Mobilya Sevkiyatı ve Evde Montajda İSG

Mobilya montaj ekibi iş güvenliği: risk fabrikadan çıkınca değişir

Bir mobilya işletmesinde iş güvenliği denince akla önce panel ebatlama, daire testere ve toz emiş gelir. Oysa sevkiyat ve montaj ekibi gününün çoğunu fabrikanın dışında geçirir: kamyon kasasında, dar apartman merdivenlerinde, asansörsüz binalarda ve müşterinin evinde. Mobilya montaj ekibi iş güvenliği, bu yüzden atölye kontrol listesine sığmaz; ayrı bir risk değerlendirmesi ve ayrı talimatlar ister.

İnegöl Mobilya Ağaç İşleri İhtisas OSB ve İnegöl OSB çevresinde üretilen mobilya, teslimat ve montaj için çoğu zaman başka ilçe ve illere taşınır; aynı ekip uzun yol, ağır taşıma ve montaj işini aynı gün içinde yapabilir. Bu yazı, sevkiyat ve montaj ekiplerinin dört ana riskini ve her biri için sahada uygulanabilir önlemleri anlatır. Atölye tarafı için mobilya atölyesinde İSG kontrol listesi yazımıza bakabilirsiniz.

Önce hukuki çerçeve: Montaj ekibinin müşteri evinde yaptığı iş, işverenin yürüttüğü işin parçasıdır. 6331 sayılı Kanun md. 4’teki önlem alma ve risk değerlendirmesi yükümlülüğü bu işleri de kapsar; montaj sırasında veya teslimat yolunda yaşanan kaza da iş kazası olarak bildirilir. Hangi hâllerin iş kazası sayıldığını iş kazası sayılan haller yazımızda anlattık.

Kamyon yükleme ve kasa üstünde çalışma

Kamyon kasası, sevkiyat ekibinin en sık düştüğü yerdir. Kasanın kenarına geri geri yürümek, kasadan yere atlamak ve ıslak branda üzerinde kaymak, kırık ve baş yaralanmalarının tipik nedenleridir. Önlemler:

Kasaya inip çıkarken üç nokta teması: Basamak ve tutamak kullanılır, kasadan atlanmaz.
Kasada geri geri yürümemek: Yük çekilirken kasa kenarına yaklaşılıyorsa yön değiştirilir, kenar bir kişiyle gözetlenir.
Rampa ve yükleme platformu: Fabrikada yükleme rampadan yapılır; rampa ile kasa arasındaki boşluk köprü sacıyla kapatılır. Rampa güvenliği için yükleme rampası güvenliği yazımıza bakın.
Teslimat sırasına göre yükleme: İlk teslim edilecek ürün kapıya en yakın yüklenir. Böylece ekip her durakta kasada yük aktarmak zorunda kalmaz.
Sabitleme: Gardırop gövdeleri, mermer veya cam tablalı ürünler ve koliler yolda devrilmeyecek şekilde bağlanır. Kapaklar açıldığında üstüne yük düşmemesi için son durakta da kontrol yapılır. Kurallar için tır ve kamyonda yük sabitleme yazımıza bakın.
Hidrolik kuyruk lifti: Lift tablasına yalnızca yük ve gerekiyorsa bir kişi çıkar; ayaklar tabla kenarından içeride tutulur, iniş sırasında tablanın altına kimse girmez.

Sürücülerin araç kullanma ve dinlenme süreleri, ekip montaj işine katılsa da ayrıca planlanır. Uzun teslimat günlerinde montaj saatleri ile sürüş saatlerinin üst üste binmesi yorgunluğa bağlı kazaların zeminidir; konu için şirket şoförleri ve sürücülerde İSG yazımıza bakın.

