri hekimince değerlendirilir.
Kar temizliği: çatı, saçak ve yollar
Kar temizliği, kayak tesislerinde kazaların en sık görüldüğü işlerdendir; çünkü çoğu zaman “rutin” sayılır ve plansız yapılır.
- Çatıdan kar atmak yüksekte çalışmadır. İş izni, kenar koruma veya yaşam hattına bağlı kemer olmadan çatıya çıkılmaz. Kar altındaki ışıklık ve kırılgan çatı panelleri önceden işaretlenir. Kemerle çalışan ekip için kurtarma planı da hazır olmalıdır; bkz. askıda kalma travması ve kurtarma planı.
- Aşağıdaki alan kapatılır. Çatıdan atılan kar kütlesi ağırdır; düşme alanı şeritle kapatılır ve bir gözcü yerleştirilir.
- Saçak buzları her sabah kontrol edilir. Yaya yolları, girişler ve otopark üzerindeki buz sarkıtları kontrollü biçimde temizlenir veya altı kapatılır.
- Elle kürekleme bel yüküdür. Islak kar ağırdır; kısa ve sık molalar, ekip rotasyonu ve mümkünse mekanik temizlik tercih edilir.
- Rüzgârda çatı işi yapılmaz. Kuvvetli rüzgârda yüksekte çalışma ertelenir; ölçütler için kuvvetli rüzgârda yüksekte çalışma yazımıza bakın.
Ratrak ve kar temizleme makineleri, operatör belgesi olan kişilerce kullanılır; gece pist hazırlığı sırasında pistler kayakçılara ve yayalara kapatılır. Belge türleri için iş makinesi operatör belgesi yazımıza bakabilirsiniz.
Teleferik periyodik kontrol ve kablolu taşıma tesisatları
Teleferik, telesiyej, gondol ve teleski, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III’te “kablolu taşıma tesisatları” başlığı altında yer alır. Periyodik kontrol TS EN 1709 standardındaki kriterlere göre yapılır; standartta daha kısa bir süre yoksa aralık en fazla bir yıldır.
Periyodik kontrol, günlük işletme kontrollerinin yerini tutmaz. Her sabah sefer başlamadan önce halat, makaralar, frenler, acil durdurma ve istasyonlar arası iletişim imalatçı talimatına göre kontrol edilir ve kayda alınır. Hat havada durduğunda yolcuların nasıl tahliye edileceği acil durum planında yazılı olmalı ve sezon başında tatbik edilmelidir.
Otel ve tesislerdeki diğer ekipmanlar da aynı yönetmeliğe tabidir:
| Ekipman | Azami kontrol aralığı | Kontrolü yapan |
|---|---|---|
| Kablolu taşıma tesisatları | Standartta süre yoksa 1 yıl | 1 Ocak 2027’den itibaren ekipman muayene kuruluşu |
| Buhar kazanları | Standartta süre yoksa 1 yıl | 1 Ocak 2027’den itibaren ekipman muayene kuruluşu |
| LPG tank ve tesisatları | Ek-III’e göre | Ekipman muayene kuruluşu |
| Elektrik tesisatı, topraklama, jeneratör | 1 yıl | EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişi |
| Yangın söndürme tesisatı (dolap, hidrant, sprinkler) | 1 yıl | EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişi |
Kontrol süreleri ve EKİPNET sözleşmesi için iş ekipmanı periyodik kontrol süreleri yazımıza bakın.
Sezonluk personel: kısa sezonda tam eğitim
Kayak tesisi personelinin önemli bir kısmı sezonluk çalışır. Sezon kısa diye eğitim ve muayene kısaltılmaz; tersine, sezon başında hepsinin tamamlanması gerekir.
- İşe başlama eğitimi: 2026 tarihli eğitim yönetmeliğine göre en az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalı olarak, çalışmaya başlamadan önce verilir. Teleski görevlisine acil durdurma, kar ekibine çatıda çalışma kuralları bu eğitimde gösterilir; örnek program için işe başlama eğitimi yazımıza bakın.
