Mudanya’da Sezonluk Turizm İşletmelerinde İSG

Sezonluk turizm personeli İSG: Mudanya’da sezonun yapısı

Mudanya’da sahil şeridindeki restoranlar, Güzelyalı iskelesi çevresindeki kafeler ve Tirilye’nin tarihi dokusu içindeki butik oteller yazın birkaç hafta içinde kadrosunu genişletir; sezonluk turizm personeli İSG yükümlülükleri de bu birkaç haftaya sığdırılmak zorunda kalır. İlçede organize sanayi bölgesi yoktur; ekonomiyi turizm, yeme-içme, zeytin ve inşaat taşır. İşletmelerin çoğu küçük ve orta ölçeklidir, sezonluk çalışanların bir kısmı öğrenci ya da işi ilk kez yapan kişilerdir.

Bir sezonluk otel çalışanı ya da sahil restoranı garsonu için sorun, yükümlülüklerin çokluğu değil zamanın darlığıdır. Sezon açıldığında işe alım, eğitim, muayene ve hijyen belgesi aynı haftaya sıkışır ve ilk eksik genellikle eğitimde ortaya çıkar. Bu yazı, Mudanya’daki işletmeler için sezon öncesi bir takvim ve ilk haftalardaki riskleri azaltmanın yollarını anlatır. İlçedeki genel hizmet düzenimiz için Mudanya OSGB sayfamıza bakabilirsiniz.

Sezon öncesi takvim: işe alımdan ilk vardiyaya

Takvimin ilk dört satırı “işe başlamadan önce” yapılması gereken işlerdir. Bunları işe alım gününe bırakmak yerine, sezon kadrosu belli olduğunda topluca planlamak hem maliyeti hem de eksik kalma ihtimalini azaltır.

Turizm sezonu sağlık raporu: kimden, ne zaman?

6331 sayılı Kanun md. 15’e göre çalışanın sağlık muayenesi işe girişte yapılır; tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan çalışan işe başlatılamaz. Raporlar işyeri hekiminden alınır. Elliden az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri raporu ÇASMER’den, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alabilir. Hangi yolun sizin için geçerli olduğunu faaliyet kodunuzun tehlike sınıfı belirler; bunu tehlike sınıfı nasıl öğrenilir yazımızdaki adımlarla kontrol edin. Rapor seçenekleri için işe giriş sağlık raporu nereden alınır yazımıza bakabilirsiniz.

Yeme-içme ve konaklama işletmelerinde ayrıca Hijyen Eğitimi Yönetmeliği uygulanır. Kapsamdaki işyerlerinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarca verilen hijyen eğitimi belgesi olmayan kişi çalıştırılamaz; eğitim en az 8 saattir ve belge, kişi hizmet verdiği sürece geçerlidir. Aynı yönetmelik, gıda ile bulaşabilen bir hastalığı, ishali veya görünür bölgelerde açık ya da enfekte yarası olanların iyileştiklerini belgeleyene kadar bu işyerlerinde çalıştırılamayacağını da düzenler. Ayrıntılar için hijyen eğitimi belgesi yazımızı okuyun.

Sezonluk çalışanlar arasında 18 yaşından küçükler varsa çalışma saatleri ve yapabilecekleri işler ayrıca sınırlıdır; çocuk ve genç çalışanların periyodik muayenesi en geç 6 ayda bir yapılır. Kurallar için çocuk ve genç işçiler yazımıza bakın.

Yaz sezonu personel eğitimi: iki saatte ne anlatılmalı?

2026 tarihli eğitim yönetmeliği işe başlama eğitimini, çırak ve stajyerler dahil herkese çalışmaya başlamadan önce, en az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalı olarak verilen ve tutanakla belgelenen bir eğitim olarak tanımlar. Bu eğitim temel eğitim süresine sayılmaz. İki saat kısa bir süredir; genel bir sunum yerine çalışanın ilk gün yapacağı işe odaklanmak gerekir:

• Mutfak: Bıçak kullanımı ve taşınması, sıcak yağ ve fritöz, buharlı fırın kapağı, LPG vanasının yeri ve kaçak hâlinde ne yapılacağı, soğuk odanın içeriden açılması.
• Servis: Tepsi taşıma, merdiven ve teras basamakları, kırılan bardak ve tabağın toplanması, sıcak tabak ve içecek.
• Kat hizmetleri: Temizlik kimyasallarının karıştırılmaması, eldiven, yatak yapımında bel; ayrıntılar için otel kat görevlilerinde riskler.
• Havuz ve teknik: Havuz kimyasallarının depolanması ve dozlanması yalnız eğitimli kişilerce yapılır; bkz. havuz kimyasalları ve klor gazı.
• Herkes için: Kaçış yolları, toplanma alanı, yangın söndürücünün yeri ve kullanımı, kaza ve ramak kala nasıl bildirilir.

Temel eğitim ise işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır; az tehlikelide en az 8, tehlikelide en az 12 ders saattir. Üç aylık bir sezonda bu eğitim sezon sonuna bırakılırsa, çalışan en riskli dönemi eğitimsiz geçirmiş olur. Temel eğitimi sezonun ilk haftalarına yerleştirin.