Mobilya taşıma: merdivende yük taşıma kuralları

Asansörsüz bir binada üç kat merdivenden gardırop gövdesi taşımak, ekibin en ağır işidir. Bel yaralanmalarının yanında merdivende düşme ve yükün altında kalma riski vardır. Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği, işverenden elle taşımayı mümkün olduğunca mekanik araçlarla azaltmasını, azaltılamıyorsa yükün ağırlığı, şekli ve çalışma ortamına göre önlem almasını ister. Montaj ekibi için bunun karşılığı şudur:

Keşif: Teslimattan önce müşteriden kat, asansör ölçüsü, merdiven genişliği ve dönüş sahanlığı bilgisi alınır; büyük ürünler için gerekiyorsa demonte taşıma planlanır.
İki kişi kuralı: Ağır veya hacimli parça tek kişiye taşıtılmaz. Taşıyan ikilinin boyları ve güçleri mümkün olduğunca yakın seçilir.
Merdivende pozisyon: Yük yukarı taşınırken alttaki kişi yükün ağırlığının büyük kısmını alır; bu kişi en deneyimli olandır. Hareket komutunu tek kişi verir.
Taşıma kayışı ve el arabası: Omuz taşıma kayışları ve merdiven çıkabilen taşıma arabaları yükü bel yerine bacaklara ve tekerleğe aktarır.
Görüş: Taşıyan kişi ayağının önünü görmüyorsa önden bir kişi yol gösterir. Merdivendeki ayakkabı, halı, çiçek saksısı gibi engeller önceden kaldırılır.
Asansör: Kabin yük sınırı aşılmaz; yük asansörü yoksa ürün parçalara ayrılarak taşınır.

Yük	Önerilen yöntem	Dikkat
Gardırop gövdesi	Demonte, iki kişi, taşıma kayışı	Merdiven dönüşlerinde duvara sıkışma
Koltuk takımı	İki kişi, ambalajı açılmadan	Ambalaj kayganlığı, tutma yeri
Mermer veya cam tabla	Dikey, iki kişi, kenar koruyucu	Kırılma ve kesik, kesilmeye dayanıklı eldiven
Yatak ve baza	İki kişi, kenarlardan	Rüzgârda savrulma
Küçük koliler	Tek kişi, göğüs hizasında	Görüşü kapatacak kadar üst üste koymama

Doğru kaldırma tekniği için elle taşıma ve kaldırma tekniği yazımıza bakabilirsiniz. Balkon veya pencereden dış cephe asansörüyle taşıma yapılıyorsa bu ekipman bir kaldırma ekipmanıdır: imalatçı talimatına göre kurulur ve İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-II madde 3.1.3 gereği kaldırılan yükün altında kimse bulunmaz.

Müşteri evinde montaj ve elektrikli alet kullanımı

Müşteri evinde montaj, fabrikadan farklı olarak bilinmeyen bir ortamda yapılır: Elektrik tesisatının durumu, duvarın yapısı ve ortamda bulunan kişiler değişkendir.

Akülü aleti tercih edin. Şarjlı matkap ve vidalama makinesi, müşterinin prizine ve uzatma kablosuna bağımlılığı azaltır.
Uzatma kablosu kullanılacaksa: Kablo hasarsız olmalı, makaralı kablo tamamen açılmalı, kablo kapı aralığından ve ıslak zeminden geçirilmemelidir. Ekibin araçta taşınabilir bir kaçak akım koruma adaptörü bulundurması iyi bir uygulamadır.
Delmeden önce tesisatı kontrol edin. Duvarda elektrik, su veya doğal gaz hattı olabilir. Priz, anahtar ve armatür hizasındaki dikey ve yatay hatlardan kaçının, müşteriye tesisatın yerini sorun, varsa tesisat dedektörü kullanın.
Duvara sabitleme: Asma dolap ve uzun dolaplar duvarın yapısına uygun dübel ve vidayla sabitlenir. Devrilme önleyici aparat, imalatçının talimatına göre takılır; bu, hem montajcının hem de evdeki çocukların güvenliği içindir.
Kesici aletler: Ambalaj açarken güvenlikli maket bıçağı ve kesilmeye dayanıklı eldiven kullanılır. Eldiven seçimi için iş eldiveni seçimi yazımıza bakın.
Yüksekte montaj: Üst dolap ve korniş montajında sandalye veya sehpaya çıkılmaz; sağlam bir seyyar merdiven kullanılır. Kurallar için seyyar merdiven güvenliği yazımıza bakın.
Toz ve talaş: Delme ve kesme tozunun evde yayılmasını önlemek için emişli matkap veya toz toplama aparatı kullanılır; ekip toz maskesini araçta bulundurur.
Alet bırakmamak: Evde çocuk veya evcil hayvan varsa matkap ucu, vida ve maket bıçağı açıkta bırakılmaz.