- Temel eğitim: İşe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır. Sezon bu süreden kısa sürebileceği için temel eğitimi sezonun ilk haftalarına planlayın.
- Başka işyerinden gelen personel: Aynı işi yapmak üzere işyeri değiştiren çalışana yalnız işe ve işyerine özgü riskler konusu tekrarlanır; önceki eğitim belgesi dosyaya alınır.
- Önceki sezondan dönen personel: 6 aydan uzun ayrı kalan çalışana işe özgü riskler konusundan bilgi yenileme eğitimi verilir.
- İşe giriş muayenesi: Sezonluk çalışan da işe giriş muayenesinden geçer; tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan işe başlatılamaz.
Sezon başında çalışan sayısı artar; bu, uzman ve hekim çalışma sürelerini ve İSG-KATİP sözleşmesini etkiler. Hesap için İSG yükümlülük hesaplama aracımızı, sözleşme güncellemesi için çalışan sayısı değişince İSG-KATİP yazımızı kullanabilirsiniz.
Ulaşım ve acil durum planı
Şehirlerarası yolcu ve eşya taşımacılığında kullanılan araçlarda kış lastiği 15 Kasım–15 Nisan arasında zorunludur ve valilik bu süreyi uzatabilir. Uludağ’a çıkan personel servisleri ve diğer şirket araçları için aynı kuralı şirket politikası olarak uygulamanızı öneririz. Dağ yolunda zincir, çekme halatı ve battaniye araçta bulunmalıdır. Ayrıntılar için kışın şirket araçlarında güvenli sürüş yazımıza bakın.
Yoğun kar ve sis, dış yardımın tesise ulaşmasını geciktirebilir. Bu nedenle acil durum planında tesisin kendi müdahale kapasitesi gerçekçi biçimde yazılmalıdır: her vardiyada yeterli ilkyardımcı, yangın söndürme ekibi, teleferik veya telesiyej tahliye senaryosu ve kötü havada dış iletişim yöntemi.
SİSTEMER, Bursa’daki otel ve tesislerde iş güvenliği uzmanlığı hizmetinde sezon öncesi risk değerlendirmesini ve eğitim takvimini planlar; periyodik kontrol takibinde de ekipmanlarınızın rapor tarihlerini izler. Hizmet işletmelerine özgü konular için ofis ve perakende sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Teleski ve telesiyejlerin periyodik kontrolünü kim yapar?
Kablolu taşıma tesisatlarının periyodik kontrolü, 1 Ocak 2027’den itibaren ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılır. Bu tarihten önce usulüne uygun düzenlenmiş raporlar süresi boyunca geçerlidir.
Sezonluk çalışana temel İSG eğitimi gerekir mi?
Evet. İşe başlama eğitimi çalışmaya başlamadan önce, temel eğitim ise işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde verilir. Sezon kısa olsa da temel eğitimi sezonun başında tamamlamak en güvenli yoldur.
Çatıdan kar temizliği yüksekte çalışma sayılır mı?
Evet. Çatıda yapılan kar temizliği düşme riski taşıyan bir yüksekte çalışmadır. İş izni, kenar koruma veya yaşam hattı, kemer ve kurtarma planı olmadan yapılmamalıdır.
Soğukta çalışan personele hangi KKD verilmeli?
Risk değerlendirmesine göre katmanlı soğuk koruyucu giysi, su geçirmez ve kaymaz bot, eldiven, başlık ve UV korumalı gözlük temel donanımdır. Islanan donanım için yedek bulundurulmalıdır.
Tehlike sınıfınıza uygun belgeli uzmanla saha denetimi, onaylı defter, eğitim planı, yıllık plan ve rapor takibi.
SİSTEMER OSGB Teknik Ekibi — iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerimizin sahadaki deneyimiyle hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri yayın/güncelleme tarihi itibarıyla geçerlidir; işletmenize özel değerlendirme için bize ulaşın.