Geri dönen çalışanlar için iki kural işinizi kolaylaştırır: Aynı işle işyeri değiştiren çalışana temel eğitimin yalnızca 4. konusu (işe ve işyerine özgü riskler) tekrarlanır. Önceki sezon sizinle çalışıp 6 aydan uzun ara veren çalışana ise 4. konudan bilgi yenileme eğitimi verilir. Eğitimin kurgusu için işe başlama eğitimi programı yazımıza bakabilirsiniz.

Deneyimsizlikten doğan riskler

İşe yeni başlayanlar, işi bilen çalışanlara göre kazaya daha açıktır: işyerini, ekipmanı ve tehlikenin nereden geleceğini henüz tanımazlar. Turizmde buna sezonun en yoğun günlerinin ilk haftalara denk gelmesi ve uzun mesailer eklenir. Bu riski azaltan uygulamalar:

1. Eşleştirme: Her yeni çalışan ilk hafta deneyimli bir çalışanla aynı vardiyada ve aynı bölümde çalışır.
2. Kademeli görev: Fritöz, dilimleme makinesi ve kimyasal dozlama gibi işler ilk günden verilmez; çalışan önce izler, sonra gözetim altında yapar.
3. Kısa tekrarlar: Vardiya başında beş dakikalık konuşmalarla bir gün önce yaşanan kesik veya kayma olayı paylaşılır.
4. Mesai kontrolü: Uzun ve art arda vardiyalar yorgunluğu, yorgunluk da kesik ve yanığı artırır. Yoğun günlerde mola düzeni yazılı olmalıdır.
5. Sıcak: Mutfakta ve açık havada servis yapan çalışanlarda sıcak çarpması belirtileri takip edilir; bkz. ısı çarpması belirtileri ve müdahale.

Konunun genel çerçevesi için işe yeni başlayanlarda kaza riski yazımızı okuyabilirsiniz.

Sahil restoranı iş güvenliği: sezon açılmadan kontrol listesi

• LPG tüpleri ve hortumları kontrol edildi mi? Tüpler bodrum ve havasız depolar yerine iyi havalandırılan bir yerde mi tutuluyor?
• Davlumbaz ve filtreler temizlendi mi? 100 kişiden fazla hizmet veren mutfaklarda davlumbaza otomatik söndürme sistemi gerekir (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 57/1); bu sistem ve portatif söndürücüler yılda bir kontrol edilir.
• Terasta ve sahildeki elektrik bağlantıları suya ve neme karşı korunuyor mu, uzatma kabloları geçiş yollarında mı?
• Islak zeminler ve iskele, teras basamakları kaymaya karşı işaretli mi?
• Kırık cam için kapaklı kutu ve faraş her istasyonda var mı?
• Sezon kadrosuna göre ilkyardımcı sayısı yeniden hesaplandı mı? Az tehlikelide her 20, tehlikelide her 15 çalışana bir ilkyardımcı gerekir.
• Acil durum planındaki ekipler yeni kadroyla güncellendi mi, yeni çalışanlar toplanma alanını biliyor mu?

Restoran ve otellere özgü diğer yükümlülükler için restoran ve kafelerde İSG ve otellerde İSG yazılarımıza bakabilirsiniz. Sezon öncesi eğitim programını İSG eğitimleri kapsamında, saha kontrollerini iş güvenliği uzmanlığı hizmetimizle yürütüyoruz. Hizmet sektörüne özgü başlıklar için ofis ve perakende sektörü sayfamıza, eğitim ve muayene tarihlerini izlemek için İSG takvimi aracımıza göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Sezonluk çalışana işe başlamadan önce hangi eğitim verilmeli?

En az 2 saatlik, yüz yüze ve uygulamalı işe başlama eğitimi verilir ve tutanakla belgelenir. Bu eğitim temel eğitimin yerine geçmez; temel eğitim işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır.

Üç ay çalışacak sezonluk personele temel eğitim gerekir mi?

Evet. Temel eğitim, işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır; sezonun kısa olması bu yükümlülüğü kaldırmaz. Eğitimi sezonun başına yerleştirmek, çalışanın en yoğun dönemde eğitimli olmasını sağlar.

Garson ve aşçı için turizm sezonu sağlık raporu nereden alınır?

Rapor işyeri hekiminden alınır. Elliden az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri ÇASMER, aile hekimi veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alabilir. Hijyen Eğitimi Yönetmeliği kapsamındaki çalışmaya engel hastalıklar da ayrıca değerlendirilir.

Geçen yaz çalışan personel bu yıl yeniden eğitim almalı mı?

Ara 6 aydan uzunsa işe ve işyerine özgü risklerden bilgi yenileme eğitimi verilir. Temel eğitimin tamamının tekrarı ise tehlike sınıfına göre belirlenen tekrar sürelerine bağlıdır: az tehlikelide 3 yılda bir, tehlikelide 2 yılda bir.