Yalnız çalışma ve müşteri evindeki riskler

Küçük teslimatlar ve servis işleri çoğu zaman tek kişiye verilir. Yalnız çalışan montajcı, yaralandığında veya fenalaştığında yardım çağıramayabilir; müşteriyle yaşanan bir anlaşmazlıkta da tek başınadır. Önlemler:

Tek kişiye verilmeyecek işler yazılı olsun. Ağır taşıma, merdivende yük taşıma, yüksekte montaj ve elektrikli tesisata yakın çalışma en az iki kişiyle yapılır.
Giriş ve çıkış bildirimi. Ekip her adrese varışta ve ayrılışta merkeze kısa bir mesaj atar; planlanan sürede haber gelmezse merkez arar.
Araçta ilkyardım çantası ve iletişim listesi. İçeriği ekip işlerine göre belirlenir: kesik, ezilme ve göze toz kaçması için malzeme. Çanta içeriği için ilkyardım dolabı malzemeleri yazımıza bakın.
Müşteriyle gerginlikte geri çekilme hakkı. Sözlü veya fiziksel saldırı riskinde ekip ortamı terk eder ve merkeze haber verir; bu davranış talimatta yazılı olmalıdır. Konu için çalışana yönelik şiddet yazımıza bakın.

Risk değerlendirmesi ve eğitim

Sevkiyat ve montaj işleri, mobilya işletmesinin risk değerlendirmesinde ayrı bir bölüm olarak yer almalıdır. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 8, tehlikelerin belirlenmesinde işyerinde yürütülen her türlü faaliyetin, çalışma usullerinin, ekip çalışmasının ve işyeri çalışanı olmayan kişilerden kaynaklanabilecek tehlikelerin dikkate alınmasını ister. Müşteri evi, apartman merdiveni ve teslimat yolu bu değerlendirmenin doğal parçasıdır.

Mobilya imalatı (NACE 31.00.01) tehlikeli sınıftadır. Bu sınıfta temel eğitim en az 12 ders saatidir ve işe ve işyerine özgü riskler konusu yüz yüze verilir. Montaj ekibi için bu konunun içeriği atölye çalışanlarından farklı olmalıdır: kasa üstünde çalışma, merdivende taşıma, duvar delme, akülü aletler ve müşteri ilişkisi. Eğitimde gerçek bir teslimat videosu veya ekiple birlikte yapılan bir saha gözlemi, sınıf anlatımından daha etkilidir.

Bursa ve çevre illerdeki mobilya işletmelerinde, özellikle İnegöl bölgesinde, sevkiyat ve montaj ekiplerini risk değerlendirmesi çalışmasına ayrı bir bölüm olarak ekliyor, ekip talimatlarını ve eğitim içeriğini iş güvenliği uzmanlığı hizmetimiz kapsamında hazırlıyoruz. Sektöre özgü diğer konular mobilya sayfamızda; uzman ve hekim sürelerinizi İSG yükümlülük hesaplama aracımızla görebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Müşteri evinde montaj sırasında yaşanan kaza iş kazası mıdır?

Evet. Montaj, işverenin yürüttüğü işin parçasıdır; müşteri evinde veya teslimat yolunda yaşanan kaza iş kazası olarak değerlendirilir ve kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK’ya bildirilir.

Mobilya taşımada kaç kişi çalışmalı?

Mevzuat sabit bir kişi sayısı vermez. Ağır veya hacimli parçalar, merdivende taşıma ve yüksekte montaj için en az iki kişilik ekip kuralını talimata yazmak, risk değerlendirmesinin en sık ulaştığı sonuçtur.

Kamyon kasasından düşmeyi önlemek için ne yapılmalı?

Kasaya inip çıkarken basamak ve tutamakla üç nokta teması sağlanır, kasadan atlanmaz, kasa kenarına geri geri yürünmez ve ürünler teslimat sırasına göre yüklenerek kasada gereksiz yük aktarımı önlenir.

Montaj ekibine hangi KKD verilmeli?

Burnu korumalı iş ayakkabısı, işe göre seçilmiş eldiven (cam ve mermer için kesilmeye dayanıklı), delme ve kesmede koruyucu gözlük ve toz maskesi temel donanımdır. Liste, ekibin risk değerlendirmesine göre tamamlanır.